Ijumaa asubuhi Hamisi hakumwambia Yusuf kwamba alikuwa njiani kwenda sokoni. Alifanya hivyo makusudi. Kwa wiki nyingi kila jambo la familia lilikuwa likifika kwake tayari limevaa nguo za dharura: mtu amefukuzwa, ada imefika mwisho, landlord anafunga mlango, simu imekatwa, mtoto analia. Alipouliza swali la pili, mara nyingi alionekana kama mtu anayepima maumivu ya watu kwa calculator.
Lakini baada ya siku tatu za Leila, baada ya receipt za zamani za Mariam na baada ya kuambiwa wazi kwamba ukweli hauwezi kujengwa kwa nusu za taarifa, Hamisi alihisi hawezi tena kutuma pesa kwa hofu halafu kuja kulalamika nyumbani kwamba familia inamnyonya.
Soko la Bahari Ndogo lilikuwa tayari limejaa sauti. Wachuuzi walipiga bei za nyanya na vitunguu, boda walipenya katikati ya watu, na harufu ya mafuta ya samaki kutoka vibanda vya upande wa chini ilichanganyika na joto la asubuhi. Duka la Yusuf lilikuwa kibanda chembamba kilichouza charger, covers za simu, earphones na huduma za kutuma pesa.
Yusuf alipomwona Hamisi akisimama mbele ya kaunta, tabasamu lake lilidumu sekunde chache tu.
“Wewe leo umeamka mapema hivi kwa ajili yangu?” aliuliza.
“Kwa ajili ya Nuru.”
Yusuf alifunga drawer ya pesa taratibu. “Nilikwambia kilichotokea.”
“Ulinambia kiasi. Sikunieleza kilichomo ndani ya hicho kiasi.”
“Kwa hiyo sasa kila shida lazima ipite audit?”
Hamisi alikumbuka maneno hayo yalikuwa kwenye simu kabla hata hajafika. Alivuta pumzi. “Kila pesa yangu lazima ipite ukweli.”
Yusuf akacheka kwa hasira fupi. “Musa amekufanya accountant wa ukoo sasa?”
“Hapana. Nimechoka kujifanya maskini ili nisiulizwe. Sasa nikisaidia, nataka nijue ninasadia nini.”
Yusuf alitazama wateja wawili waliokuwa wakikaribia kisha akasema, “Twende workshop. Usije ukaanza hapa mbele ya watu.”
Workshop ya Nuru ilikuwa upande mwingine wa soko, karibu na barabara ya magari ya mizigo. Mabati yake yalikuwa yamepakwa mafuta meusi kwa miaka mingi. Ndani, injini mbili zilikuwa zimefunguliwa juu ya meza na fundi mmoja alikuwa akimfundisha kijana namna ya kuangalia timing belt bila kutegemea sauti pekee.
Nuru alikuwa amevaa overall ya bluu yenye doa kubwa begani. Alipowaona Yusuf na Hamisi pamoja, uso wake ulijawa na wasiwasi.
“Mjomba Hamisi,” alisema. “Sikujua unakuja.”
“Ndiyo maana nimekuja.”
Yusuf akavuta pumzi kwa nguvu. “Unamfanya mtoto aone kama tunamshuku.”
“Nuru si mtoto,” Hamisi alisema. “Na kama ni ada yake, nataka nisikie kutoka kwake.”
Nuru alitazama chini. “Balance iko.”
“Kiasi gani?”
Alitaja kiasi.
Hamisi hakusema kitu mara moja. Kiasi hicho kilikuwa chini sana kuliko kilichowekwa kwenye family group jana usiku. Si tofauti ya mia chache. Ilikuwa karibu nusu.
“Na deadline?”
“Trainer alisema nilipe installment nyingine kabla ya mwezi kuisha.”
Yusuf akaingilia, “Lakini ukingoja mwezi kuisha, unajua mambo yanavyokuwa. Leo wanasema sawa, kesho wanabadilika.”
Hamisi akamwangalia Nuru. “Umeambiwa utaondolewa training wiki hii?”
“Hapana.”
“Umeambiwa tools zako zitachukuliwa?”
“Hapana.”
“Umeambiwa huwezi kuendelea practical mpaka ulipe full?”
Nuru akatikisa kichwa. “Hapana. Ila balance lazima ishuke.”
Trainer wao, Mzee Baraka, alisikia mazungumzo na kuja karibu akifuta mikono kwa kitambaa. Hamisi hakutaka kumweka Nuru kwenye aibu, kwa hiyo alimwomba waongee pembeni.
Baraka alieleza kwamba training fee ililipwa kwa awamu. Nuru alikuwa amechelewa awamu moja, lakini attendance yake ilikuwa nzuri na alikuwa miongoni mwa vijana wachache waliofika mapema kila siku. Hakuna aliyekuwa akimfukuza. Kitu walichotaka ni mpango wa malipo unaoeleweka.
“Kwa hiyo akilipa sehemu sasa na nyingine ndani ya wiki tatu, anaendelea?” Hamisi aliuliza.
“Bila shida. Mimi sitaki kumvunja kijana kwa pesa wakati ana kazi nzuri.”
Hamisi akamshukuru. Aliporudi kwa Yusuf, kaka yake alikuwa amekunja mikono kifuani.
“Umeridhika sasa?”
“Bado.”
“Bado nini?”
Hamisi akatoa simu. Alifungua screenshot ya message iliyokuwa kwenye group. Kiasi kilichotajwa hapo kilikuwa kimeandikwa kama ‘ada ya Nuru na gharama zinazohusiana’.
“Gharama gani zinazohusiana?”
Yusuf alibadilisha mkao. “Nuru anaishi na mimi siku hizi. Rent imepanda. Simu yangu pia ilikuwa na deni la stock. Haya mambo yanaungana, Hamisi. Ukiokoa sehemu moja na nyingine inaanguka, umesaidia nini?”
Hamisi alihisi hasira ikipanda, lakini safari hii haikuwa hasira ya kuombwa. Ilikuwa hasira ya kuona ombi halisi likitumika kama lori la kubeba matatizo mengine.
“Kwa nini hukusema hivyo?”
“Kwa sababu ukisema rent yangu, utaniambia nijipange. Ukisema deni la biashara yangu, utasema biashara yangu si yako. Lakini Nuru ni mtoto wa familia. Hapo angalau watu wanasikiliza.”
Nuru, aliyekuwa amesimama karibu na mlango, aliingia ndani ya mazungumzo kwa sauti ndogo. “Sikutaka muandike yote kwa jina langu.”
Yusuf akageuka. “Nilikuwa nakusaidia.”
“Lakini watu sasa wanafikiri nataka pesa yote hiyo.”
Hapo Hamisi aliona kitu ambacho hakukiona jana. Mfumo wa shinikizo haukuwa tu watu wenye tamaa wakivuta mkono wake. Mara nyingi ulikuwa aibu ikitafuta jina linalokubalika. Yusuf hakutaka kusema biashara yake ilikuwa dhaifu. Nuru hakutaka kusema hakuwa na ada. Mariam hakutaka kusema miaka iliyopita alikopa kwa siri. Hamisi mwenyewe hakutaka kusema alikuwa na uwezo lakini si uwezo usio na mwisho.
Kila mtu alikuwa akitengeneza simulizi linalofanya ombi lake lisipingike.
Hamisi akakaa kwenye bench ya mbao karibu na compressor.
“Nuru, hii ndiyo nitafanya. Nitalipa sehemu ya training fee moja kwa moja kwa workshop leo. Wewe na trainer mtaweka balance iliyobaki kwenye mpango wa wiki tatu.”
Nuru akatikisa kichwa haraka. “Sawa.”
Yusuf akasema, “Na rent?”
“Hiyo ni mazungumzo tofauti.”
“Na stock?”
“Mazungumzo tofauti.”
“Kwa hiyo unanipa lesson badala ya msaada?”
Hamisi akamwangalia kaka yake moja kwa moja. “Nakupa nafasi ya kuniomba unachohitaji kwa jina lake. Usifiche deni lako ndani ya ada ya Nuru.”
Yusuf alikaa kimya kwa muda. Kelele ya spanner ilisikika kutoka upande mwingine wa workshop.
“Umesahau ulivyokuwa unahitaji watu zamani,” alisema mwishowe.
“Hapana. Ndiyo maana nimekuja mwenyewe. Kama ningesahau, ningekataa tu.”
Hamisi akatoa simu na kutuma malipo moja kwa moja kwa namba ya biashara ya workshop. Hakutuma kwa Yusuf. Hakutuma kwa Nuru. Baraka alipokea ujumbe na kuandika receipt kwa jina la trainee.
Kwa mara ya kwanza Hamisi alihisi tofauti kati ya kusema hapana na kutoroka. Alikuwa amesaidia tatizo la kweli bila kuvaa mask ya umaskini na bila kulipa kila kitu kilichofungwa kwenye kifurushi hicho.
Walipotoka workshop, Yusuf hakuzungumza kwa dakika kadhaa. Walitembea kuelekea duka lake wakipita magari ya matatu yaliyokuwa yakipiga honi.
“Ningeomba rent yangu peke yake, ungesaidia?” Yusuf aliuliza.
“Labda. Labda si yote. Lakini tungezungumzia rent, si kutumia Nuru kama receipt.”
Yusuf alitikisa kichwa. “Hii style yako mpya itawakasirisha watu.”
“Style yangu ya zamani imemkasirisha mke wangu, mtoto wangu na wewe pia. Sioni kama ilikuwa nzuri sana.”
Kwa mara ya kwanza Yusuf alitabasamu kidogo, bila furaha lakini bila vita.
Wakiwa dukani, Hamisi aliomba kuona ujumbe wa awali uliotumwa kwa Mariam kabla figure haijaingia kwenye group. Yusuf alimsogezea simu. Kwanza kulikuwa na balance ya training. Kisha chini yake, ujumbe mwingine ulikuwa umeongeza rent ya miezi miwili. Ujumbe wa tatu ukaongeza deni la stock ya simu. Mariam, akitaka kufanya ombi liwe rahisi kueleweka kwa kila mtu, alikuwa ameunganisha yote na kuandika jumla moja chini ya kichwa cha ‘Nuru’.
Hamisi alipiga picha ya fee schedule halisi na receipt ya malipo yake, si kwa ajili ya kuonyesha group kwamba yeye ni shujaa, bali kwa ajili ya mazungumzo ya usiku na Leila. Alitaka kufika kwenye deadline yake akiwa na kitu kipya: si siri nyingine, bali ushahidi kwamba mfumo mwingine unaweza kufanya kazi.
Kabla hajaondoka, alifungua tena family group. Aliangalia kiasi kilichokuwa kimeandikwa kwa herufi kubwa jana usiku, kisha akalinganisha na karatasi ya workshop aliyokuwa ameshika mkononi.
Fee balance kwenye karatasi ilikuwa chini ya nusu ya figure iliyoandikwa kwenye family group.
---