Asha hakulala baada ya Mariam kutoka chumbani kwenda kwenye mihadhara. Alikaa karibu na meza mpaka mwanga wa asubuhi ukabadilika kutoka kijivu kuwa wa njano, akipindua barua ya kufukuzwa na kuandika kila kitu alichokumbuka. Saa mbili na dakika ishirini aliondoka hostel. Saa mbili na nusu alifika maktaba. Saa tatu kasoro dakika kumi alimtumia Rehema ujumbe kuhusu maumivu ya kichwa. Kisha alisoma kwenye dawati lililokuwa karibu na dirisha mpaka muda wa mtihani ukaanza.
Aliandika pia kile ambacho hakukijua: simu ilikuwa kwa nani kati ya saa tatu na saa tano; kifaa kilikuwa kimeunganishwa lini; na kwa nini chuo kilikuwa na jina la simu yake lakini hakikuwa na jina la mtu aliyekuwa amevaa smart glasses.
Alipofika kwenye njia ya jengo la utawala, karatasi ile ilikuwa imekunjwa ndani ya faili la bluu. Bahasha ya badge aliibeba kifuani. Juu ya ngazi, wanafunzi wawili waliokuwa wanapita walimwangalia kisha wakapunguza sauti. Hakusikia walichosema, lakini alisikia neno “cheating” likikatiza hewa. Jana jina lake lilikuwa kwenye orodha ya wanafunzi waliokuwa wanaanza kliniki. Leo jina hilo lilikuwa limetangulia mbele yake kama uvumi.
Kwenye dirisha la placement office, karani mwenye miwani ya kusomea aliomba kitambulisho chake bila kuinua uso.
“Asha Kweka.”
“Ndiyo.”
Karani aliandika namba kwenye daftari, akafungua kompyuta, kisha akabonyeza ukurasa mmoja. Alipoinua macho, alionekana kumtambua kwa habari ambayo Asha mwenyewe alikuwa bado anajaribu kuikataa.
“Badge yako imehifadhiwa,” alisema.
“Naweza kuichukua?”
Karani akavuta bahasha kutoka kwenye droo, akaishikilia kwa vidole viwili, lakini hakumpa. “Placement yako imewekwa pending.”
“Pending si dismissed.”
“Kwa sasa mfumo unaonyesha dismissed pending finalization.”
Maneno hayo yalifanya mabega ya Asha yabane. “Barua inasema ninaweza kukata rufaa.”
“Ndiyo. Hapo ndipo utakapoelekezwa.”
Karani aliirudisha bahasha kwenye droo. Mlango wa droo ulipofungwa, Asha alihisi kama mtu amefunga siku ya kesho ndani yake.
“Ni nani amebadilisha status yangu?”
“Ofisi ya nidhamu.”
“Na kwa nini placement office inaiona kabla sijapata nafasi ya kujibu?”
Karani akamtazama kwa muda. “Kwa sababu wanafunzi wanaopangiwa wodi wanahitaji kuwa na rekodi iliyo wazi. Mimi sijaandika uamuzi.”
Asha alitaka kukasirika, lakini aliona mikono ya karani ikiwa juu ya keyboard na orodha ndefu ya majina kwenye screen. Mtu huyu hakuwa adui yake. Alikuwa mlango wa kwanza tu katika jengo lililokuwa tayari limefungua hukumu bila yeye.
“Naweza kupata nakala ya entry iliyo kwenye mfumo?”
“Siwezi kuchapisha kila kitu.”
“Basi niandikie namba ya case na tarehe ya mwisho ya kuappeal.”
Karani alisita, kisha akamsukumia kijikaratasi. Namba ilikuwa imeandikwa kwa wino mweusi. Chini yake kulikuwa na mstari: appeal within forty-eight hours of notice.
“Asha.”
Sauti ya Rehema ilitoka upande wa ukuta. Alikuwa amebeba mifuko miwili ya vitabu na alikuwa akijaribu kufunga zipu ya moja kwa goti. Alipomwona Asha, alikiacha kile alichokuwa anafanya na kusogea karibu.
“Umefika mapema,” Rehema alisema.
“Jina langu limeondolewa.”
Rehema akatazama droo iliyofungwa. “Wamekupa barua?”
“Wamenipa. Badge hawajanipa.”
“Ulienda kwa Dr. Kondo?”
“Bado.”
“Twende sasa. Lakini usiende kumshambulia. Nenda ukiwa na swali linaloweza kujibiwa.”
Asha alishika faili lake kwa nguvu. “Swali langu ni rahisi.”
“Rahisi si sawa na lenye nguvu.”
Walipita korido iliyokuwa na mabango ya afya ya jamii, ratiba za mitihani na picha za wanafunzi waliokuwa wamehitimu. Kwenye moja ya picha, wauguzi wawili walikuwa wamesimama mbele ya gari la kliniki wakitabasamu. Asha aliitazama kwa sekunde moja tu, kisha akakumbuka kwamba wiki ijayo alipaswa kuvaa badge hiyo hiyo kwenye wodi ya watoto.
Mlango wa ofisi ya nidhamu ulikuwa wazi. Dr. Kondo alikuwa ndani akipitia mafaili. Alipowaona, alimwonyesha Rehema ishara ya kukaa, kisha akamwangalia Asha.
“Umepewa barua.”
“Nimepewa uamuzi wa muda.”
“Ni uamuzi unaoweza kukatiwa rufaa.”
“Lakini tayari mmeondoa jina langu kwenye placement roster.”
Dr. Kondo alifunga faili moja. “Placement si sehemu ya appeal. Ni hatua inayolindwa na chuo. Hatuwezi kumpeleka mwanafunzi hospitalini wakati kuna tuhuma ya udanganyifu inayohusisha mtihani wa mwisho.”
“Umesema tuhuma. Barua yako imeandika nimehusika.”
“Simu iliyounganishwa na kifaa ilisajiliwa kwa jina lako.”
“Usajili unathibitisha umiliki wa akaunti. Hauonyeshi nani alikuwa ameshikilia simu.”
Dr. Kondo aliinama kidogo. “Ulikuwa na passcode.”
Asha alihisi sentensi hiyo ikipiga mahali palipokuwa dhaifu. “Ndiyo.”
“Na uliruhusu mtu mwingine kuitumia.”
“Ndiyo, kwa matumizi ya notes. Siku hiyo mimi sikuwa ukumbini.”
“Unaweza kusema hivyo kwenye appeal.”
“Ninataka kusema hivyo sasa.”
“Ofisi hii itasikia kila kitu kwa utaratibu.”
Rehema akafungua daftari lake. “Asha ameomba case number na deadline.”
Dr. Kondo akamtazama Asha. “Masaa arobaini na nane tangu upokee notice. Si masaa arobaini na nane tangu usikie habari.”
“Nilipokea asubuhi.”
“Basi muda umeanza.”
Asha alifungua faili lake na kutoa karatasi aliyokuwa ameandika chumbani. “Nahitaji packet kamili ya ushahidi, si sentensi ya simu iliyosajiliwa. Nahitaji timestamps za connection, taarifa ya proctor, na rekodi ya kuingia ukumbini.”
“Utaomba kwenye appeal form.”
“Na nitapata kabla ya mwisho wa masaa hayo?”
“Utaomba. Kupata ni suala la kuhakikiwa.”
Jibu hilo lilimkera kuliko angependa kuonyesha. Alikuwa akiambiwa afungue mlango, lakini mtu mwingine alikuwa akishikilia ufunguo.
Dr. Kondo alisukuma fomu nyeupe upande wake. “Andika grounds zako kwa ufupi. Usitunge hadithi. Usimshambulie mwanafunzi mwingine bila ushahidi. Ukiwa na ushahidi wa possession, uweke kwenye orodha.”
Asha aliangalia sehemu iliyokuwa imeandikwa: Basis of appeal. Kalamu yake ilisimama hewani.
“Ownership versus control,” Rehema alisema kwa sauti ya chini.
Asha akaandika: Simu iliyosajiliwa kwa jina langu haikuwa chini ya physical control yangu wakati wa mtihani; naomba rekodi kamili ya possession na operation.
Dr. Kondo alisoma mstari huo bila kubadilisha uso. “Umesema kwa usahihi. Huo si ushahidi bado.”
“Najua. Ndiyo maana naomba mnipe nafasi ya kuupata.”
Alijaza jina, namba, tarehe na sahihi. Kwenye sehemu ya witnesses aliacha tupu. Jina la Mariam lilijitokeza akilini, likafuatiwa na sweta nyekundu, sauti ya jana, na onyo la kutajwa. Asha hakuliandika. Bado hakukuwa na lazima ya kuanza na mtu huyo kabla hajajua alichokuwa tayari kuthibitisha.
Dr. Kondo alichukua fomu, akaipiga muhuri, kisha akamrudishia nakala yenye namba ya kupokelewa.
“Appeal yako imeingia,” alisema. “Usichelewe na nyongeza.”
Asha alishika nakala hiyo. Kwa mara ya kwanza tangu barua itue mezani, kulikuwa na kitu kilichokuwa kimefanywa na mkono wake mwenyewe. Si ushindi. Si msamaha. Ni mlango uliokuwa umefunguliwa kwa upana wa sentensi chache.
Walipotoka ofisini, Rehema alisimama kwenye dirisha la korido. “Unahitaji ushahidi wa mahali ulipokuwa, lakini usichanganye hilo na ushahidi wa simu. Watu watasema ulitengeneza alibi.”
“Nitajenga mistari miwili,” Asha alisema. “Mimi nilikuwa wapi. Simu ilikuwa kwa nani.”
“Na ukipata jibu la pili?”
Asha akatazama droo ya mbali iliyokuwa imebeba badge yake. “Litalazimisha watu waulize swali ambalo hawataki.”
Rehema akainua kijikaratasi cha deadline. “Basi usipoteze muda.”
Asha aliangalia saa ya ukutani. Dakika nyekundu zilikuwa zikisogea bila huruma, zikimwacha kila mwanafunzi mwingine aendelee na siku yake. Yeye alibaki katikati ya jina lililoondolewa kwenye roster na badge iliyofichwa kwenye droo.
Karani wa placement office alifungua mlango wa ofisi ili kumpitisha mwanafunzi mwingine. Kabla Asha hajaondoka, alimwita.
“Miss Kweka.”
Asha akageuka.
Karani hakutoa bahasha, lakini aliweka kidole juu ya droo. “Kesho saa kumi ikipita, hata ushahidi mpya hautafungua placement hii.”
---