Mchana ulipofika, Salma alikuwa tayari amefuta mstari wa saini kwenye karatasi ya rehani kwa penseli laini, kana kwamba alitaka kuufanya mkataba usisomeke mpaka akili yake irudi mahali pake. Aliacha fomu ndani ya kisanduku cha nyaraka, akamwambia Leila atumie muda huo kupiga simu chuoni, kisha akatoka kwenda kwenye ua wa wapangaji.
Ua huo ulikuwa katikati ya nyumba sita zilizojengwa kwa mistari miwili. Kamba za nguo zilining’inia juu, watoto wawili walikuwa wakicheza na tairi lililochoka, na bomba la maji lilivuja karibu na ukuta wa nyuma. Hapo ndipo Yusuf alikuwa amemfundisha Hassan kukusanya kodi. Baada ya mazishi, Hassan alikuwa amechukua daftari, namba za simu za wapangaji na funguo za vyumba. Salma hakupinga. Alikuwa na chakula cha kuandaa, madeni ya duka na huzuni iliyomfanya hata kuhesabu noti kuwa kazi nzito.
Mpangaji aitwaye Mama Rehema alimtokea akiwa na simu mkononi.
“Umemwona Hassan?” aliuliza.
“Bado. Kwa nini?”
“Nataka kuthibitisha kama nimelipa.”
Salma akamtazama kwa mshangao. “Ulinilipa mwezi huu?”
Mama Rehema akainua simu. “Nilituma jana usiku. Namba uliyonipa ilisema ni ya ukusanyaji wa nyumba.”
Salma alichukua simu hiyo. Ujumbe wa malipo ulionyesha tarehe, kiasi na jina la mpokeaji lililokuwa limefichwa kwa herufi chache. Chini ya maelezo kulikuwa na maneno: ADA-B.
“Ulituma kwa namba ya nani?”
“Ya Hassan. Alisema mabadiliko ya muda ni kwa sababu akaunti ya zamani ilifungwa.”
“Alikuonyesha taarifa hiyo kwa maandishi?”
Mama Rehema akatikisa kichwa. “Alisema wewe unajua.”
Salma alihisi tumbo likikaza. Hakuwa anajua. Alimrudishia simu, kisha akamwomba amuite mpangaji wa nyumba ya pili. Mwanaume huyo, Jafari, alitoka akiwa amebeba kikapu cha nyanya. Alipoulizwa, alitoa risiti mbili za karatasi. Moja ilikuwa ya mwezi uliopita, nyingine ya miezi miwili iliyopita. Zote zilikuwa na muhuri wa mkono wa Hassan, lakini malipo yalielekezwa kwenye namba ileile ambayo Salma hakuwahi kuiona kwenye daftari lake.
“Kwa nini hukulipa kwenye namba iliyokuwa imeandikwa hapa?” Salma aliuliza, akifungua daftari la kodi.
Jafari akasogea karibu. “Hii ndiyo namba Hassan alinitumia. Alisema ni ya mpito. Sitaki ugomvi, Mama Salma. Mimi nimelipa.”
“Sijasema hujalipa.”
“Lakini sasa unauliza kama malipo yangu yamefika.”
Salma akanyamaza. Hilo ndilo lililomchoma. Wapangaji hawakuwa na jukumu la kujua siri za familia yake. Walihitaji kujua tu nani anapokea kodi, wapi wanapata risiti na kama kesho mtu mwingine angekuja kuwadai tena. Kama mfumo ulikuwa umebadilishwa, yeye ndiye aliyepaswa kuambiwa kwanza.
Hassan alitokea kwenye kona ya ua akiwa ameshika mfuko mdogo wa vifaa vya umeme.
“Kwa nini umeleta mkutano hapa?” aliuliza.
“Si mkutano. Ni hesabu.”
Alimtupia daftari. “Mama Rehema amelipa kupitia namba uliyopewa.”
Hassan hakulifungua daftari. “Nimekuwa nikikusanya kwa niaba yako.”
“Kwa namba gani?”
“Nilikwambia akaunti ya zamani ilikuwa na tatizo.”
“Ulinambia kuna malipo machache yaliyochelewa. Hukuniambia umehamisha njia yote.”
“Nilihamisha kwa muda tu.”
“Kwa muda gani?”
Wapangaji wawili waliokuwa karibu wakaanza kujifanya wanapanga ndoo, lakini masikio yao yalikuwa upande wao. Hassan akawatazama, akapunguza sauti.
“Mama, mambo haya hayahitaji kusemwa mbele yao.”
“Yamefanyika mbele yao. Pesa zimetoka kwenye simu zao na kuingia kwenye namba usiyonieleza.”
Hassan alifungua daftari kwa hasira. “Kila kitu kiko sawa. Nimehifadhi ujumbe wote.”
“Basi nionyeshe.”
Alitoa simu yake, akapitia ujumbe kadhaa, lakini kidole chake kiliruka haraka juu ya skrini. Salma aliona majina ya wapangaji, kiasi na tarehe. Hakukuwa na orodha ya jumla, hakuna nambari ya akaunti iliyounganishwa na nyumba, wala kumbukumbu ya fedha iliyoingia kwenye matumizi ya familia.
“Umeingiza malipo haya yote kwenye daftari?”
“Baadhi bado.”
“Kwa nini?”
“Nilikuwa nikikusubiri uthibitishe mpango wa rehani. Tulihitaji fedha zilizosogea haraka.”
“Fedha za kodi si mfuko wako wa kusogeza.”
Hassan akacheka kwa uchungu. “Nimekuwa nikilipa mafundi, umeme na dawa zako. Sasa unanifanya mwizi kwa sababu nimejaribu kusaidia?”
Salma akamtazama. “Ninakuuliza fedha ziko wapi. Hilo si kukuita mwizi.”
“Ukiuliza mbele ya wapangaji, maana yake ni hiyo.”
Mama Rehema alishika mkoba wake kwa nguvu. “Mimi sitaki kuwa sababu ya ugomvi. Kama kuna namba mpya, nitaitumia. Kama nirudie kulipa, niambieni.”
Salma aligeukia wapangaji wote. “Hakuna atakayelipa mara mbili. Leo tutachukua nakala za ujumbe wote. Kuanzia sasa, kila malipo yataingia kwenye njia moja nitakayowapa kwa maandishi, na kila mpangaji atapata risiti yenye tarehe.”
Hassan akapiga hatua mbele. “Huwezi kubadilisha mfumo bila kujua gharama.”
“Naweza kubadilisha mfumo kwa sababu ni mali yangu.”
“Baba aliniachia usimamizi.”
“Alikuachia kusaidia. Hakukuachia kunificha.”
Maneno hayo yalipotoka, Salma alijuta kidogo, lakini hakuyarudisha. Hassan akageuka na kuondoka kuelekea nyumba ya nyuma. Hakumfuata. Alikaa kwenye benchi la chini ya mti wa mpera, akakusanya risiti za wapangaji na kuzipanga kwa tarehe. Karatasi zilipojipanga, aliona kuwa malipo yaliyotajwa kwa ADA-B hayakuwa ya mtu mmoja. Jina lile lilikuwa limeonekana kwenye ujumbe wa mwezi uliopita, kwenye risiti ya Jafari, na kwenye malipo mawili ambayo daftari la Yusuf liliyaacha bila maelezo.
Salma akamwita Hassan arudi.
“Hili jina ADA-B ni la nani?”
Hassan hakujibu. Alikuwa amesimama mlangoni, mikono yake ikiwa mifukoni.
“Ni kumbukumbu ya ndani,” alisema hatimaye.
“Ya ndani ya nini?”
“Usifanye kila kitu kuwa kesi.”
“Sitaki kesi. Nataka kujua kwa nini kodi ya wapangaji inaelekezwa kwenye maelezo ambayo mimi sikuwahi kuona.”
Hassan akamtazama kwa muda mrefu. Kisha akasema, “Ukiendelea kuchimba, hutapenda utakachopata.”
Salma alifunga daftari la kodi na kuushika mfuko wa risiti kifuani. Mkataba wa rehani ulikuwa bado umefungwa ndani ya nyumba, lakini sasa alijua hata kabla ya kusaini kulikuwa na shimo kwenye mapato ya nyumba. Alipofungua ujumbe wa zamani wa Mama Rehema ili kuuhifadhi, mstari mmoja wa maelezo ukamtazama tena.
Malipo ya zamani yalikuwa yameandikwa: ADA-B.
---