Kahawa ndogo iliyokuwa karibu na kituo cha mabasi haikuwa na watu wengi mchana huo. Meza zake zilikuwa za mbao zilizopakwa rangi ya kahawia, na feni ya dari ilizunguka polepole bila kupunguza joto. Salma alikaa upande wa dirisha. Baraka alichagua kiti kilichompa nafasi ya kuona mlango.
“Uliomba tukutane hapa,” Salma alisema.
“Sitaki kuzungumza nyumbani kwako kila mara. Kila ukuta pale una jina la Yusuf.”
Salma alitazama kikombe chake. “Na hapa kila mtu anaweza kusikia.”
“Si kila mtu anajali.”
Msaidizi wa kahawa aliweka vikombe viwili na kuondoka. Baraka hakunywa. Alitoa karatasi aliyokuwa amepewa na mtu wa ukoo na kuiweka kwenye meza, lakini aliizuia isifunguke kabisa.
“Hii ndiyo tathmini ya nyumba?” Salma aliuliza.
“Ni jaribio la kunifanya nisaini kwamba ninawakilisha mrithi anayestahili kusikia bei ya nyumba.”
“Ulipewa na nani?”
“Alisema anafanya kazi na watu wanaojua mali za familia. Hakutaka nitaje jina lake mbele yako. Alisema nikisubiri, nafasi yangu itapotea.”
Salma aliihisi hasira ikimjia, lakini Baraka akaiinua karatasi.
“Sikuisaini,” alisema. “Sitaki karatasi hii itumike kuonyesha kwamba nilifika nikiwa natafuta mali.”
“Ulienda kwake kwa nini?”
“Alinifuata baada ya habari kuanza kusambaa. Mtu aliniambia wewe unataka kuuza nyumba, na kwamba nikitaka sehemu yangu nilipaswa kuwa mwepesi.”
“Na bado ukaja kwangu na risiti.”
“Nilikuwa na risiti kabla sijakutana naye.”
Salma alikaa kimya. Mbele yake Baraka hakuwa na tabia ya mtu aliyekuwa akisubiri bei ya chumba. Alikuwa akilinda kitu ambacho hakikuwa na thamani kwenye soko: maana ya jina lake ndani ya maisha ya Yusuf.
“Niambie ulivyomjua Yusuf,” Salma alisema.
Baraka aliangalia nje. Basi lilipita likiwa limejaa wanafunzi na watu waliobeba mifuko ya soko.
“Nilimjua kama mtu aliyekuja kwa mama yangu akiwa na daftari,” alisema. “Sikuwa nikijua alikuwa akija kulipa ada. Nilijua tu kwamba kila baada ya muda fulani, alikaa kwenye kiti cha plastiki na kumuuliza kama nimefika darasani.”
“Alikuuliza wewe?”
“Wakati mwingine. Mara nyingi alizungumza na mama yangu. Aliniletea vitabu mara mbili. Alinifundisha jinsi ya kutengeneza hesabu ya matumizi ya wiki. Lakini alipoondoka, hakuwahi kusema atarudi lini.”
“Na ulifikiri ni nani?”
“Nilifikiri alikuwa mjomba wa mbali. Baadaye nilisikia mama yangu akisema jina lake kwa sauti ya chini. Nilipomuuliza, aliniambia nisichimbe mambo ya watu wenye ndoa.”
Salma alishusha macho. Neno hilo lilikuwa limemfanya Yusuf awe mbali, lakini sasa umbali huo ulikuwa ukipenya kwenye nyumba yake.
“Ulipataje risiti?” aliuliza.
“Nilipata moja kwenye karatasi za mama yangu baada ya mazishi yake. Jina la mlipaji lilikuwa Yusuf Ndege. Nilienda kuuliza kwenye shule. Wakasema rekodi zingine zilikuwa zimehamishwa. Niliendelea kutafuta kwa sababu nilitaka kujua kama alikuwa amesaidia kwa huruma, hatia, au kwa sababu alijiona baba.”
“Na sasa unajua?”
Baraka akatikisa kichwa. “Najua alitoa fedha. Sijui kama alijua jinsi ya kuwa baba.”
Salma alinyanyua kikombe lakini hakunywa. “Nimekuwa nikimchukia kwa kunificha, halafu nakumbuka alikuwa akisaidia mtu ambaye hakuwa na mtu mwingine wa kumsaidia.”
“Unaweza kufanya yote mawili.”
“Ni rahisi kwako kusema.”
“Si rahisi. Nimefanya hivyo tangu utotoni.”
Baraka akatoa kadi ndogo iliyokunjwa kutoka kwenye pochi. Ilikuwa na rangi ya njano, pembe zake zikiwa zimechakaa.
“Hii ilitoka kwa mama yangu,” alisema. “Aliiandika nikiwa na miaka kumi na mbili. Namba ya dharura ilikuwa ya Yusuf. Hakukuwa na neno baba. Hakukuwa na jina la ukoo wake. Namba tu.”
Salma aliiangalia kadi hiyo bila kuichukua.
“Aliniambia nikiumia shuleni nipige simu,” Baraka akaendelea. “Sikuwahi kupiga. Niliona kama nikimpigia, ningemlazimisha awe mtu ambaye hakujitayarisha kuwa.”
“Na leo unataka awe nini?”
“Sitaki awe chochote. Amekufa. Nataka ukweli wake usinifanye nionekane mwizi.”
Salma alihisi ukuta uliokuwa ndani yake ukitikisika. Hadi wakati huo alikuwa amemwona Baraka kama swali lililoingia kupitia mlango wake. Sasa alimwona kama mtu aliyekuwa amebeba swali hilo muda mrefu kuliko yeye.
“Uliposema jina lako litamkwe,” Salma alisema, “ulimaanisha nini hasa?”
“Sitaki jina langu litajwe kwenye kikao cha mali kama namba ya kugawanya. Nataka mniite Baraka Sule na mkubali kwamba nilikuwa sehemu ya historia yake. Baada ya hapo, kama hakuna haki yangu kwenye nyumba, nitajua. Kama kuna jambo la kuchunguzwa, tutaangalia kwa utaratibu.”
“Na yule mtu aliyekupa tathmini?”
“Nilimkataa. Hakuwa akitafuta ukweli. Alikuwa akitafuta saini.”
Salma alikunja karatasi hiyo na kuirudisha kwake. “Usimpe mtu mwingine.”
“Sitampa.”
“Na usimlazimishe Hassan akulipe ili uondoke.”
Baraka akamtazama. “Hassan tayari amenitumia ujumbe.”
Aliitoa simu yake, lakini hakumkabidhi. “Sikujibu.”
“Ujumbe gani?”
Baraka akasoma kwa sauti ndogo. “Ukiondoka sasa, nitakulipa.”
Salma alihisi tumbo lake likikaza. “Alimaanisha nini?”
“Sijui. Labda alitaka kununua ukimya. Labda alitaka kuniondoa kabla ya kikao. Labda aliona ananilinda.”
“Kwa nini hukuniambia?”
“Kwa sababu sikutaka kila kitu nilichosema kionekane kama silaha dhidi yake.”
Salma alimtazama kwa muda. Hilo lilikuwa jambo ambalo hakuweza kulieleza kwa urahisi: Baraka alikuwa akimlinda Hassan wakati Hassan alikuwa ameficha ukweli juu yake. Si kwa sababu walikuwa marafiki, bali kwa sababu alijua namna ilivyokuwa kugeuzwa kuwa sababu ya ugomvi wa watu wengine.
“Sitaendelea kukuita dai,” Salma alisema.
Baraka akainua macho. “Usiseme hivyo kwa huruma.”
“Simesema kwa sababu nimekuelewa zaidi.”
“Bado hujanijua.”
“Basi nitaanza kusikiliza.”
Baraka akaweka kadi yake juu ya meza, kisha akaifunika kwa kiganja. Salma hakujaribu kuichukua. Kwa mara ya kwanza walikaa bila risiti, bila daftari na bila jina la mali kati yao.
Simu ya Baraka ikatoa sauti tena. Ujumbe uleule ulikuwa bado kwenye skrini, mfupi na wenye tishio lililojificha ndani ya ahadi.
Salma aliusoma tena, akijua kwamba maneno machache yanaweza kufunga mlango wa familia au kuufungua kwa nguvu.
Baraka akamgeuzia Salma simu.
“Ukiondoka sasa, nitakulipa.”
---