Ofisi ya ardhi ya Mtoni ilikuwa jengo dogo lenye madirisha yenye vumbi na foleni ya watu waliobeba mafaili. Neema na Kato waliwasili kabla ya saa tatu. Hawakutaja kwamba walikuwa ndugu mbele ya kila mtu; Kato alibeba bahasha, Neema daftari na picha ya muhuri.
Mzee Salim aliwajua kutoka kwa Mama Asha. “Alisema siku moja mtakuja kuuliza karatasi,” alitamka, kisha akatulia.
“Ulikuwa ukijua?” Neema aliuliza.
“Nilijua watu huuliza baada ya msiba. Si kwamba nilijua jibu.”
Waliwasilisha namba ya kumbukumbu. Mzee Salim alifungua daftari la ofisi, akalinganisha tarehe na muhuri. Kulikuwa na ombi la uhamisho, nakala iliyotiwa sahihi, na rekodi ya zamani ambayo haikuonyesha jina la Kato.
Kato akainama. “Kwa nini jina langu liwe kwenye karatasi ambayo sijawahi kusaini?”
“Hapa halipo,” Mzee Salim alisema. “Kwenye nakala ya baadaye, mtu ameandika kwamba mrithi wa familia alikuwepo. Hilo si sawa na saini.”
Neema akatoa risiti ya kliniki. “Tarehe hii iko karibu na ziara ya Mama.”
Mzee Salim hakugusa habari ya afya. “Ninaweza kusoma mnyororo wa hati, si hali ya mtu. Hati ya kwanza inaonekana kwenye kitabu. Nakala ya pili ina sahihi ya shahidi mmoja. Jina la shahidi wa pili linaonekana kwenye nakala, lakini halipo kwenye mstari wa awali.”
Kato akamwangalia Neema. “Hiyo inamaanisha imeongezwa?”
“Inamaanisha lazima tuchunguze utaratibu,” Mzee Salim akasema. “Usikimbilie neno kubwa.”
Mtu aliyekuwa akisubiri nyuma yao alisogea. “Mosi ametuma mtu. Amesema mimalize jambo la familia haraka.”
Neema aligeuka. “Nani?”
Mwanaume huyo alikataa kutaja jina. “Amesema msifanye ofisi iwe uwanja.”
Mzee Salim alifunga kitabu. “Ofisi haiwezi kukubali shinikizo la nje. Mkiomba nakala rasmi, mtapata kwa utaratibu.”
Neema alijaza fomu. Gharama ya nakala ilikuwa ndogo, lakini muda wa kusubiri ungechukua siku kadhaa. Alijaribiwa kutuma picha kwa ukoo mara moja. Kato akamzuia kwa mkono.
“Usiiweke mtandaoni.”
“Sikuwa nimeamua.”
“Uso wako ulikuwa umeamua.”
Neema akatabasamu kwa uchungu. Walilipa ada na kupewa namba ya ufuatiliaji. Mzee Salim akawapa nakala ya kumbukumbu ya ombi, si hati yenyewe.
“Hii ndiyo mipaka yangu,” alisema. “Msipoenda kwa mtu anayefaa, karatasi inaweza kugeuka silaha.”
Walipotoka, Mosi alikuwa amesimama upande wa pili wa barabara. Alikuwa amevaa shati la kijivu na kushika funguo. Neema alimtazama, lakini hakuvuka.
Mosi akaita, “Mnakwenda wapi na mambo ya familia?”
Kato akajibu, “Tumeomba nakala rasmi.”
“Ninyi hamuamini Mama alichofanya?”
Neema akasema, “Tunataka kujua kilichofanywa kwa tarehe na mashahidi.”
Mosi akafungua kiganja chake, akawaonyesha ufunguo mmoja. “Hii ndiyo nyumba. Mnaweza kuizungumzia mpaka kesho.”
“Ufunguo si hati,” Neema akasema.
“Na risiti si upendo.”
Kauli hiyo ilimkata. Mzee Salim aliwatizama kutoka dirishani, lakini hakutoka kuamua. Neema alikumbuka kwamba ofisi haikuwa mahakama na kwamba Mzee Salim alikuwa msomaji wa mnyororo, si mwamuzi wa familia.
Kato akachukua bahasha. “Baba, sijasaini nakala mpya.”
Mosi akatulia. “Ulikuwa hapo.”
“Kuwa hapo si kusaini.”
Mosi aligeuka na kuondoka bila kubishana zaidi. Neema aliona kwamba maneno ya Kato yalikuwa madogo lakini yalikuwa yamemtoa kwenye kivuli. Hawakuwa wamepata umiliki, lakini walikuwa wamepata tofauti kati ya hati ya awali na nakala iliyotumiwa na Mosi.
Jioni, Neema alikaa kwa Mariam na kuchora mnyororo wa karatasi kwenye ukurasa: ombi, kitabu cha awali, nakala ya baadaye, shahidi wa kwanza, jina la shahidi wa pili. Kila mshale ulipoishia, aliandika “thibitisha.” Hakutaka neno “udanganyifu” liingie kabla ya kuwa na msingi.
Kato alimtumia picha ya karatasi aliyokuwa ameshika siku ya mlango. Muhuri wa tarehe ulionekana wazi sasa. “Niliichukua mfukoni baada ya baba kunipa,” alisema.
Neema akaikuza picha. Chini ya muhuri, kulikuwa na neno lililofutwa kwa wino mweupe. Mzee Salim alipiga simu baada ya kuona picha hiyo.
“Sahihi ya shahidi wa pili,” alisema, “imeonekana kwenye nakala, si kwenye kitabu cha awali.”
Neema alifunga daftari. Ukweli ulikuwa umeanza kuvunja hadithi ya “hati safi,” lakini bado haukumwambia kama Mama Asha alitaka Mosi apate makazi au umiliki wote. Kesho, Kato angehitaji kusema zaidi kuliko jina lake kwenye karatasi. Neema aliposubiri afisa apige muhuri kwenye fomu, alisikia mazungumzo ya watu wawili kuhusu tofauti kati ya nakala na kitabu cha awali. Hakuyachukua kama ushauri wa kesi yake; aliwauliza tu kama waliweza kumwonyesha sehemu ya utaratibu. Mmoja alisema kila ombi lina namba, mwingine akasema namba haina maana bila jina la anayelipokea. Neema aliandika hilo kwenye daftari, kisha akamwomba Kato asome kila mstari wa fomu. Kato aligundua kwamba jina la Mama lilikuwa limeandikwa kwa herufi tofauti kwenye sehemu mbili. Afisa alisema hilo si uthibitisho wa udanganyifu, bali sababu ya kuomba nakala iliyoidhinishwa. Kabla hawajaondoka, Mzee Salim aliwaonya kwamba mtu anayesema “hati iko safi” mara nyingi huwa hajataja ni kitabu gani alichosoma. Neema akamshukuru kwa onyo hilo. Kato akapiga picha ya namba ya ufuatiliaji, kisha akaficha picha hiyo ndani ya folda ya Mama. Walipita kwenye duka la chai, ambako Mosi alikuwa amekaa mbali akiwa na simu mkononi. Neema hakumkaribia. Alijua mazungumzo ya barabarani yangewapa watu wawili hasira lakini yasingewapa karatasi mpya. Kato alimwambia baba yake watarudi na nakala wakishapokea, si kwa kuomba msamaha bali kwa kuweka kila mtu kwenye ukurasa mmoja. Mosi hakujibu; alifunga funguo ndani ya kiganja chake na kutazama barabara. Neema alirudi nyumbani kwa Mariam akiwa amechoka, lakini alijisikia salama zaidi kwa sababu sasa kila namba ilikuwa na mahali pa kuanzia. Walitembea bila kuzungumza mpaka kivuli cha ofisi kilibaki nyuma yao. Neema alihesabu hatua zao na akahifadhi risiti ya ada. Karatasi ya ufuatiliaji ilikuwa mfukoni mwa Kato.
Mzee Salim alisema sahihi ya shahidi wa pili iliongezwa kwenye nakala, si kwenye kitabu cha awali.
---