Fundi Pendo alirudi Mtoni akiwa na tape ya kupimia na karatasi kubwa. Mosi hakupenda kuona chumba chake kikipimwa. Neema alimwambia hawakuwa wakimfukuza; walikuwa wakijaribu kuonyesha jinsi makazi na umiliki vinaweza kutenganishwa bila maneno pekee.
Pendo alianza kwenye chumba cha mbele, kisha akapima chumba cha nyuma na sehemu ya duka. Kato alichora mistari kwenye ramani. Duka lilikuwa na mlango wa nje, lakini sanduku la barua na bomba la maji vilitumiwa na wote.
“Ikiwa Mosi ataishi hapa, nani atalipia paa?” Kato aliuliza.
“Mtu anayelipia sehemu yake,” Mosi akajibu.
Neema akaandika gharama kwenye pembeni. “Na ikiwa paa linalinda duka na chumba, tutagawana kwa kiwango kilichoandikwa.”
Mosi aliona ramani kama uvamizi. “Mama hakuchora nyumba hivi.”
“Mama alitumia vyumba hivi kila siku. Karatasi inatusaidia kuacha kupigana kuhusu neno ‘nyumba’.”
Pendo akapima dirisha la chumba cha Mosi, akasema linaweza kufungwa kwa usalama bila kuzuia njia ya duka. Neema akapendekeza Mosi akae mwaka mmoja katika chumba hicho, apate ufunguo wake, na awe na wajibu wa kulinda nafasi hiyo. Duka lingetumiwa na Neema na Kato kwa ratiba iliyoandikwa.
Mosi akapinga. “Mwaka mmoja ni kama mmenipa muda wa kuondoka.”
“Ni muda wa makubaliano,” Neema alisema.
“Na baada ya hapo?”
“Tutakagua hali ya hati, matengenezo na uwezo wa kila upande. Hakuna uamuzi wa leo unaofuta kesho.”
Kato aligusa ramani. “Chumba cha nyuma hakipaswi kuwa njia ya duka wakati Mosi amelala.”
Mosi akamwangalia mwanawe. “Umeanza kupanga nyumba yangu?”
“Ninapanga usalama wa kila mtu.”
Neema alihisi Kato akiinuka, lakini akamwomba aendelee. Mazungumzo hayo yalikuwa tofauti na mabishano ya mlango. Hawakuwa wakitafuta nani mwenye funguo; walikuwa wakigawa kazi na nafasi.
Pendo akaonyesha kwamba bomba la maji lilikuwa linavuja chini ya ukuta wa chumba. Ukarabati wake ungegharimu kiasi fulani. Mosi alisema hana pesa ya haraka. Neema akasema angeweka nusu, lakini gharama iandikwe kama deni la matengenezo, si zawadi.
“Hata ukinisaidia, unaniandikia?” Mosi aliuliza.
“Ninaandika ili msaada usije ukawa silaha baadaye.”
Mosi alicheka kwa uchungu. “Umejifunza hilo kutoka kwangu.”
Kato alikaa kwenye kizingiti. “Mama alitaka Mosi awe salama. Neema alitaka mchango wake utambuliwe. Ramani hii inaweza kutusaidia kutotumia neno moja kufuta jambo lingine.”
Neema alikubali, lakini alijua ramani haikutosha. Ikiwa Mosi angekuwa na jina kwenye sanduku la barua, majirani wangeendelea kudhani ndiye mwenye mamlaka yote. Mosi alisema hakutaka jina lake libadilishwe kwa sababu lilikuwa la Mama Asha, si la ushindi wake.
“Tutaliweka,” Neema alisema, “lakini tutatia karatasi ya mawasiliano ya usimamizi.”
“Karata nyingine tena?”
“Karatasi moja inayozuia milango minne ya ugomvi.”
Mosi alikaa kimya. Pendo alimaliza vipimo na akatoa nakala mbili. Neema akampa Mosi moja, yeye akabaki na nyingine, Kato akapiga picha bila kuituma popote.
Jioni, Neema alipanga mapendekezo: Mosi kukaa mwaka mmoja, chumba chake kulindwa, duka kuwa mali ya uendeshaji wa pamoja, matengenezo kuandikwa, na mauzo makubwa kuhitaji saini tatu. Mosi aliongeza kwamba jina la Mama litaendelea kwenye sanduku la barua mpaka familia ikubali kwa pamoja.
Neema alitaka kukataa kwa sababu sanduku la barua lilikuwa ishara ya zamani. Lakini alikubali. Jina la Mama halikuwa title, na kulihifadhi hakukumfanya Mosi awe mwenye funguo zote.
Mosi akamuuliza, “Utaishi wapi mpaka mwaka huo uishe?”
“Nitaendelea kwa Mariam na kwenye kibanda changu. Sitaki haki yangu imlazimishe mtu kulala nje.”
Maneno hayo yalimshtua. Alisema, “Mama hakutaka wewe uzunguke.”
Neema akajibu, “Basi tutaandika mpango wa chumba pia.”
Ramani ililala juu ya meza kati yao. Mosi aliiangalia kama ukumbusho wa nyumba iliyogawanywa na Neema kama nafasi ya kufanya kazi. Kisha akasema, “Nahitaji mwaka mmoja, lakini sitaki jina langu liondolewe.”
Neema akaandika ombi lake. Kato akatia mstari chini yake. Sasa walikuwa tayari kwenda kwenye chumba cha usuluhishi na kubadilisha ramani kuwa masharti. Neema aliomba Mosi atembee ndani ya chumba chake na aseme ni vitu gani vilivyohitaji kubaki. Mosi akataja kitanda, sanduku la zana, picha ya Mama na kabati la nguo. Hakutaja duka. Neema akahifadhi orodha hiyo kwenye ramani na kumwambia hakuna mtu angehamisha kitu bila kuandika. Mosi akasema huo ulikuwa ukaguzi mwingine. “Ni kumbukumbu ya nafasi,” Neema akajibu.
Kato alichora njia ya kuingia kwa mpangaji wa nyuma na akagundua kwamba mlango wa duka uliingiliana na chumba cha Mosi. Pendo alipendekeza kuweka pazia la chuma, lakini gharama ilikuwa kubwa. Neema akapendekeza kutumia ratiba ya masaa kwanza, kisha kuweka akiba ya ukarabati. Mosi alikubali baada ya kuona pesa za oda zimeandikwa.
Mzee Salim alipopokea picha ya ramani, alisisitiza kwamba ramani haibadilishi title. Neema alijibu kwamba walikuwa wanajenga usalama wa muda. Mosi akasema hakutaka muda huo uonekane kama adhabu. Wakaandika kwenye ukurasa wa kwanza: “Matumizi ya muda hayafuti heshima ya mtu wala hayathibitishi umiliki wa mwisho.”
Maneno hayo yalionekana marefu, lakini Kato alisema ni bora marefu kuliko utata. Neema akacheka na kuandika tarehe ya ukaguzi wa kwanza. Neema alimuuliza Kato kama ramani hiyo ingemfanya ajisikie ametengwa. Kato akasema kinyume chake; kwa mara ya kwanza kila mtu alikuwa na nafasi iliyoandikwa. Mosi aliomba kuwe na sehemu ya kukaa nje kwa wageni wa Mama, na Neema akaongeza kwenye ramani. Pendo akasema sehemu hiyo ilihitaji taa, na gharama ikaingia kwenye orodha ya matengenezo. Waliandika kuwa matumizi ya wageni hayangeweza kuzuia kazi ya duka. Neema akapinda ramani na kuiweka kwenye bahasha ya pamoja. Mosi akatia saini pembeni bila kuandika neno la umiliki. Mosi akafunga dirisha. Ramani ikakunjwa vizuri. Mzee Salim akapokea picha.
Mosi akaomba jina lake lisibadilishwe kwenye sanduku la barua.
---