Chumba cha mkutano cha mhasibu wa kujitegemea kilikuwa nyuma ya duka la vifaa vya ujenzi, mbali na kelele za barabara kuu. Hakikuwa na nembo ya kampuni wala meza ndefu ya watu kujificha nyuma yake. Kulikuwa na meza ya mbao, mashine ya kuchanganua nyaraka, na kabati lililofungwa kwa ufunguo. Zawadi alipenda sehemu hiyo kwa sababu kila kitu kilichokuwa ndani yake kilipaswa kuitwa kwa jina lake.
Mhasibu huyo, Bwana Kato, aliweka nakala tatu za settlement mbele yake. Upande wake wa kulia alikaa Wakili Mwanaidi, mwanasheria wa biashara aliyekuwa amekuja kusoma maneno ambayo Zawadi alikuwa ameyasoma kwa hasira. Amina alikaa mwisho wa meza akiwa na kompyuta na picha za delivery register. Zawadi hakumleta Doto; alimtaka kikao hicho kiwe kuhusu uhalali wa karatasi kabla hakijageuka kuwa hadithi ya madereva.
“Kabla hatujauliza kama Hassan alifanya jambo sahihi,” Mwanaidi alisema, “tutajibu swali moja tu. Hii ni hati halisi?”
Zawadi akamwangalia. “Na kama si halisi?”
“Basi tunajadili forgery, mamlaka, na hatua za kuzuia matumizi yake.”
“Na ikiwa ni halisi?”
“Tutaacha kupigana na kitu ambacho hakipo. Tutajadili ni kwa kiasi gani inatufunga, nani alikuwa na mamlaka, na kama kifungu chake kinaturuhusu kuhakiki delivery.”
Bwana Kato akafungua jalada lake. Alianza na tarehe, si saini. Alilinganisha tarehe ya mkataba na register ya kiwanda, namba ya kumbukumbu ya mapokezi, na ujumbe wa barua pepe uliotumwa kwa Hassan. Kisha akachanganua ukurasa wa saini kwa mwanga wa chini. Mwanaidi akamwomba Zawadi alete saini tatu za Hassan kutoka kwenye mikataba ya zamani. Zawadi akazitoa kwenye faili la benki, mkataba wa kukodisha ghala, na barua ya malipo ya msimu uliopita.
“Usiangalie tu umbo la jina,” Mwanaidi alisema. “Angalia mfuatano wa maandishi, shinikizo la kalamu, na kama wino ulitumika wakati mmoja.”
Bwana Kato akavuta picha kwenye skrini. Saini ya settlement ilikuwa imetengenezwa kwa kalamu ileile ya bluu iliyotumiwa kwenye barua ya mamlaka. Mstari wa mwisho ulikuwa mrefu, lakini si mrefu kuliko saini za zamani. Sehemu ya shahidi ilikuwa imejazwa tarehe hiyo hiyo. Hakuna ukurasa uliokuwa umebadilishwa baada ya kusainiwa.
Amina akasema, “Inawezekana mtu alichanganua saini ya zamani?”
Bwana Kato akatikisa kichwa. “Hati hii haionyeshi dalili ya kunakiliwa kwa picha. Shinikizo la kalamu linabadilika ndani ya herufi. Nitaandika hivi: saini inaendana na saini halisi ya Hassan.”
Zawadi alijua kwamba maneno hayo yangekuwa mazito kuliko alivyotaka. “Una maana Hassan ndiye aliyesaini?”
“Kwa kiwango cha uhakiki wa nyaraka, ndiyo.”
Mwanaidi hakumwangalia Zawadi kwa huruma. “Hilo ni jambo la kukubali. Usitafute sentensi itakayokufanya ujisikie vizuri. Karatasi hii haijaghushiwa.”
Zawadi aliweka vidole vyake juu ya meza. Alikuwa amejiambia mara kadhaa kwamba Hassan angekuwa ametumia saini bila kujua, au kwamba kiwanda kingeweka ukurasa wa mwisho kwenye hati nyingine. Mawazo hayo yalikuwa yamepunguza maumivu yake kwa muda. Sasa yalitoweka, na kilichobaki kilikuwa swali lisilo na kinga: kwa nini alisaini bila yeye?
Bwana Kato akafungua ukurasa wa ndani. “Kuna maneno ya full and final. Hii kawaida inaonyesha pande zote zimekubali kiasi na kufunga madai.”
“Basi tumepoteza,” Amina alisema.
Mwanaidi akamzuia kwa kuinua mkono. “Si lazima. Kuna sentensi ndogo chini ya jedwali la delivery.”
Zawadi akainama. Sentensi hiyo ilikuwa imechapishwa kwa fonti ndogo kuliko sehemu nyingine. Ilisema kwamba ratiba za mizigo yenye mgogoro zingeweza kufanyiwa uhakiki ikiwa nyaraka za upande mmoja zilitofautiana na kumbukumbu za kiwanda. Haikusema mkataba wote ungefunguliwa. Haikufuta saini ya Hassan. Lakini iliacha mlango mwembamba wa kuingia kwa tiketi ambazo Amina alikuwa amezipanga.
“Kwa nini Salma hakutuonyesha hii?” Zawadi aliuliza.
“Huenda hakutaka,” Mwanaidi akasema. “Au huenda aliamini kwamba kifungu hiki ni cha kiufundi tu na hakibadilishi makubaliano ya mwisho.”
“Tutakitumiaje?”
“Kwa kuomba reconciliation ya zile delivery schedules zilizotajwa. Si kwa kusema kila kitu kimeghairiwa.”
Zawadi akatoa picha ya tiketi ya ML-204. “Hii ndiyo sababu tunaomba. Kuna namba ya lori ambayo haikuwa yetu, na nakala mbili hazilingani.”
Bwana Kato akatengeneza jedwali dogo kwenye karatasi. “Hati inaonyesha kiwanda kilikubali kiasi baada ya kukata sehemu ya tofauti. Ikiwa tutathibitisha kwamba baadhi ya makato yalitokana na namba iliyochanganyika, kiasi kinaweza kurekebishwa. Lakini ikiwa uzito mmoja ulipungua kweli, utabaki makato halali.”
Mwanaidi akamtazama Zawadi. “Unataka kuingia katika njia hii?”
Zawadi akafikiria malori yaliyokuwa yamekaa yadi, wakulima waliokuwa wamepewa jedwali la ukweli, na ubao wa HOLD kwenye ghala. “Nataka madai yaliyothibitishwa. Sitaki kurudisha story kwamba kiwanda ni kibaya kwa asilimia mia moja.”
“Basi kuanzia sasa usitumie neno ‘wameiba’ kwenye barua yoyote.”
“Sitaitumia.”
“Na usimshutumu Hassan kwa kughushi. Saini ni yake.”
Zawadi akahisi sentensi hiyo ikiingia kwenye mwili wake. “Nitamwita mtu aliyefanya uamuzi bila mamlaka ya ndani, si mtu aliyegusha saini kwa udanganyifu.”
Amina akafungua folder la ujumbe wa kiwanda. “Kuna email ambayo Salma alituma siku ya settlement. Anasema ‘final figures attached.’ Hakuna kiambatisho kwenye nakala yetu.”
“Omba kiambatisho,” Mwanaidi akasema. “Na usitume ombi la jumla. Taja kila invoice, kila tiketi, na kila tarehe.”
Zawadi aliandika orodha. Alijumuisha tiketi ya uzito wa kilo mia tatu, mzigo wa unyevunyevu, ML-204, na invoice ambayo kiasi chake kilikuwa kimebadilishwa kwenye jedwali la settlement. Kisha akaongeza ombi la uthibitisho wa nani aliyekabidhi original weighbridge copies. Alijua kwamba kila ombi lingeweza kufanya kiwanda kijilinde zaidi, lakini pia lingeifanya mzozo utoke kwenye eneo la hisia na kuingia kwenye vitu vinavyoweza kuonekana.
Mwanaidi alisoma barua hiyo kabla haijatumwa. “Hii ni nzuri, lakini ongeza mstari mmoja.”
“Upi?”
“Tunatambua kwamba Hassan alisaini hati. Hilo linaonyesha hatujaribu kugeuza ukweli.”
Zawadi akataka kupinga, lakini akaona faida yake. Kusema saini ni halisi kungeifanya hoja yao iwe ngumu, si dhaifu. Kiwanda kisingeweza kusema wanakimbia wajibu wa kampuni. Wangekuwa wakiomba tu hesabu za sehemu iliyotajwa.
Alituma barua pepe kwa Salma, akaambatanisha nakala ya kifungu na jedwali la tiketi. Kisha akamwambia Amina ahifadhi toleo la barua na muda wa kutumwa kwenye folda ya ushahidi. Bwana Kato akampa ripoti fupi yenye muhuri wake. Hakusema Hassan alikuwa sahihi kimaadili; alisema hati hiyo ilibeba saini inayolingana na saini zake halisi.
Zawadi alipotoka nje, aliona jua likiangaza vibao vya duka la vifaa. Simu yake ilitetemeka. Salma alikuwa amejibu: “We stand by the settlement. Any review will be limited to the side clause.”
Zawadi akamwonyesha Mwanaidi ujumbe huo.
“Ni jibu tunalotaka,” wakili akasema. “Sasa wanakubali mlango upo.”
“Lakini ni mwembamba.”
“Mlango mwembamba unatosha ikiwa una namba sahihi.”
Zawadi akarudisha simu mfukoni. Alikuwa ameanza siku hiyo akitaka kuthibitisha kwamba Hassan hakuwa amesaini. Alimaliza akijua ukweli uliokuwa mgumu zaidi: alikuwa amesaini, lakini hati yenyewe haikufuta kila swali kuhusu delivery. Wakili Mwanaidi akagonga kidole kwenye mstari mdogo uliokuwa chini ya jedwali, kisha akasoma kwa sauti, “Disputed delivery schedules remain subject to verification.”
---