Mchana wa siku iliyofuata, Zawadi na Doto walifika kwenye weighbridge ya kujitegemea iliyokuwa kando ya barabara ya viwanda, mahali ambapo malori yalipanga foleni chini ya banda la bati. Operator wa zamani, Mzee Ndele, alikuwa amestaafu rasmi lakini bado aliitwa pale kumbukumbu za zamani zilipohitaji mtu aliyekumbuka vitabu vya zamu. Amina alikuja na copy ya jedwali la kiwanda pamoja na karatasi ya Bwana Kato kuhusu makato yaliyothibitishwa.
“Nilisema namba ya ML-204 haikuwa ya kwenu,” Mzee Ndele alisema baada ya Doto kumwonyesha ticket. “Lakini sikusema mzigo haukuwa wenu.”
Doto akafungua daftari lake. “Tulilikodi gari la Mamba Haulage siku hiyo. Niliandika namba hapa.”
“Na operator wa geti aliandika namba ya lori lenu la kawaida?”
“Ndivyo inavyoonekana.”
Mzee Ndele alitoka nyuma ya kaunta na kuleta kitabu kikubwa cha shift. Jalada lake lilikuwa limechakaa, lakini kurasa za ndani zilikuwa zimehifadhiwa kwenye mifuko ya plastiki. Alifungua sehemu ya tarehe iliyotajwa kwenye ticket. Kwenye mstari wa kwanza kulikuwa na ML-204, jina la dereva wa Mamba, na uzito wa kuingia. Mstari wa pili ulikuwa na namba ya invoice ya Mavuno Link.
“Gari ni la Mamba,” alisema. “Mzigo uliletwa kwa account ya Mavuno Link. Hivyo mchanganyiko wa namba ni wa records, si ushahidi kwamba mahindi yalitoka kwa kampuni nyingine.”
Amina akapiga picha ya ukurasa. Zawadi akamwomba Mzee Ndele athibitishe kwa saini kwamba kitabu hakikuwa kimefunguliwa tangu siku hiyo. Mzee Ndele alisita, kisha akachukua stamp ya weighbridge na kuweka tarehe ya leo pembeni, akieleza kwamba alikuwa akithibitisha nakala ya kumbukumbu, si kubadilisha original.
“Na uzito?” Zawadi aliuliza.
Mzee Ndele akafungua ukurasa mwingine. Mzigo wa ML-204 ulikuwa na tani kumi na tisa nukta sita wakati wa kupimwa. Kwenye nakala ya kiwanda, tani kumi na tisa nukta tatu zilionekana kama net weight. Doto aligonga namba hiyo kwenye daftari lake.
“Hapa ndipo ninaposema mizani haikudanganya yote,” Zawadi alisema.
“Unaona kosa liko wapi?” Amina aliuliza.
Zawadi alichukua nakala ya Mavuno Link. Namba ya tani kumi na tisa nukta sita ilikuwa wazi, lakini kwenye delivery register ya ofisi waliwahi kuandika kumi na tisa nukta tatu kwa kufuata nakala ya kiwanda. Mtu wa ofisi alikuwa amekopi figure bila kurudisha kwenye ticket ya asili.
“Makosa yetu ni kwamba tulitengeneza register kutoka kwenye copy isiyohakikiwa,” Zawadi alisema. “Hatuwezi kusema kiwanda kimepunguza kila kitu. Kwa mzigo huu, tulikuwa na mchakato mbaya.”
Doto hakupinga. “Nilipaswa kupiga picha ya display ya mizani, si kuamini karatasi pekee.”
“Na mimi nilipaswa kuweka utaratibu wa kuoanisha ticket kabla ya invoice kutoka.”
Amina akaandika maneno hayo kwenye sehemu ya company errors. Zawadi alijua kwamba kukiri kosa mbele ya Doto na Amina kulikuwa rahisi kuliko kulisema mbele ya Salma, lakini bado lilikuwa jambo muhimu. Hakuweza kuomba kiwanda kitenganishe makato ya kweli na yale ya uongo ikiwa yeye mwenyewe angeficha tofauti iliyotokea upande wake.
Mzee Ndele akatoa karatasi nyingine kutoka kwenye sanduku la plastiki. “Kuna copy ambayo mtu alileta hapa mwezi uliopita. Sijui ilitoka wapi.”
Zawadi aliitazama. Ilikuwa na nembo ya Kiwanda cha Unga Kaskazini na muhuri wa “corrected.” Kwenye mstari wa ML-204, namba ya gari ilikuwa imebadilishwa kuwa ML-240, na net weight ilikuwa tani kumi na tisa nukta tatu. Tarehe ilikuwa ileile ya mzigo.
“Ulipewa na nani?” Amina aliuliza.
“Dereva wa kiwanda. Alisema wanataka kuhakiki file.”
“Na hii ndiyo copy ya kwanza?”
Mzee Ndele alileta karatasi ya awali, yenye makunyanzi na alama ya printer. Kwenye original, namba ya lori ilikuwa ML-204 na uzito ulikuwa tani kumi na tisa nukta sita. Kwenye corrected copy, namba ilikuwa ML-240 na uzito umepungua kwa kilo mia tatu.
Doto akamwangalia Zawadi. “Hiyo si typo moja.”
“Bado tusihukumu,” Zawadi akasema, ingawa tumbo lake lilikuwa limekaza. “Tutarekodi tofauti na tutamwomba Salma aeleze nani alifanya correction, lini, na kwa nini.”
Amina akapima karatasi hizo kwa macho. “Kiasi cha kilo mia tatu ndicho kilichotumika kwenye deduction tuliyoiona jana.”
Zawadi akachukua picha ya original na corrected copy, kisha akamwomba Mzee Ndele atie saini kwenye statement yenye maelezo matatu: kitabu cha shift kinaonyesha ML-204, original net weight ni tani kumi na tisa nukta sita, na corrected copy ina tani kumi na tisa nukta tatu. Mzee Ndele alisoma statement mara mbili kabla ya kutia saini.
“Sitaki kuingia kwenye ugomvi wa kampuni,” alisema.
“Hatuombi uchague upande,” Zawadi akajibu. “Tunataka kumbukumbu yako isitumike kubeba namba ambayo haikuwepo.”
Njiani kurudi, Doto aliendesha polepole kwa sababu barabara ilikuwa na malori mengi. Amina alikuwa akijenga jedwali la ushahidi kwenye tablet. Kwenye safu ya kwanza aliandika kosa la namba ya gari, ambalo lilielezeka kwa kukodisha Mamba Haulage. Kwenye ya pili aliandika kosa la register ya Mavuno Link, ambalo kampuni ilipaswa kulibeba. Kwenye ya tatu aliandika corrected copy ya kiwanda, ambayo ilihitaji maelezo kwa sababu ilibadilisha namba na kiasi.
Zawadi alimpigia Salma akiwa bado kwenye gari. “Tumepata original weighbridge record. Kuna tofauti kati ya original na corrected copy.”
Salma akajibu kwa tahadhari. “Kiwanda kinaweza kuwa kilisahihisha entry.”
“Basi tutahitaji history ya correction. Pia tunakubali kwamba nakala yetu ya Mavuno Link ilikuwa na kosa la kuhamisha uzito kwenye register.”
“Utakubali hilo kwa maandishi?”
“Ndiyo.”
Kulikuwa na ukimya mfupi upande wa Salma. “Nitawaomba accounts watoe trail.”
“Usiombe kama fadhili. Iweke kwenye reconciliation.”
Baada ya simu kukata, Doto alisema, “Unaogopa kukubali kosa?”
“Naogopa zaidi kuwa mtu anayedai ukweli kwa wengine huku akificha ukweli wake.”
Amina akatuma statement kwa Bwana Kato na kuweka original kwenye jalada la ushahidi. Zawadi akasaini sehemu iliyosema Mavuno Link inakubali tofauti ya kilo mia tatu ikiwa original hiyo ndiyo kipimo halali. Kisha akaongeza kwamba haikubali namba ya lori kubadilishwa bila record ya correction.
Walipofika ofisini, Amina aliweka karatasi mbili kwenye mwanga wa dirisha. Alizipangilia kwa ukingo mmoja, akaita Zawadi, na kumwonyesha mstari uliokuwa umebadilika. Kwenye original ilikuwa ML-204 na tani kumi na tisa nukta sita; kwenye factory copy ilikuwa ML-240 na tani kumi na tisa nukta tatu. Tofauti ilikuwa si hisia wala uvumi. Original sheet and factory copy differed by exactly the quantity used in one disputed deduction.
---