Kwa siku mbili Tunu hakumwona Jabi tena.
Alijiambia hilo lilikuwa jambo zuri. Alikwenda shule, akatia sahihi kwenye attendance office, akaketi darasani, akarudi Mbuyuni. Jioni alisaidia Mariam kukata vitunguu na kuhesabu sarafu za kibanda. Maisha yalikuwa yanajenga reli yake mpya, mstari baada ya mstari.
Lakini kila alipofika stendi, macho yake yalitafuta upande wa vibanda vya matunda kabla hajajizuia.
Siku ya tatu alimwona.
Jabi alikuwa ameketi kwenye kreti nyuma ya duka la vifaa vya simu. Hakumwita. Alikuwa anashika kitu kidogo cheusi mkononi.
Tunu alijua ni nini hata akiwa mbali.
Redio.
Aliangalia saa. Mariam alitarajia afike nyumbani karibu dakika ishirini na tano baada ya kengele. Kutoka shule hadi stendi ilikuwa njia yake ya kawaida. Dakika tano hazingebadilisha chochote, alijiambia.
Akaenda upande wa soko.
“Umenenepa,” Jabi alisema alipofika.
“Uongo.”
“Basi sare ndiyo imenenepeana.”
Tunu akajikuta akitabasamu, kisha akafuta tabasamu hilo haraka.
Jabi akamnyooshea redio. Ilikuwa ile ndogo aliyowahi kuokota ikiwa imeharibika, akaifungua kwa kijiko na waya wa sindano, akaifanya ishike kituo kimoja tu. Baadaye switch yake ilivunjika.
“Nilisema nitaiweka,” Jabi alisema.
“Nilidhani uliiuza.”
“Nani atanunua kitu kinachopiga kituo kimoja?”
Tunu akaichukua. Switch mpya ilikuwa imefungwa vibaya lakini ilifanya kazi.
“Umeitengeneza?”
“Fundi wa simu pale. Nilimpa kazi mbili za kubeba box.”
“Kwa ajili ya hii?”
Jabi akapandisha mabega. “Ni redio tu.”
Tunu aliigeuza mkononi. Kitu hicho kidogo kilibeba miezi ambayo hakutaka kueleza shuleni. Usiku wa mvua chini ya paa la stoo. Sauti za matangazo ya mpira. Jabi akimcheka kwa sababu alijaribu kutengeneza earphone kwa waya wa charger.
“Uko sawa?” Jabi akauliza.
“Niko shule.”
“Hilo si jibu.”
“Ni jibu langu.”
Jabi akakubali. “Sawa.”
Watu walipita sokoni. Hakuna aliyewatazama kwa muda mrefu. Hilo lilimfanya Tunu apumue vizuri kuliko alivyotarajia.
Muuzaji wa machungwa aliyekuwa karibu aliwafukuza watoto wawili waliokuwa wameegemea meza yake. Jabi akasimama na kusaidia kuinua gunia lililokuwa limeanguka kutoka mkokoteni. Alilipwa sarafu mbili. Moja akainunulia maji, nyingine akaibakiza mfukoni.
Tunu aliangalia bila kusema. Haya ndiyo maisha ambayo watu shuleni walikuwa wameyafupisha kuwa “genge la stendi”: kubeba gunia, kusubiri kazi, kugawana maji, kulala mahali ambapo mwenye nafasi hakukufukuza. Hayakuwa maisha aliyotaka kurudia, lakini hakutaka mtu ayageuze kuwa hadithi rahisi ya wahalifu na waokoaji.
“Nimesikia ulirudishwa,” Jabi alisema.
“Nimerudi.”
“Tofauti?”
“Ndiyo.”
Jabi akatikisa kichwa. “Basi sawa.”
“Ulisikia kwa nani?”
“Mtaa una masikio. Hata mimi nina masikio mawili.”
Tunu akakaza redio mkononi. “Wanasema nini?”
“Vitu vyao.”
“Vitu gani?”
Jabi akamwangalia. “Kwa nini unataka kukusanya kila uongo?”
Swali hilo lilimkera kwa sababu lilikuwa na maana.
Jabi akaendelea, “Mimi naondoka Bandari Mtoni labda wiki ijayo. Kuna lori la samaki linaenda upande wa Kaskazini. Wanasema kuna kazi ya kupakia.”
“Wanasema.”
“Ndiyo, najua.” Akacheka. “Kazi za aina yangu zote zinaanza na ‘wanasema.’”
“Una mahali pa kulala ukienda?” Tunu akauliza.
Jabi akapandisha bega moja. “Dereva anasema kuna ghala.”
“Hilo si jibu.”
“Sasa umeanza kutumia maneno yangu dhidi yangu.”
Tunu hakutabasamu. “Una namba ya mtu kule?”
“Moja.”
“Na ukifika hakuna kazi?”
“Nitatafuta nyingine.”
Tunu alitaka kumwambia huo ndio mpango ambao yeye mwenyewe alikuwa nao alipoondoka nyumbani: hatua inayofuata tu, halafu inayofuata. Hakusema. Jabi angeisikia kama hukumu.
Pembeni yao, kijana mdogo aliyekuwa akiuza mifuko ya plastiki alikimbia baada ya mlinzi wa soko kumfokea. Jabi alimtazama hadi akapotea kati ya vibanda.
“Watu wanafikiri ukikaa hapa siku mbili tayari umechagua maisha haya,” alisema. “Mara nyingi umechagua tu kutolala na njaa leo.”
Tunu akasema, “Najua.”
Jabi akamwangalia moja kwa moja. “Ndiyo maana sitaki unisahau.”
Maneno hayo hayakuwa ombi la kurudi. Hilo ndilo lililoyafanya yawe mazito zaidi.
“Hatua Mpya wanaweza—”
“Usianze.”
“Sijaanza.”
“Unaonekana tayari umepewa maneno yao.”
Tunu akakunja uso. “Sijapewa maneno ya mtu.”
Jabi akainua mikono. “Sawa, mwanafunzi.”
Neno hilo lilikuwa mzaha lakini lilimgusa.
Jabi akatazama sare yake. “Wamekurudisha darasani, vizuri. Ila usifikiri kwa sababu watu wameweka karatasi mezani wamebadilika.”
“Unamaanisha nini?”
“Nyumbani walikuahidi nini kabla hujaondoka?”
Tunu akanyamaza.
“Shule ilifanya nini ulipokosa siku za kwanza?”
“Usifanye hivyo.”
“Sifanyi chochote. Nakwambia tu, watu wanapenda kusema ‘rudi’ kuliko kufanya mahali pa kurudi pawe tofauti.”
Tunu akaiweka redio kwenye begi. “Lazima niende.”
Jabi hakumzuia. “Nenda.”
Alitembea hatua mbili.
“Tunu.”
Akageuka.
“Usinifiche kwa sababu sasa umevaa sare.”
“Sikufichi.”
“Basi usidanganye watu kwamba hunijui.”
Tunu alihisi tumbo likishuka. “Ulisikia?”
“Niliona mdomo wako.”
Akaondoka kabla Tunu hajajibu.
Tunu alibaki pembeni ya soko. Alitoa redio tena, akabonyeza switch. Kituo kilipatikana katikati ya kelele; mtangazaji alikuwa akisoma bei za mazao. Sauti ya kawaida kabisa. Aliizima.
Njiani kuelekea nyumbani, redio ilionekana nzito kuliko vitabu vyote. Alitaka kuitoa kwenye begi, labda kuificha mahali, lakini hilo lingefanya iwe kitu kibaya zaidi. Alitaka kumwambia Mariam moja kwa moja, lakini aliona tayari uso wa shangazi yake: *Nilisema hakuna watu nisiowajua.*
Jabi hakuwa mtu Mariam asiyemjua. Alikuwa mtu ambaye Mariam hakutaka kujua.
Tunu alifika nyumbani dakika kumi na mbili baadaye kuliko kawaida.
“Ulikuwa wapi?” Mariam akauliza kutoka jikoni.
“Foleni ya wanafunzi getini.”
Uongo ulitoka rahisi sana kiasi kwamba Tunu aliuchukia mara moja.
Mariam akasema, “Badili nguo. Njoo unisaidie.”
Tunu akaingia kwenye kona yake na kuweka begi chini. Alitoa redio, akaifunga ndani ya sketi ya zamani, kisha akasikia hatua mlangoni.
Kassim alikuwa amesimama hapo.
Macho yake hayakuwa usoni mwa Tunu.
Yalikuwa kwenye kipande cheusi cha redio ambacho bado hakijafunikwa kabisa.
“Hiyo umeitoa wapi?”
Tunu akaivuta sketi juu yake. “Ni yangu.”
“Sijauliza ni ya nani.”
“Basi usiulize.”
Kassim akamtazama kwa muda, kisha akaondoka.
Hakusema chochote kwa Mariam jioni hiyo.
Lakini wakati Tunu alipoingia kulala, alijua siri hiyo haikuwa tena yake peke yake.
---