Asubuhi iliyofuata, Tunu aliliweka daftari la bluu ndani kabisa ya begi lake.
Hakumuuliza Kassim kuhusu mstari mweusi. Si kwa sababu hakutaka jibu, bali kwa sababu alijua swali hilo lingeweza kufungua mlango ambao hakuwa tayari kuingia. Kassim aliondoka mapema kwenda gereji, Mariam akaenda kwenye kibanda chake cha chai, na kwa saa mbili Tunu akabaki nyumbani akisikiliza mtaa ukifanya kazi bila yeye.
Siku iliyofuata Bi. Rehema Sudi aliwasubiri kwenye ofisi ya Shule ya Sekondari Mwangaza.
Mariam alikuwa amevaa gauni lake zuri la kijani. Tunu alijua hilo lilimaanisha shangazi yake aliona ziara hii kama jambo rasmi kuliko kwenda hospitali. Nuru aliungana nao getini, akiwa na faili la kahawia lakini bila sare yoyote ya taasisi.
Wanafunzi waliingia kwa makundi. Tunu alitembea karibu na ukuta.
“Usiinamishe kichwa,” Mariam alisema.
“Sijainamisha.”
“Nilikuwa nakwambia tu.”
Nuru aliwatazama wote wawili lakini hakusema kitu.
Ofisi ya utawala ilikuwa na harufu ya karatasi, vumbi na wino wa printer. Bwana Omari Leka, naibu mkuu, alikaa nyuma ya meza yenye mafaili yaliyopangwa kwa urefu tofauti. Alivaa miwani iliyoteleza hadi nusu ya pua.
“Tunu Baraka,” alisema huku akiangalia karatasi. “Tulikuwa tunakutafuta kwenye mfumo.”
Tunu aliketi.
Mariam akasema, “Sasa amerudi. Tunataka aanze masomo leo kama inawezekana.”
Omari akavuta faili moja. “Tatizo si kutaka. Tatizo ni rekodi.”
Aliweka karatasi mezani. Kulikuwa na tarehe za mahudhurio, alama nyekundu na maelezo yaliyofifia.
“Hapa ana absence ndefu. Halafu kuna note ya transfer ambayo haijakamilika.”
“Transfer gani?” Mariam akauliza.
“Hiyo ndiyo tunajaribu kujua.”
Tunu akatazama karatasi. “Mimi sikuomba transfer.”
Omari akamwangalia. “Sijasema uliomba.”
“Basi iliandikwaje?”
“Huenda wakati familia ilipokuja kuuliza kuhusu kuhamisha shule.”
Mariam akasogea kwenye kiti. “Nilikuja kuuliza tu. Sikujaza fomu.”
Omari akavuta pumzi. “Hilo ndilo tatizo la mambo ya mdomo. Sasa tuna record inayosema mchakato ulianza, lakini hauna closure. Hatuwezi kujifanya haipo.”
Tunu alihisi tumbo likibana. Alikuwa amefikiria kurudi shule kama kufungua geti na kuketi darasani. Hakujua jina linaweza kukwama kwenye karatasi hata mwili ukiwa umefika.
Mariam akasema, “Lakini mtoto yupo hapa.”
“Na tunataka arudi darasani,” Bi. Rehema alisema kwa mara ya kwanza. Alikuwa ameketi pembeni na daftari dogo. “Swali ni namna ya kufanya bila kumweka nje wakati watu wazima wanarekebisha faili.”
Omari akatikisa kalamu. “Kuna taratibu.”
“Na taratibu zinaweza kufuatwa wakati learning continuity inaendelea.”
Omari akamtazama Rehema. Ilionekana wazi walishawahi kuwa na mazungumzo ya aina hii.
Nuru akauliza, “Ni kitu gani hasa kinachohitajika ili awe darasani kwa muda?”
Omari akaanza kuhesabu kwa vidole. “Uthibitisho wa mlezi. Maelezo ya kipindi alichokosekana. Mpango wa attendance. Uniform. Vitabu. Halafu lazima walimu wajue hali yake ya masomo.”
Tunu akasema, “Walimu wajue nini kuhusu mimi?”
Chumba kikawa kimya kidogo.
Rehema akageukia Tunu. “Hilo ni swali zuri.”
Omari akasema, “Wanahitaji kujua kwa nini mwanafunzi amekosa muda mrefu.”
“Wanahitaji kujua kila kitu?”
“Hapana,” Rehema akajibu kabla Omari hajafanya hivyo. “Wanahitaji taarifa zinazosaidia ufundishaji na usalama. Si hadithi yako yote.”
Tunu akamwangalia kwa makini.
Rehema akasogeza karatasi tupu kwake. “Ningependekeza mpango wa muda. Unaingia masomo kuanzia leo, lakini kila asubuhi unacheki attendance office. Mara mbili kwa wiki unakuja kwangu dakika kumi. Tukimaliza rekodi, hiyo arrangement inaondoka.”
“Watu watajua kwa nini?”
“Watu gani?”
“Darasa.”
“Si lazima.”
Omari akagonga kalamu mezani. “Lakini mwalimu wa darasa lazima ajue kuna arrangement.”
Tunu akasema, “Sawa.”
Mariam akatabasamu kwa mara ya kwanza. “Unaona? Tumeanza.”
Lakini Tunu hakuhisi kama wameanza. Alihisi kama ameingia shule akiwa na karatasi isiyoonekana imebandikwa mgongoni.
Walitoka ofisini kuelekea chumba cha Rehema. Njiani, wanafunzi wawili walipita. Mmoja alikuwa msichana aliyemfahamu kwa sura lakini hakukumbuka jina. Msichana huyo akageuka mara mbili.
Katika chumba cha Rehema, Tunu alipewa karatasi yenye ratiba ya muda. Rehema hakumwuliza alilala wapi alipokuwa mbali. Hakumwuliza alikula nini, nani alimsaidia, au kama aliogopa. Badala yake aliuliza, “Ni somo gani unaona umeachwa nyuma zaidi?”
“Hisabati.”
“Na lipi unaamini unaweza kurudi haraka?”
“Sayansi.”
“Uniform?”
“Ya zamani inaweza kuwa ndogo.”
Mariam akasema, “Nitatafuta pesa ya sketi.”
Tunu aliona uso wake ukibadilika kwa sekunde moja aliposema pesa. Kibanda cha chai hakikutoa miujiza.
Rehema akaandika. “Hatuhitaji kutatua kila kitu leo. Leo tunahitaji uwe na mahali pa kuketi na ujue unatakiwa kwenda wapi.”
Kabla hawajaondoka, karani wa shule aliingia na faili jingine. “Hii ndiyo register ya zamani,” alisema. Alifungua ukurasa wenye majina yaliyofuatana kwa mistari ya bluu. Kidole chake kilifika kwa Tunu, kisha kikakwama kwenye nafasi ya tarehe. “Hapa bado yupo. Hakufutwa kabisa.”
Tunu akatazama jina lake. Lilikuwa limeandikwa kwa wino wa bluu, tofauti na mstari mweusi wa daftari lililofichwa kwenye begi lake.
Omari akasema, “Basi hilo linatusaidia.”
Kwa Tunu, sentensi hiyo ndogo ilifanya kifua kilegee kidogo. Mfumo ulikuwa umevurugika, lakini mahali fulani shule ilikuwa bado imemhifadhi.
Walipofika darasani, mwalimu wa kipindi alikuwa tayari ameanza. Rehema aligonga mlango na kuzungumza naye kwa sauti ya chini. Tunu alisimama koridoni, mikono ikiwa na jasho.
Mwalimu akamkaribisha bila hotuba. “Kiti cha nyuma, karibu na Asha, kiko wazi.”
Asha Kenga.
Tunu akalikumbuka sasa. Asha alimwangalia kwa macho mapana, kisha akatabasamu. Hakupiga kelele wala kusimama. Tunu alishukuru kwa hilo.
Kipindi kilikuwa jiografia. Tunu alifungua daftari jipya ambalo Rehema alikuwa amempa. Maneno ya mwalimu yalikuwa ya kawaida—mvua, mito, mmomonyoko—lakini ubongo wake ulikuwa unahesabu macho yaliyogeuka kumtazama.
Baada ya kipindi, Asha akasema, “Nilijua utarudi.”
“Ulijuaje?”
Asha akasita. “Nilimaanisha… nilitumaini.”
Tunu akafunga daftari.
“Watu walikuwa wanasema vitu vingi,” Asha akaongeza.
“Vitu gani?”
“Kawaida tu.”
“Kawaida gani?”
Kengele ikalia kabla Asha hajajibu.
Wakati wa mapumziko, Tunu alikwenda kunywa maji. Alipokuwa anarudi kwenye korido ya ofisi, alisikia sauti nyuma ya nguzo.
“Huyo ndiye?” mvulana mmoja akauliza.
Msichana akajibu kwa sauti iliyoshushwa lakini si vya kutosha.
“Ndiyo. Huyo ndiye aliyekuwa anaishi mtaani.”
Tunu hakusimama.
Aliendelea kutembea hadi darasani, akiwa ameshika karatasi yake ya attendance kwa nguvu kiasi kwamba kona yake ikakunja.
Jina lake lilikuwa limerudishwa kwenye orodha.
Lakini kabla hata hajaketi vizuri, shule ilikuwa tayari imempa jina jingine.
---