Zuri aliporudi hosteli saa mbili usiku, alikuta Asha bado amekaa kwenye nafasi ileile, ila sasa taa kubwa ilikuwa imezimwa na mwanga wa laptop ndio uliokuwa unakata uso wake vipande viwili. Zuri aliweka mfuko wake sakafuni na kuuliza, “Interview iliendaje?”
Asha hakujibu mara moja. Alikuwa ameshapanua screenshot mara nyingi kiasi kwamba pikseli zilikuwa zimeanza kuwa miraba mikubwa. Kile alichokuwa akitafuta hakikuwa tena jina lake. Alikuwa anatafuta muundo: nani alijaza nini, kwa namna gani, na ni sehemu zipi zilionekana kuongezwa kwa mikono tofauti.
“Uko sawa?” Zuri akauliza.
“Ndiyo.” Asha alifunga laptop kwa nusu. “Nimechoka tu.”
Zuri akatikisa kichwa, akaenda kuoga. Asha alimwangalia mpaka mlango wa bafu ulifungwa. Hakujua kwa nini ghafla hakutaka roommate wake aione screenshot. Labda kwa sababu picha yenyewe ilikuwa na majina ya watu wengine. Labda kwa sababu aliogopa kuanza kuwa kama mfumo aliokuwa anakasirishwa nao—kutumia taarifa ya watu kabla hajajua inamaanisha nini.
Alipofungua laptop tena, aliona safu nyingine chini ya jina lake. **Bursary status**. Kwa Asha iliandikwa “N/A”, lakini kwa mwanafunzi mwingine kulikuwa na namba ya maombi na neno “pending docs.” Hiyo ilimshtua zaidi kuliko attendance. Mahudhurio yangeweza kusikika kama taarifa inayozunguka kiholela: mtu darasani, class rep, group chat. Lakini namba ya maombi ya ufadhili ilikuwa kitu maalum.
Alimpigia Mariam tena.
“Mama, nani anamiliki hili jedwali?”
“Sijui anayemiliki kwa maana ya kiufundi,” Mariam alisema. “Admin wa kundi ni Bi. Mwaka. Kuna wengine.”
“Ulitoa taarifa zangu?”
“Asha—”
“Nauliza moja kwa moja. Uliwahi kuandika alama zangu, attendance, bursary, chochote?”
“Hapana.”
“Uko kwenye kundi.”
“Ndiyo.”
“Kwa hiyo uliwahi kutuma nini?”
Mariam akatulia. “Nilituma notice ya siku ya wazazi baada ya mtu kuuliza. Na nilituma picha ya tangazo la usalama mlilokuwa mmetumiwa wiki ya kwanza. Hayo tu.”
Asha alisukuma laptop mbali kana kwamba mama yake angeweza kuona kupitia kamera iliyokuwa imezimwa. “Kwa nini uko kwenye kundi?”
“Kwa sababu tulipewa link baada ya orientation.”
“Na nani?”
“Mzazi mwingine. Sidhani chuo kilitupa rasmi. Ilizunguka tu.”
“Lakini jina lake ni kama la shule?”
“Linaitwa Wazazi — Mwaka wa Kwanza, na kwenye picha yake kuna nembo ya rangi zinazofanana na za chuo. Watu wengi walidhani ni la kawaida.”
Asha akafungua screenshot nyingine ambayo Mariam alikuwa ametuma, ya chat yenyewe. Admin aliandika kwa heshima, bila vitisho: *Wazazi, tunaomba kusaidiana kuona vijana wetu hawapotei kimya kimya. Taarifa ndogo mapema zinaweza kuokoa semester.* Chini yake, wazazi walituma thumbs-up na sala.
Asha alihisi hasira yake ikivutana na kitu kisichopendeza zaidi: alielewa sentensi hiyo. Mtu angeweza kuisoma na kusema ni upendo.
“Na ulipokea alama zangu kupitia hiyo chat?”
“Watu waliuliza mara mbili.”
“Mara mbili?”
“Ndiyo.”
“Uliwapa?”
“Hapana.”
Asha alinyamaza.
Mariam akasema, “Najua huniamini kwa sasa. Lakini si kila mzazi humo anataka kujua kila kitu. Wengine wanatafuta notices. Wengine wanaogopa watoto wao wasiwaambie wakikwama.”
“Nikiwa nimekwama, nataka nafasi ya kusema kwanza.”
“Na ukikataa kusema?”
“Basi ni consequence yangu.”
“Mpaka consequence iwe kubwa sana?”
Maneno hayo yalimuudhi Asha kwa sababu hayakuwa rahisi kuyajibu. “Bado huna ruhusa ya kujenga faili langu.”
“Mimi sijalijenga.”
“Lakini uko kwenye chumba ambacho faili hilo linajengwa.”
Upande wa pili ukawa kimya.
Asha akapunguza sauti. “Mama, nataka historia ya messages zako kwenye hilo kundi. Si lazima unipe chat yote ya watu. Nionyeshe tu sehemu zilizohusu mimi.”
Mariam alikataa kwanza. “Sitaki kuwa nasambaza ujumbe wa wengine.”
“Unaweza kuficha majina. Nataka kuthibitisha wewe si chanzo.”
“Hilo neno—chanzo—linanifanya nijisikie kama nimefanya kosa la jinai.”
“Si hivyo. Nataka facts kabla sijamshambulia mtu.”
Mariam akavuta pumzi. “Nitatafuta.”
Baada ya dakika ishirini, Asha alipokea screenshots tatu. Ya kwanza ilikuwa mzazi akiuliza: *Mariam, Asha alipata ngapi kwenye assessment ya kwanza? Tuweke pamoja tuone watoto wetu wanakwenda sawa.* Mariam alikuwa amejibu: *Samahani, alama ni za Asha. Akitaka kushiriki atashiriki.*
Ya pili ilikuwa mtu mwingine akiandika: *Tunaweza kupata attendance ya wiki?* Mariam: *Mimi sina hiyo taarifa na sioni sababu ya kuitafuta bila Asha kujua.*
Ya tatu ilikuwa ya leo. Admin: *Tuna absences chache leo. Wazazi husika tafadhali fuatilia kwa upole.* Kisha list ya majina, likiwemo Asha.
Asha alikaa kimya muda mrefu. Alikuwa amejiandaa kupigana na mama yake kama mtu aliyekuwa amesimama upande mwingine wa ukuta. Lakini historia ilionyesha mama yake alikuwa amesimama, angalau mara mbili, kwenye upande uleule na yeye—bila Asha kujua.
Alipiga simu tena.
“Mama.”
“Naam.”
“Nimeona.”
“Sawa.”
“Samahani kwa kudhani wewe uliweka grades.”
Mariam hakumwokoa kwa kusema “hakuna shida.” Alisema, “Ulikuwa na sababu ya kuuliza. Lakini si sababu ya kuhukumu kabla ya kuuliza.”
Asha akatikisa kichwa ingawa mama yake hakuona. “Kesho nitakwenda ofisini kwa mshauri. Nataka kujua fomu nilizosaini.”
“Fanya hivyo.”
“Na nataka kujua hii bursary data imetoka wapi.”
“Bursary?”
Asha akafungua screenshot tena. “Ndiyo. Kuna safu nzima.”
Alisogeza picha upande wa kulia. Kwa mara ya kwanza, aliona cell iliyokatwa nusu kwenye screenshot ya awali. Ilikuwa na namba ya maombi ya ufadhili ya mwanafunzi mwingine, tarehe, na initials za mtu aliyekuwa ameongeza taarifa.
Hapo ndipo Asha alipojua tatizo lilikuwa kubwa kuliko attendance yake.
Asha alichukua karatasi na kuchora nakala ya muundo wa screenshot bila majina. Alitenganisha columns ambazo angeweza kuelewa chanzo chake na zile ambazo zilihitaji access maalum. “Club” ingeweza kutoka kwenye poster. “Attendance” ingeweza kutoka class list. “Bursary pending docs” ingeweza kutoka kwa mwanafunzi mwenyewe, mzazi anayesaidia nyaraka, au peer guide. “Marks” ilikuwa ngumu zaidi. Alipoonyesha mchoro huo kwa Rehema kwa video call, Rehema alisema, “Tatizo si kwamba kila column ni siri. Tatizo ni kwamba zikiwekwa pamoja zinakuwa picha ya maisha ya mtu.” Hilo lilikaa kwa Asha. Kipande cha taarifa kilichokuwa harmless peke yake kingeweza kuwa intrusive kilipounganishwa na vingine.
Mariam alituma voice note nyingine akieleza kwamba kwenye group, watu walikuwa wameanza kuandika maoni kama *amekuwa quiet wiki hii* au *ameonekana active kwenye club*. Asha alimwomba mama yake asifute chat bado, kwa sababu history inaweza kusaidia kuelewa progression, lakini pia asiforward zaidi. “Na kama admin akifuta?” Mariam aliuliza. Asha alifikiria. “Basi tutakuwa na kile tulicho nacho. Sitaki tuanze ku-copy kila kitu kwa hofu.” Hiyo ilikuwa counterintuitive; instincts zake zilimwambia kusanya ushahidi wote. Lakini moral boundary yake ilikuwa kutogeuza breach kuwa archive nyingine ya breach. Alifungua folder la screenshots na kuweka copy mbili tu zinazohusu yeye, kisha akafuta download yenye rows za watu wengine.
Kulikuwa na safu yenye namba ya ufadhili.