Mariam hakupenda video call, lakini usiku uliofuata ndiye aliyepiga. “Nataka tuzungumze tukiangaliana,” alisema kabla Asha hajapata nafasi ya kuuliza kwa nini. Asha alikaa mezani kwa hosteli, akageuza simu landscape na kuisandikisha kwa chupa ya maji. Zuri alikuwa library, hivyo chumba kilikuwa kimya isipokuwa feni ndogo iliyokuwa ikibisha hewa yenye joto.
Mariam alionekana jikoni kwao, skafu yake imelegea shingoni na kikombe cha chai mbele yake. “Kabla hujaenda kwa mshauri kesho,” alisema, “nataka uelewe kwa nini nilibaki kwenye hilo kundi hata baada ya kuona watu wanavuka mipaka.”
Asha alikaza midomo. “Sawa. Nitasikiliza.”
“Usiseme sawa kwa sauti ya mtu anayesubiri tu jibu lake.”
Asha alifumba macho kwa sekunde. “Sawa. Nitasikiliza kweli.”
Mariam akaanza na kitu ambacho Asha hakutegemea. Mwaka mmoja kabla, mtoto wa rafiki yake wa kazini alikuwa ameshindwa masomo mawili, akaacha kuhudhuria darasa kwa wiki kadhaa, na nyumbani akaendelea kusema kila kitu kiko sawa. Wazazi walijua baada ya chuo kutuma notice ya rasmi kuhusu status yake. “Mama yake alilia mezani kwangu,” Mariam alisema. “Alisema, ‘Ningejua mapema, ningemuuliza mapema.’ Hapo ndipo nilipoanza kuelewa kwa nini wazazi wengine wanataka signals.”
“Lakini signals hazimaanishi spreadsheet ya kila mtu,” Asha alisema.
“Najua sasa. Au labda nilijua hata mwanzo lakini nilijifanya siioni kwa sababu taarifa fulani zilikuwa useful.”
“Useful kwa nani?”
“Kwa wazazi. Wakati mwingine kwa wanafunzi pia. Notices za bursary, closures, usalama. Ila kila kitu kilichanganyika.”
Asha alimsikiliza mama yake akieleza wiki za kwanza za orientation. Link ya group ilitoka kwa mzazi aliyesema “hii ndiyo group ya kusaidiana.” Hakukuwa na barua ya chuo. Hakukuwa na mtu aliyesema ni official. Lakini picha ya profile ilikuwa na rangi za chuo, admin mmoja alikuwa parent volunteer kwenye orientation, na baadhi ya notices rasmi zili-copy-pastiwa humo. Polepole, kila kitu kilianza kuonekana kama sehemu ya mfumo mmoja.
“Uliwahi kufikiria kutoka?” Asha akauliza.
“Mara nyingi.”
“Kwa nini hukutoka?”
Mariam alimtazama moja kwa moja kwenye camera. “Kwa sababu nilikuwa naogopa nikitoka, nitakosa siku moja taarifa muhimu sana.”
Hilo lilikuwa jibu ambalo Asha angeweza kulicheka kama caricature, lakini uso wa mama yake haukuwa wa mtu anayeshikilia mamlaka kwa raha. Ulikuwa wa mtu anayekubali udhaifu wake.
Asha akasema, “Nataka mpaka mmoja tu. Alama zangu, attendance yangu, mambo yangu binafsi—usiombe, usitumie, usi-forward. Hata kama tayari vipo kwenye group.”
Mariam akatikisa kichwa. “Hilo naweza.”
“Na kama kuna emergency?”
“Emergency ni tofauti.”
“Ndiyo. Lakini emergency iwe kweli emergency, si ‘Asha amekosa kipindi kimoja’.”
Mariam akatabasamu kidogo, kwa mara ya kwanza. “Interview ilikuwa muhimu sana kiasi gani?”
Asha akavuta faili lake la bluu kutoka mezani. “Sijui. Lakini nilitaka kujaribu.”
“Kwa nini hukuniambia?”
“Kwa sababu nilijua ungeanza na risk.”
“Na wewe ungeanza na freedom.”
“Ndiyo.”
Wote walikaa kimya, kila mmoja akitambua mzunguko huo.
Mariam akainua simu yake nyingine. “Nilitafuta messages zaidi.”
Asha akajiweka sawa. Mariam alituma screenshots mbili mpya. Kwenye ya kwanza, admin Bi. Mwaka alikuwa ameomba kila mzazi “akijua” alama za watoto wake, aweze kujaza ili “tuone trend.” Mariam alikuwa ameandika: *Sitaweka za Asha. Hizi ni taarifa zake.* Mzazi mwingine alikuwa amejibu kwa emoji ya kicheko na kusema: *Sasa watoto wametufanya wageni.* Mariam hakujibu.
Kwenye ya pili, mtu aliuliza kama kuna mtu anayejua status ya scholarship ya mwanafunzi aitwaye Rehema. Mariam alikuwa ameandika: *Hii inaonekana private. Labda muulize mwanafunzi mwenyewe.*
Asha alihisi kitu kigumu ndani yake kikilegea kidogo. “Ulikataa mara mbili.”
“Zaidi ya mara mbili, lakini hizo ndizo nilizopata haraka.”
“Kwa nini hukuniambia?”
“Kwa sababu sikutaka kila siku ya chuo iwe referendum ya uhusiano wetu. Nilidhani naweza tu kukataa na maisha yaendelee.”
Asha akacheka kwa uchungu. “Maisha hayakuendelea sana.”
“Hapana.”
Kisha Mariam akasema, “Lakini kuna kitu kingine. Niliangalia admin list.”
Asha alinyamaza.
“Kuna Bi. Mwaka, na kuna wazazi wawili wengine. Mmoja wao ndiye aliyekuwa akiuliza alama zako mara kwa mara.”
“Jina?”
Mariam alisita. “Sitaki umwendee kwa hasira.”
“Mama, sitam-post. Sitamvamia. Nataka kujua mfumo unakuwaje.”
“Ni Bi. Halima Bwire. Mtoto wake yuko kwenye faculty yako, nadhani.”
Asha aliandika jina hilo kwenye karatasi. “Sijui mtoto wake.”
“Huenda hata hahusiki moja kwa moja. Wazazi wamekuwa wakituma taarifa kutoka sehemu tofauti.”
Asha akatazama screenshot tena, akiona initials pembeni ya baadhi ya cells. HB zilitokea mara tatu.
“Kesho sitaenda ofisini kwa lengo la kushitaki chuo,” Asha alisema. “Nitaenda kuomba fomu nilizosaini. Kisha nitatafuta jinsi group hii ilivyojengwa.”
Mariam akatikisa kichwa. “Hiyo ni bora.”
“Na wewe?”
“Mimi?”
“Utoke kwenye spreadsheet.”
Mariam alitazama chini kwa muda. “Nitafanya. Si lazima niondoke kwenye group mara moja, lakini sitashiriki kwenye jedwali na sita-open link yake tena.”
Asha hakufurahia kabisa; lakini alihisi wamehamia kutoka vita ya mama na binti kwenda tatizo linaloweza kugawanywa vipande.
Kabla hawajakata simu, Mariam akasema, “Nimekutumia screenshot ya admin list.”
Asha aliifungua.
Majina matatu yalionekana. Bi. Mwaka, Bi. Halima Bwire, na jina la tatu ambalo Asha hakulitambua kabisa.
Chini yake kulikuwa na maelezo madogo: *data helper contact through student volunteer.*
Mariam alipoonyesha messages zake, Asha alimuuliza swali ambalo halikuwa kwenye mpango wake: “Uliwahi kumtetea mtu mwingine kama ulivyonitetea?” Mariam alitafuta chat na kumwonyesha ujumbe wa mzazi aliyekuwa akiuliza kuhusu mwanafunzi mwingine ambaye hakupokea bursary. Mariam alikuwa amejibu, *Muulize mtoto wako akusaidie kufikia mwanafunzi huyo, lakini usiweke status yake hapa.* Asha alihisi aibu kwa jinsi alivyokuwa amemfanya mama yake kuwa mhusika mmoja tu—“mzazi anayefuatilia”—wakati Mariam mwenyewe alikuwa na mvutano ndani yake.
Walizungumza pia kuhusu maisha ya sekondari ya Asha. Mariam alikiri kwamba wakati huo alikuwa akituma grades kwenye family WhatsApp kwa furaha, bila kuona Asha alivyokuwa anachukia mjomba, shangazi na binamu kuuliza kwa nini chemistry imeshuka. “Niliona kama proud parenting,” alisema. Asha akajibu, “Mimi niliona kama maisha yangu ni bulletin.” Mariam hakujitetea. “Nilikosea hapo.” Huo ulikuwa mstari muhimu zaidi kuliko promise ya sasa, kwa sababu uliweka historia yao kwenye meza. Asha akaeleza kwamba sensitivity yake haikutokana na kutaka kuficha kila kitu; ilitokana na uzoefu wa taarifa yake kuwa mali ya ukoo. Mariam akasema, “Basi boundary yako haijaanza leo. Leo ndiyo nimeielewa vizuri.”
Asha alitazama jina la mzazi mwingine kwa muda mrefu.