Jioni ya siku ya tano, Mzee Juma Koro alimwita Tunu kwenye courtyard nyuma ya units. Courtyard ilikuwa na tanki la maji lililokuwa likivuja kwenye bomba la chini, magunia mawili ya takataka za cartons na bench ambalo wapangaji walitumia kukaa baada ya kufungua shutters. Juma alikuwa amekaa mwisho wa bench, receipt book yake ikiwa mezani.
Amina alifika dakika chache baadaye akiwa na copy ya lease mkononi. Tunu hakumwomba aje, lakini Amina alisema, “Ulisema unahitaji mtu wa kusoma maneno kabla hujasaini.”
Juma akafungua receipt book. “Sikuiteni kusaini leo. Nimekuweka wazi kwa sababu soko limejaa maneno.”
Tunu akaona karatasi nyingine iliyokuwa chini ya book. Juu yake kulikuwa na tarehe ya sasa na kichwa kisicho rasmi cha notice ya siku kumi na nne.
“Hii ni nini?”
“Draft. Sijaikupa kama notice.”
“Lakini umeichapisha.”
“Nimechapisha kwa sababu building loan haijali kama habari ni rumor. Unit ikiwa vacant, mimi bado nalipa.”
Tunu alikaa. “Mimi sijafungiwa. Nimepewa siku ishirini na moja ya kuonyesha compliance.”
Juma akamtazama Amina, kisha Tunu. “Unasema kwa uhakika?”
Tunu akatoa case receipt. Juma aliichukua bila kuikunja. Amina akasogea karibu ili kusoma tarehe.
“Hii inaonyesha application imepokelewa,” Juma alisema. “Haionyeshi approval.”
“Sijadai approval. Ninasema hakuna sababu ya kunifukuza kwa ujumbe wa watu.”
Juma akapapasa receipt book. “Faraji ameniuliza kama unit yako itakuwa free.”
Tunu hakushangaa. “Amesema nini?”
“Amesema anaweza kulipa deposit haraka. Hajasema umefukuzwa. Ameuliza tu.”
Amina akasema, “Na wewe ukamwambia nini?”
“Nikamwambia unit ina tenant.”
“Basi kwa nini draft?” Tunu aliuliza.
Juma alikaa kimya kwa muda. “Kwa sababu mimi ni landlord, si rafiki yako. Nataka rent certainty. Nimekuwa nikikupokea kwa miaka mingi, lakini ukiishiwa cash na usipate approval, building inabeba risk.”
Tunu alihisi maneno yale yakimkuna, lakini hayakuwa chuki. Juma alikuwa akisema jambo ambalo Tunu alikuwa ameliandika kwenye cashbook: risk ilikuwa inahamia kutoka sehemu moja kwenda nyingine.
“Unataka niweke deposit nyingine?” Tunu aliuliza.
“Nataka nijue nitapata rent.”
“Deposit nyingine ni kutoa pesa ya duka kabla sijajua supplier atanipa stock.”
“Na mimi nikisubiri bila mpango, nitapoteza mwezi.”
Amina akafungua lease. “Kuna clause ya written extension. Ikiwa pande zote zinakubaliana, mnaweza kuweka muda mfupi wenye masharti.”
Juma akamwonyesha kidole. “Masharti ndiyo shida. Watu huahidi kwa mdomo.”
Tunu akatoa kalamu yake. “Tuweke kwa karatasi. Nitakupa status update kila baada ya siku saba. Nitafungua duka kwa muda unaoruhusiwa na nitaendelea kulipa rent kwa tarehe. Usiweke eviction notice ndani ya siku thelathini kutoka leo, isipokuwa office itoe order iliyoandikwa au rent ikosekane.”
“Na kama application ikikataliwa?”
“Tutakaa siku hiyo na kuangalia next step. Siwezi kukuahidi jibu ambalo bado halijatoka.”
Juma akatulia. “Bila deposit?”
“Bila deposit mpya. Nitakupa copy ya case receipt, current rent receipts na updates zilizoandikwa.”
“Mimi nitumie hizo kwa nani?”
“Kwa record yako. Usimpe Faraji, usimpe corridor.”
Juma akageuka kwa Amina. “Wewe ni witness?”
Amina akajibu, “Mimi ni jirani yake. Sitakuwa owner wa duka wala guarantor wa risk yako.”
“Sijaomba.”
“Nimesema mapema ili tusije tukachanganya.”
Tunu akamwangalia Amina kwa shukrani. Amina alikuwa akimsaidia, lakini alikuwa pia akijifunza kutenganisha msaada na kuingia kwenye mkataba usio wake.
Juma alichukua karatasi tupu ya receipt book, akaandika vipengele vitano. Tunu akaomba aongeze tarehe ya kuanza na tarehe ya mwisho. Juma alitaka kuandika “subject to landlord discretion”; Tunu akauliza maana yake iwe nini. Walibadilisha sentensi kuwa “either party may request a meeting if official status changes; no unilateral early exit based on rumor.”
“Hii lugha ni ndefu,” Juma alisema.
“Risk yako ndiyo ndefu.”
Amina akasoma tena. “Andika kwamba status update haimaanishi tenant ameficha taarifa.”
Juma akamwangalia. “Hilo umeona wapi?”
“Nimeona jinsi rumor inavyobadilisha maneno.”
Walitia saini karatasi hiyo mbele ya kila mmoja. Juma akampa Tunu copy iliyokuwa na alama ya receipt book. Tunu akaweka yake ndani ya old green folder, mbali na current case receipt.
Kabla hawajaondoka, Juma alimwomba Tunu amweleze kwa lugha ya kawaida nini kingetokea siku ya inspection. Tunu akatoa receipt ya service centre na kusoma vipengele: duka linaweza kuendelea ndani ya window iliyofunguliwa, lakini lazima liwe na case number; transfer ya Pili lazima ifuatwe; na hakuna mtu wa soko anayeweza kujifanya officer. Juma akasema hajawahi kuona karatasi hiyo kabla.
“Hata mimi nilikuwa nadhani rent receipt ndiyo inatosha,” Juma alisema. “Nimekuwa nikichukua pesa, nikafikiri record yake inaeleza kila kitu.”
“Inaeleza kwamba umepokea rent. Haielezi kwamba record ya trader imekamilika.”
Juma akapiga kidole kwenye lease. “Na hii plot code?”
Tunu akatabasamu kwa uchungu. “Nitaiuliza kesho. Kuna namba mbili kwenye karatasi zako.”
Juma akatoa keyring yake, akafungua drawer ya chini ya ofisi ndogo ya courtyard, na kutoa receipts za ujenzi wa miaka miwili iliyopita. Alisema namba ilibadilika wakati veranda ilipoongezwa, lakini hakuwahi kuunganisha old code na new code kwa maandishi. Tunu akapiga picha ya karatasi hizo baada ya Juma kukubali, kisha akaandika chanzo chake kwenye notebook.
Amina akasema, “Hii ndiyo sababu status update ya kila wiki inasaidia. Si tu kumlinda Tunu. Inakufanya wewe uone mapema kama address yako ina mismatch.”
Juma hakupenda neno mismatch, lakini hakulikataa. Aliomba Tunu atume copy ya case receipt bila picha ya kitambulisho. Tunu akasema ataficha taarifa zisizohitajika. Kwa mara ya kwanza jioni hiyo, Juma alionekana kama mtu anayejenga record pamoja nao, si mtu anayesubiri unit iachwe.
“Nitakutumia update ya kwanza Ijumaa,” Tunu alisema.
“Na rent?”
“Itaingia kabla ya tarehe.”
Juma akafunga receipt book. “Usinielewe vibaya, Tunu. Sitaki kukufukuza. Sitaki pia kukwama nawe.”
Tunu akasimama. “Hutaki kunifukuza; hutaki kukwama nami. Basi tuandike hiyo risk badala ya kuitisha kwa rumor.”
Walipotoka courtyard, Amina alimpiga Tunu bega. “Hujamshinda. Umefanya risk iwe na tarehe.”
“Kwa duka langu, hiyo ni ushindi wa leo.”
Kabla hawajafika kwenye veranda, Juma aliwaita tena. Alifunga receipt book, akasema, “Faraji aliuliza bei ya unit yako jana.”
---