Jumapili asubuhi, Amina alifunika meza ya café kwa kalenda mbili, picha za birthday, ujumbe wa zamani na daftari lake la catering. Joyce alikaa upande wa pili akiwa na kahawa iliyopoa. Hakuwa amekuja kumsaidia kumhukumu Musa. Alikuwa amekuja kumzuia Amina asigeuze kila tarehe kuwa jibu kabla haijathibitishwa.
“Umeandika nini?” Joyce aliuliza.
Amina akasogeza karatasi. “Leila alihamia Aprili, lakini sijui mwaka wa kwanza. Nuru alikuwa mji mwingine wakati wa birthday moja. Musa alisema alikuwa safarini kwa kazi. Nataka kujua kama kuna uhusiano wa sasa.”
“Kwa nini unaanza na affair?”
“Kwa sababu huo ndio uongo ninaouogopa zaidi.”
“Au kwa sababu ukipata affair utakuwa na mtu wa kumchukia. Siri ya baba na binti ina watu wengi zaidi.”
Amina aliangalia kalenda. Kwenye mwezi wa Aprili wa miaka mitatu iliyopita kulikuwa na alama ya order ya catering, miadi ya hospitali ya mama yake, na ujumbe wa Musa uliosema: Nitachelewa, kuna mambo ya familia. Hakukuwa na jina la Leila. Amina alikumbuka siku hiyo kama wiki yenye mizigo mingi, si kama siku ambayo mtoto aliingia nyumbani.
Joyce alifungua picha zilizochapishwa. “Hii birthday ya kumi na tatu ilikuwa lini?”
“Septemba.”
“Nuru yuko wapi kwenye picha?”
“Hapo ndipo tatizo. Musa alisema alikuwa kwa kazi.”
Picha hiyo ilionyesha Leila akiwa mbele ya keki, Amina akiwa amesimama upande wa kushoto, Musa nyuma yao. Kwenye dirisha la nyumba kulikuwa na mwanga wa mchana. Amina alikumbuka Nuru hakuhudhuria. Hakujua kama Nuru alikuwa amealikwa.
Alifungua messages za Musa za wiki hiyo. Ujumbe wa kwanza ulisema: Usisahau balloon za Leila. Wa pili: Nitatoka mapema, kuna mtu anakuja. Wa tatu: Nuru alituma pesa ya keki, usimwambie Leila mpaka baadaye.
Amina alihisi kifua chake kikibanwa. “Kwa nini Nuru alituma pesa?”
“Swali hilo halijibu kama walikuwa na affair,” Joyce alisema.
“Lakini linaonyesha alikuwa anahusika.”
“Alihusika kama mama?”
Amina hakujua. Alikuwa akimfikiria Nuru kama jina lililofichwa nyuma ya sentensi za Musa. Mwanamke ambaye alikuwa amezaa Leila, aliyekuwa na uhusiano na Musa kabla ya ndoa, na ambaye sasa alitumwa kwenye mji mwingine kama maelezo mafupi. Kila kitu kuhusu Nuru kilikuwa kimepunguzwa na Musa.
Amina aliandika safu mbili kwenye karatasi: UHALISIA na TAFSIRI. Chini ya uhalisia aliweka: Nuru alituma pesa ya birthday. Chini ya tafsiri aliweka: huenda walikuwa bado karibu. Joyce akatikisa kichwa kwa kuridhika.
“Hiyo ndiyo tofauti inayokulinda,” alisema. “Usimwambie Musa umeamini nini. Muulize records zipi zinamruhusu kusema.”
Amina alifungua travel dates za Musa. Mwaka wa kwanza baada ya Leila kuhamia, alikuwa amesafiri mara mbili kwenda mji wa Nuru. Safari ya kwanza ilikuwa siku nne. Ya pili ilikuwa siku moja tu. Kwenye kalenda, Musa aliandika “client logistics”. Kwenye voice note ya jana, alisema Nuru yuko mji mwingine. Amina alisikia hasira ikirudi.
“Aliniambia safari hizi zilikuwa za kazi.”
“Zinaweza kuwa za kazi.”
“Joyce.”
“Sitaki kukufurahisha kwa jibu lisilothibitishwa.”
Amina akavuta pumzi. “Basi tutafuatilia.”
Walitumia saa moja kuweka tarehe kwenye mstari. Leila alihamia Aprili. Alianza shule mwezi uliofuata. Ada ya first term ililipwa kutoka kwa account ya Musa na reference iliyosema family support. Nuru alituma pesa ya birthday Septemba. Musa alisafiri Oktoba. Kisha hakukuwa na ujumbe wowote wa Nuru kwa miezi mitano.
Kwenye birthday ya mwaka uliofuata, Nuru alituma salamu tu. Kwenye birthday ya tatu, hakutuma chochote. Amina alipoangalia pattern hiyo, theory yake ya uhusiano unaoendelea ilianza kupoteza nguvu. Hakuwa tayari kuiondoa, lakini haikuwa tena jibu rahisi.
“Unaona?” Joyce aliuliza.
“Ninaona ukimya.”
“Ukimya nao una tafsiri nyingi.”
Amina alifungua picha nyingine kutoka family holiday ya mwaka uliopita. Leila alikuwa amekaa kwenye kiti cha nyuma cha gari, Musa mbele, Amina akipiga picha kupitia kioo. Kwenye reflection ya dirisha kulikuwa na ujumbe wa sticker kwenye simu ya Musa: Nuru — SCHOOL FORM. Amina alikumbuka kuiona siku hiyo, lakini alidhani ni jina la mwalimu au mzazi wa shule.
“Alikuwa na mawasiliano ya Nuru,” alisema.
“Na label inasema school form.”
“Si ‘love’.”
“Ndiyo.”
Amina hakutaka kugeuza kila mawasiliano kuwa ushahidi wa kutokuwa na hatia. Alitaka kujua ni kwa nini Musa hakuwahi kusema: Hii ni mama ya Leila, tunawasiliana kuhusu shule. Badala yake, alitumia majina ya jumla—mama yake, watu wa kwao, mambo ya zamani.
Joyce akamwomba afungue email ya ada. Amina aliona receipts sita. Tatu zililipwa na Musa, mbili zilitoka kwa reference ya kampuni ya catering, moja ilikuwa cash deposit bila jina. Nuru hakuonekana. Hilo lilimfanya Amina asimame kwenye mstari wa karatasi.
“Tumepata kitu,” alisema.
“Pesa ya Nuru haionekani?”
“Au payment ilifanywa kwa jina lingine.”
“Usiruke.”
Amina alirudia receipts. Deposit ya cash ilikuwa na tarehe mbili kabla ya birthday. Kiasi kilikuwa sawa na kiasi ambacho Nuru alituma kwa keki, lakini hakuna ushahidi wa moja kwa moja kwamba vilihusiana. Alipiga picha, akaiweka kwenye folder la “trace”.
Musa alituma ujumbe: Uko wapi? Leila anahitaji uniform yake ya kesho.
Amina akamjibu: Tupo café. Tutakuja baada ya kumaliza timeline.
Musa: Kwa nini unamchunguza mama yake?
Amina akasoma mara mbili. Hakumwambia alikuwa anatafuta Nuru. Huenda Musa alikuwa amekisia, au Leila alikuwa amemwambia. Joyce akainamisha simu.
“Usimjibu kwa hasira,” alisema.
Amina aliandika: Kwa sababu ulinipa jina bila tarehe na ukweli bila mpangilio. Nuru si adui yangu, lakini rekodi zake ni sehemu ya timeline.
Musa hakujibu.
Walipomaliza, Amina alifunga kalenda. Alikuwa hajapata jibu la affair, lakini alikuwa amepata jambo la maana zaidi: ushahidi wa awali haukuthibitisha theory yake. Nuru alihusika katika maisha ya Leila, lakini safari na payments zilihitaji maelezo zaidi. Amina hakutaka kulipiza kisasi kwa suspicion. Alitaka kumlazimisha Musa aache kutumia ukungu kama kinga.
Joyce alisogeza picha ya birthday karibu. “Sasa utauliza nini?”
“Bank na mobile-money trail. Kama Nuru alituma, pesa ilienda wapi. Kama Musa alilipa, kwa nini reference zilifichwa.”
“Na picha hii?”
Amina aliangalia siku Musa alisema alikuwa kazini, huku Nuru akiwa amehudhuria tukio fulani la shule katika mji mwingine. Alifungua metadata ya picha. Tarehe ilikuwa sahihi, lakini location haikuwekwa.
Kwenye picha ya birthday, Nuru alikuwa ameandikwa kuwa mji mwingine siku ambayo Musa alisema, “Nilikuwa kwa kazi.”
---