Archive store ilikuwa nyuma ya jengo la ofisi, ikiwa na mlango uliokuwa ukifungwa kwa kamba badala ya kufuli. Rose alisimama mlangoni akiwa na register nene chini ya mkono. Hakuwa tayari kuingia mpaka Daniel aonyeshe ombi la maandishi lililosainiwa na Madam Nansubuga.
“Hatutafuti mtu wa kulaumiwa,” Daniel alisema.
Rose akamwangalia. “Kila mtu anayesema hivyo huwa tayari ameamua nani wa kulaumiwa.”
Moses alitoa nakala ya ombi. “Tunaomba inventory ya personnel forms zilizoondolewa kwa ajili ya payroll update, na sign-out record kama ipo. Hakuna mtu atakayechukua file.”
Rose akasoma kila mstari, kisha akafungua mlango. Harufu ya karatasi kavu na mbao za zamani iliwapokea. Kwenye kabati la kwanza kulikuwa na boxes zilizowekwa kwa mwaka. Kwenye la pili, fomu za wafanyakazi zilizokuwa zimetolewa kwa makundi.
Daniel alisimama nyuma ya mstari aliouonyesha Rose. Jina lake lilikuwa kwenye index ya mwaka uliopita. Rose akatoa box, akaweka juu ya meza na kuanza kuhesabu folders kwa sauti.
“Kato, Daniel. Lwanga, Peter. Bwire, Charles hakuna.”
“Charles si staff,” Moses alisema.
“Najua. Natafuta record ya access.”
Kwenye karatasi ya sign-out kulikuwa na tarehe nne. Moja ilikuwa siku ambayo walimu wote waliombwa kuleta nakala za vitambulisho na sahihi kwa payroll update. Jina la Rose lilikuwa limeandikwa pembeni, lakini mstari wa mwisho ulikuwa na wino tofauti.
Daniel aliomba kuona folder yake. Rose akamkumbusha kwamba angeweza kuangalia tu ukurasa ulioruhusiwa. Ndani kulikuwa na fomu ya ajira, payroll update na maombi ya leave ya zamani. Sahihi yake ya mwaka huo ilikuwa na mkunjo mpana kwenye herufi ya mwisho. Kwenye barua ya uhamisho, mkunjo ulikuwa huo huo, lakini mwisho wa kalamu ulisimama kwa ghafla kana kwamba ulikuwa umetolewa kwenye picha.
Moses alisogea karibu. “Angalia pen-break.”
Rose akamzuia. “Usiweke kidole kwenye ukurasa.”
“Sijaweka.”
Daniel alifungua simu yake, lakini hakupiga picha mpaka Rose aweke alama kwenye ukurasa ulioruhusiwa. Aliporuhusiwa, alipiga picha mbili tu: fomu ya zamani na sehemu ya register yenye namba ya folder. Hakuchukua barua ya uhamisho iliyokuwa kwenye file lake mwenyewe; nakala yake ilikuwa tayari kwenye jalada la nyumbani.
Rose aligeuza kurasa za sign-out. Tarehe ile ilikuwa na majina manne ya wafanyakazi na nafasi kubwa chini. Jina la mwisho lilikuwa limefutwa kwa mstari mmoja wa kalamu. Chini yake, mtu aliandika *bulk copy — payroll*. Hakukuwa na sahihi ya anayechukua box, wala muda wa kurudisha.
“Hii ni kawaida?” Daniel akauliza.
Rose akafunga macho kwa sekunde. “Ilikuwa kawaida kabla hatujalazimika kujua maana ya kawaida. Wakati payroll update inakuja, watu wengi waliingia na kutoka. Nilipewa orodha, si kila karatasi iliyotoka.”
“Uliiona sahihi yangu ikinakiliwa?”
“Hapana.”
Jibu lake lilikuwa kali kwa sababu lilikuwa la kweli. Daniel alijisikia kukataliwa, kisha akajikumbusha kwamba hakuwa amekuja kupata hisia za mtu; alikuwa amekuja kupata mlolongo wa karatasi.
Moses akatazama sehemu ya chini ya register. “Kuna namba moja haipo.”
Rose akachukua ruler, akafuata entries kwa kidole. Box 14 ilitolewa, Box 15 ilirudishwa, Box 16 haikuwa na entry ya kurudi. Kwenye inventory ya sasa, Box 16 ilikuwepo, lakini seal yake ilikuwa mpya kuliko zilizozunguka.
“Ilihamishwa?” Daniel akauliza.
“Au ilifunguliwa hapa,” Rose alisema.
Peter, ambaye alikuwa amebaki nje ya mlango, aliingia baada ya kugonga. “Nimeleta complaint reference.”
Rose alikaza uso alipomwona. Peter akaweka karatasi yake kwenye meza, si karibu na folders.
“Sijaingia kutafuta file yangu,” alisema. “Nataka tu jina la namba ya mpokeaji lithibitishwe.”
Rose akamtazama Daniel, kisha akafungua register ya archive. “Ninyi wawili mnanifanya niingie kwenye jambo litakaloniweka mbele ya board.”
“Ndiyo maana tunataka kila kitu kiandikwe,” Daniel alisema. “Ukibaki kimya, watu watakusemea.”
Rose hakujibu. Alitoa fomu ya request ya preservation. Kwenye sehemu ya sababu, Daniel aliandika: *possible unauthorized copying of personnel signature samples; request to preserve available access records and CCTV where applicable.* Moses alisoma maneno hayo na kumuuliza kama alikuwa tayari kuweka jina la school kwenye maombi.
“Ikiwa access ilikuwa dhaifu, ni sehemu ya ukweli,” Daniel alisema.
Rose alisaini kama witness, si kama mtuhumiwa. Alipokuwa akiandika tarehe, kalamu yake ilianza kugoma. Aliitazama na kusema, “Kuna siku nilisaini receipt ya baada ya saa za kazi. Nilifikiri ilikuwa ya courier wa district. Sijui kama ilikuwa box hili.”
Daniel hakumsukuma aeleze zaidi mbele ya Peter. Aliomba aweke taarifa hiyo kwenye statement rasmi.
Rose akafunga box, akairudisha kabatini na kuweka seal nyingine juu yake. Kabla ya kuondoka, alifungua register tena, akamwonyesha Daniel mstari uliokuwa umekwaruzwa chini ya jina lake: *Kato — copy.*
Katikati ya maneno yaliyofutwa, kulikuwa na namba ya karatasi iliyopotea kabisa hapo.
Daniel aliiandika kwenye daftari, kisha akauliza kama kuna log ya mtu aliyefanya bulk copy siku hiyo. Rose akamwambia kwamba log ya mashine ya photocopy ilikuwa kwenye chumba cha accounts, lakini haikuwa imehifadhiwa kila mara. Hakuahidi kwamba ingepatikana.
“Usitafute jibu unalolitaka,” Rose alisema. “Tafuta kile ambacho kinabaki hata mtu akisema hakumbuki.”
Daniel akakubali. Alipiga picha ya seal mpya kwa ruhusa yake, akaweka namba ya box kwenye maombi ya preservation na akamwomba Moses aandike muda wa kuingia na kutoka. Peter alisoma kila walichoandika, kisha akatia saini chini ya statement yake mwenyewe. Hakutaka ionekane kama alikuwa amesimama pembeni akingoja Daniel amsaidie.
Walipotoka, Rose alifunga mlango kwa kamba na kuandika *DO NOT OPEN — REQUEST PENDING* kwenye karatasi iliyokuwa imebanwa chini ya jiwe. Juu ya karatasi hiyo, alama ndogo ya wino ilionyesha kwamba mtu alikuwa amefika archive baada ya saa za kazi.
---