Ukumbi wa jamii ulikuwa na viti vya plastiki vilivyopangwa kwa mistari mitatu. Bi. Wairimu aliweka karatasi kwenye mlango: *Hakuna kurekodi bila ridhaa. Kila shahidi aseme alichoona au alichosikia moja kwa moja. Hakuna hitimisho kuhusu sababu ya kifo.*
Amina alipofika, aliona watu wa soko, familia ya Baraka, Salma, Juma na Bwana Muriuki. Kato alikuwa ameketi mbele, mikono imekunjwa. Leila alikuwa karibu naye lakini nafasi kati yao ilionekana kubwa kuliko kiti kimoja.
Wairimu alianza kwa kukubali kosa lake la neno “fidia.” Hakujitetea. Alisema alitumia lugha ya kawaida ya kesi nyingine kabla pande hizi hazijafafanua maana. Kisha akasema kikao hicho hakikuwa mahakama wala uchunguzi wa kitabibu.
Amina alikuwa wa kwanza kueleza alichofanya. Hakusema “nilifanya kila kitu sawa.” Alisema Baraka aliomba kukaa, alimpa kiti na maji, akamwona akilegea, akapiga simu ya dharura, akazuia watu wasimzunguke, akatoa taarifa kwa wahudumu. Aliweka simu yake mezani kuonyesha logi, lakini hakuitumia kama ishara ya ushindi.
“Kuna sehemu kwenye video ambayo haionekani,” alisema. “Hilo ni kweli. Lakini kuna vyanzo vingine vya muda. Sitadai zaidi ya hapo.”
Salma akafuata. Alieleza kikombe, sauti ya Amina kumwita, simu ya dharura na mlinzi kuomba duka lifunge sehemu ya mbele baada ya ambulensi. Muriuki akaeleza hitilafu ya dakika tatu na jinsi walivyoilinganisha na risiti na logi ya simu.
Mtu mmoja nyuma alitaka kuuliza, “Kwa hiyo duka halina kosa?”
Wairimu akasema, “Hilo si swali la kikao hiki.”
Kato akacheka kwa uchungu. “Ndiyo maana watu wanaona tunazungushwa.”
Leila alisimama. Mikono yake ilitetemeka. “Nina ujumbe wa babu.”
Ukumbi ukatulia. Kato akamwangalia kwa mshangao. “Leila—”
“Nimekuambia jana. Nataka kuucheza hapa, lakini kwa masharti yangu.”
Wairimu aliuliza kama anakubali kwa hiari. Leila akasema ndiyo. Amina alisisitiza hakuna mtu anayeurekodi. Simu zikawekwa chini.
Sauti ya Baraka ikajaza ukumbi: magari, pumzi yake nzito, halafu maneno yake kwamba mwili wake “leo hauko sawa,” amekosa basi, atapita sokoni kisha nyumbani. Hakusema ana ugonjwa gani. Hakusema anaenda kufa. Alikuwa tu mtu mzee akijaribu kumtuliza mjukuu wake.
Kato alisimama kabla ujumbe haujaisha. Kiti chake kikagonga sakafu.
“Kwa nini mlinificha?”
Leila akasema, “Kwa sababu sikutaka babu atumike kama silaha.”
“Ulimruhusu huyu mwanamke asikie kabla yangu?”
“Ndiyo. Nilifanya hivyo. Na nimekosea kutokuambia mapema, lakini sikutaka uchukue sentensi moja na kuifanya jibu la kila kitu.”
Kato akageuka na kuondoka. Mtu mmoja alinyanyua simu kumfuata kwa kamera. Amina akasimama mbele yake.
“Usimrekodi.”
“Lakini anaondoka kwenye kikao cha umma.”
“Bado ni mtu mwenye huzuni.”
Leila akafuata Kato bila simu mkononi. Juma alimwangalia Amina, na kwa macho alimwuliza kama waende. Amina akatikisa kichwa. Hilo lilikuwa jambo la familia kwa dakika hiyo.
Kikao kiliendelea. Wairimu aliuliza kama kuna mtu aliyemwona Baraka kabla ya duka. Watu wawili walitaja video ya soko, lakini hakuna aliyekuwa ameipiga. Hivyo hawakuitumia kama ushahidi. Badala yake waliandika kwamba chanzo chake hakijathibitishwa.
Mjadala ulipoanza kuchemka, Amina alisema, “Nataka kitu kimoja kiwe wazi. Sikufurahia kwamba Baraka alikufa baada ya kuwa dukani kwangu. Nimejiuliza mara mia kama ningefanya tofauti. Lakini hatuwezi kubadilisha huzuni hiyo kuwa jibu ambalo hatuna.”
Mwanamke mmoja kutoka soko akasema, “Basi swali ni nini?”
Amina akajibu, “Tulishughulikiaje dakika za mwisho tunazoweza kuthibitisha? Na tunawezaje kusaidia watu bila kugeuza msaada kuwa kukiri mambo tusiyoyajua?”
Hilo halikufunga kikao. Lakini lilibadilisha mwelekeo. Watu walianza kuuliza kuhusu namna ya kuita msaada, kuhifadhi muda, na kutoweka kamera usoni mwa mtu anayeteseka. Kifo cha Baraka hakikupunguzwa kuwa somo; kilibaki msiba wa familia. Lakini simulizi la “nani alimuua” lilianza kupoteza nguvu yake.
Leila alirudi baada ya karibu dakika ishirini, peke yake. Alikaa kimya. Amina hakumuuliza Kato alikuwa wapi.
Wairimu alifunga kikao bila azimio. “Leo hatujatoa hukumu. Tumeweka ukweli tulioweza kukubaliana nao na maeneo ambayo bado hayajulikani.”
Watu walitawanyika. Baadhi walionekana kutoridhika kwa sababu hawakupata mshindi. Amina aliona hiyo kama ishara kwamba kikao hakikuwa tamasha.
Nje, Leila alimwambia, “Kato amekwenda karakana.”
“Yuko sawa?”
“Ana hasira. Anaona nimechagua ukweli dhidi ya familia.”
“Huo si uchaguzi unaopaswa kuwepo.”
“Kwake upo leo.”
Baada ya Kato kutoka, mtu mmoja wa soko alijaribu kugeuza kikao kuwa kura: nani anaamini Amina, nani anaamini familia. Wairimu alikataa. Aliwaomba badala yake waandike swali ambalo bado halijajibiwa na kutaja chanzo kinachoweza kulijibu. Maswali mengi hayakuwa na chanzo halisi; yalikuwa maoni kuhusu “aina ya mtu” Amina au Kato walivyo. Wairimu aliyafuta kutoka kwenye orodha ya ukweli.
Amina alipata nafasi ya kumtetea Kato bila yeye kuwepo. Mtu aliposema “anatafuta pesa tu,” Amina alisema hawana msingi wa kusema hivyo. Alijua kuhusu shinikizo la madeni kupitia Leila, lakini hakulitaja. “Amefiwa na baba yake. Ana madai ambayo ninapinga. Hayo hayampi jina la tapeli,” alisema. Salma alimwangalia kwa mshangao; ilikuwa rahisi zaidi kwa Amina kupata sifa kwa kumfanya mpinzani awe mbaya.
Leila aliporudi, aliona jina la Kato halikuwa kwenye ubao wa tuhuma. Hilo lilimpa nguvu ya kukaa hadi mwisho. Wairimu akafunga kwa kusoma mambo manne yaliyokubaliwa na mambo matatu ambayo hayakujulikana. Hakutumia neno “case closed.” Kwa mara ya kwanza jamii iliondoka na orodha ya mipaka badala ya hukumu ya dakika tano.
Wairimu aliwaomba washiriki wasisambaze muhtasari wa kikao kwa majina ya watu. Badala yake aliandika ukweli zilizokubaliwa bila kutengeneza poster ya mshindi. Amina aliomba nakala, Kato angeweza kupata yake baadaye, na Leila alikagua kwamba sauti ya Baraka haikunukuliwi neno kwa neno. Hivyo hata baada ya taarifa kuwa ya umma kwa ridhaa, walizuia isigeuke bidhaa ya kurudia bila mwisho.
Amina alitazama barabara. Simulizi la umma lilikuwa limebadilika, lakini gharama yake ilikuwa wazi. Mtoto wa marehemu alikuwa ameondoka kabla ya mwisho.
#