Usiku wa pili kwa Salma haukuwa na ukimya wa nyumba ya mtu. Kulikuwa na sauti ya friji iliyokuwa inawashwa na kuzimwa, mlango wa chumba cha watoto ukigonga fremu kila mtu alipoingia, na hatua za Musa akijiandaa kwa shift yake ya usiku. Maboksi ya Mariam yalikuwa yamepangwa nyuma ya sofa, mashine ndogo ya kushonea imefunikwa kwa kanga, na godoro la Tunu limeegeshwa ukutani mpaka muda wa kulala.
Salma alitoa sahani nne mezani na kusema, “Leo tukae tuongee kabla mambo hayajawa magumu.”
Mariam alijua sentensi hiyo. Haikuwa tishio. Ilikuwa ile sauti ya mtu anayekusaidia lakini anataka msaada huo uwe na umbo.
Tunu alikuwa amekaa upande wa mwisho wa meza, sare yake ya shule ikiwa bado ndani ya mfuko wa plastiki kwa sababu hakuwa amepata sehemu ya kuipiga pasi. Watoto wa Salma walikuwa sebuleni wakigombania remote.
Musa alichukua kikombe cha chai. “Hii nyumba ni ndogo. Hatuwezi kujifanya si ndogo.”
Mariam akatikisa kichwa. “Najua.”
Salma akasema, “Tunaweza kupanga vizuri. Lakini lazima tujue muda.”
“Muda gani?”
“Wiki tatu.”
Tunu aliinua macho mara moja.
Mariam hakujibu haraka.
Salma akaendelea. “Si kwamba tunawafukuza. Lakini watoto wana shule, Musa analala mchana baada ya shift, na vitu vyenu vimejaa sebuleni. Tukijua ni wiki tatu, tunaweza kuvumilia kwa mpango. Kama ni miezi mitatu, hiyo ni maisha tofauti.”
Mariam akagusa mfuko wa nyaraka uliokuwa kando ya kiti chake. Kadi ya kijani ilikuwa ndani. Risiti ya amana pia.
“Ofisi ilisema priority yangu iko confirmed.”
Musa akasema, “Confirmed haimaanishi tarehe.”
Mariam alimtazama. Hakukuwa na dharau usoni kwake. Ndiyo iliyofanya maneno yaume zaidi.
“Najua.”
Salma akatoa daftari dogo.
“Na tuweke contribution. Si kwa sababu wewe ni mgeni. Lakini chakula, maji, umeme—vimeongezeka.”
Mariam akasema, “Nitalipa.”
“Usiseme tu nitalipa. Tuangalie kiasi ambacho hakitakumaliza.”
Tunu akasukuma sahani yake mbele kidogo. “Mama, school bus kutoka hapa ni bei gani?”
“Kesho nitajua.”
“Na nikitumia mabasi mawili?”
“Tutapima.”
“Leo nimechelewa dakika kumi na tano.”
Salma akamwangalia. “Kesho utaondoka mapema.”
Tunu hakujibu.
Mariam aliona jinsi binti yake alivyoanza kukaa kimya tangu demolition. Tunu hakutaka kuulizwa na marafiki kwa nini sasa anashuka upande mwingine wa mji. Hakutaka suitcase zake ziwe story. Hata pale kwa Salma, alikuwa ameweka vitabu vyake ndani ya boksi badala ya shelf ya watoto wengine.
Mariam akasema, “Nitaweka work hours upya. Nikifungua kibanda mapema sana, nitafunga mapema, halafu nitakufuata kwenye route ya jioni siku chache.”
“Sitaki uache kazi kwa sababu yangu.”
“Si kwa sababu yako. Ni kwa sababu route imebadilika.”
Tunu alimtazama kwa muda, kisha akasema, “Hiyo ndiyo same thing.”
Musa akavuta pumzi na kusimama. “Ninaondoka. Lakini Salma yuko sahihi. Wiki tatu ni fair.”
Baada ya kuondoka kwake, Salma alisogeza daftari karibu na Mariam.
“Angalia. Hii ni chakula. Hii maji. Hii token za umeme. Si rent.”
Mariam akafanya hesabu. Kiasi kilikuwa kidogo kuliko bedsitter ya kawaida lakini kikiongezwa na transport ya Tunu, storage ya mashine, na marejesho ya mkopo wa SACCO, cash flow yake ilianza kukonda.
“Naweza kutoa hii kila wiki,” alisema.
Salma akatikisa kichwa. “Sawa.”
“Na kama nyumba haijatoka ndani ya wiki tatu?”
Salma hakujibu mara moja.
“Tutazungumza tena. Lakini usiweke plan yako yote kwenye ‘labda.’”
Mariam alihisi kama ameambiwa kitu ambacho tayari alijua lakini hakutaka kusikia.
Baada ya chakula alifungua maboksi mawili kutafuta mkasi wake wa kitambaa. Salma akamruhusu kutumia kona ya dining room baada ya watoto kulala. Mashine ndogo ilitetemeka juu ya meza, ikifanya sauti nzito kuliko kawaida kwa sababu surface haikuwa stable.
Mariam alikuwa na suruali tatu za shule za kupunguza kiuno, skirt moja ya kurefusha, na zipu mbili za kubadilisha. Kazi ndogo. Lakini kila shilingi sasa ilikuwa na kazi mbili: kulisha familia na kununua muda.
Tunu alikaa sakafuni akifanya homework.
“Una exam lini?” Mariam aliuliza.
“Wiki ya nne.”
Mariam akasimama sekunde moja.
Wiki ya nne.
Baada ya muda wa Salma.
“Tutakuwa tumehama,” alisema.
Tunu hakunyanyua kichwa. “Umesema au wameandika?”
Mariam akahisi sindano ikimchoma kidole. Tone dogo la damu likatokea.
“Wameandika priority.”
“Lakini tarehe?”
“Hawajaandika tarehe.”
Tunu akatikisa kichwa kidogo, si kwa dharau. Kama mtu anayejifunza kutenganisha ahadi na ukweli.
Mariam alisafisha kidole na kuendelea kushona.
Kesho yake alienda kibandani kwake karibu na soko la mabasi. Wateja wawili walikuwa tayari wanasubiri. Mmoja alikuwa amekuja kuchukua blouse aliyocheleweshwa siku ya demolition.
“Nilifikiri umefunga,” mwanamke alisema.
“Nimehamisha nyumba. Biashara bado iko.”
“Kwa sasa?”
Mariam alimwangalia.
“Kwa sasa na baadaye.”
Alisema kwa nguvu zaidi kuliko alivyohisi.
Mchana alifungua simu na kuingia portal ya Makazi ya Tumaini. Iliomba namba ya priority. Aliingiza BM-P-0417.
Status: ACTIVE PRIORITY.
Hakukuwa na unit number. Hakukuwa na handover date. Hakukuwa na allocation window.
Ali-save screenshot.
Kisha akapiga simu kwa Ofisi ya Makazi. Muziki wa kusubiri ulidumu dakika kumi na moja. Afisa aliyepokea alimwambia, “Madam, priority active ndiyo hatua ya kwanza. Allocation inaendelea kwa batches.”
“Batch yangu ni ipi?”
“Haionekani hapa.”
“Na tarehe?”
“Hakuna tarehe kwenye screen yangu.”
“Basi ninawezaje kupanga?”
“Endelea kufuatilia portal.”
Mariam alitaka kusema nyumba yake ya zamani haikumuomba afuatilie portal ili alale. Badala yake aliandika jina la afisa, saa ya simu na kile alichosema.
Jioni, akirudi kwa Salma, alikuta Tunu ameshapanga godoro lake pembezoni mwa sebule. Watoto walikuwa wanatazama cartoon kwa sauti kubwa. Tunu alikuwa na earphones masikioni, lakini Mariam aliona hazikuwa zimeunganishwa.
Salma akasema, “Nimeweka shelf moja ya jikoni kwa vitu vyenu. Na hii drawer ni ya Tunu.”
“Asante.”
“Usiseme asante kila dakika. Tutachoka wote.”
Mariam alicheka kidogo.
Baada ya chakula, alitoa karatasi kubwa ya calendar aliyokuwa ameitumia kupanga delivery za wateja. Aliandika juu yake: NYUMBA / SHULE / BIASHARA.
Chini ya NYUMBA akaandika: Priority active. No unit. No date. Deposit paid.
Chini ya SHULE: Route mpya. Exam week 4.
Chini ya BIASHARA: SACCO due. Storage. Transport.
Salma alisimama nyuma yake.
“Unafanya nini?”
“Naweka muda kwenye kitu ambacho hakina muda.”
“Kuna maana?”
“Kwangu ndiyo.”
Mariam alihesabu kutoka siku waliyofika. Akaweka alama siku ya kwanza, ya saba, ya kumi na nne. Kisha akafika mwisho wa wiki ya tatu.
Tunu akaja na kusimama pembeni yake.
“Hiyo ndiyo siku ya kuondoka?”
Mariam akasema, “Hiyo ndiyo siku ya kuamua hatuwezi kuendelea kama sasa.”
“Na nyumba?”
“Tutajua kabla hapo.”
Tunu hakusema chochote.
Mariam anaweka tarehe duara kwenye calendar—siku ishirini na moja.
---