Alama ya mwisho ya rangi nyekundu ilipigwa ukutani kabla jua halijachomoza vizuri.
Mariam Jengo alisimama mlangoni akiwa na mkanda wake wa kupimia shingoni, kana kwamba angeweza kupima ukuta ule na kuuthibitishia kwamba bado ulikuwa wake. Mduara mwekundu uliokuwa umechorwa karibu na dirisha ulionekana mpya kuliko kila kitu ndani ya chumba: meza iliyopauka, mashine ya kushonea yenye mikwaruzo, pazia ambalo Tunu alikuwa amelichagua akiwa darasa la saba.
“Wamesema saa nne eneo liwe wazi,” Salma alisema kutoka uani. “Lori lako bado halijafika?”
Mariam alitikisa kichwa. Simu yake ilikuwa mkononi, lakini dereva aliyekuwa ameahidi kufika saa kumi na mbili na nusu alikuwa ameacha kujibu. Pembeni ya mlango kulikuwa na mafungu matatu aliyoyagawa tangu usiku: nguo za wateja, vitu vya nyumbani, na nyaraka. Nyaraka ndizo pekee zilizokuwa ndani ya mfuko wa plastiki wenye zipu.
“Tunu, daftari lako la hesabu liko wapi?”
“Nililiweka kwenye boksi la bluu.”
“Boksi la bluu liko wapi?”
Tunu alitazama uani. Maboksi kumi na mawili yalikuwa yamepangwa karibu na uzio, mengi yakiwa yamefungwa kwa kamba za plastiki. Uso wake ukabadilika.
“Labda chini.”
Mariam alifumba macho kwa sekunde moja. “Usifungue yote. Angalia yale mawili yenye alama ya shule.”
“Lakini leo lazima nisome.”
“Najua.”
“Kesho pia unaenda kwa shangazi Salma. Nitapata wapi vitu vyangu?”
Swali hilo halikuwa kuhusu daftari. Mariam alijua, na Tunu alijua kwamba amejua.
Alimfuata binti yake hadi uani. Upande mwingine wa mtaa, paa la nyumba ya Bwana Kondo lilikuwa tayari limeondolewa. Mabati yalikuwa yamepangwa kwenye lori, na watu wawili wenye helmeti walitembea na clipboard wakihakikisha namba za milango. Hakukuwa na kelele za ugomvi mkubwa. Kulikuwa na sauti mbaya zaidi: watu wakijaribu kumaliza maisha yao ya jana kwa muda uliopangwa.
“Tunu.” Mariam alishusha sauti. “Tutakaa kwa Salma kwa muda. Kisha tutahamia Makazi ya Tumaini.”
“Umeiona hiyo nyumba?”
“Nimeona mpango.”
“Hiyo si nyumba.”
Mariam alitaka kumwambia asianze. Badala yake alifungua mfuko wa zipu. Akatoa barua ya kuhamishwa, risiti ya amana, na kadi ndogo yenye muhuri wa kijani. Kwenye kadi kulikuwa na namba yao ya kipaumbele.
“Hii ndiyo sababu hatupigani nao leo,” alisema. “Wameandika. Tumelipa. Tuko kwenye orodha ya kwanza.”
Tunu aliitazama kadi bila kuigusa. “Karatasi inaweza kulala kwetu?”
Mariam karibu acheke, lakini uso wa binti yake haukuwa wa mzaha.
“Karatasi itatufikisha mahali pa kulala.”
Mwanaume mmoja mwenye fulana ya Ofisi ya Makazi alifika getini. “Mama Mariam?”
“Ndiyo.”
“Tunahesabu nyumba zilizobaki. Yako bado ina vitu ndani.”
“Lori limechelewa.”
“Tunataka kufunga sehemu hii kabla ya saa nne. Ukihitaji gari dogo, kuna watu upande wa pili wanafanya trips.”
Mariam hakujibu mara moja. Alimpa Tunu mfuko wa nyaraka. “Shika hii. Usiiweke chini.”
Kisha akamwendea afisa.
“Ninaweza kuondoa vitu. Lakini nataka unithibitishie kitu kabla sijaondoka.”
Afisa alitazama saa yake. “Kitu gani?”
Mariam akatoa kadi ya kijani kutoka mikononi mwa Tunu. “Namba hii. Nataka nijue iko kwenye priority list yenu.”
“Mama, hizo zilihakikiwa zamani.”
“Leo nyumba yangu inaondoka. Nataka ihakikiwe leo.”
Afisa akavuta pumzi, kisha akamwita mwenzake aliyekuwa na tablet. Walitafuta jina lake. Mtandao ulikataa mara mbili. Wakati huo Salma na Tunu walianza kufungua boksi la shule. Mariam alibaki pale.
“Jengo, Mariam,” afisa wa pili alisema hatimaye. “Card number BM-P-0417. Ipo.”
“Niandikie.”
“Mama, mfumo unaonyesha.”
“Nyumba yangu pia ilikuwa inaonekana jana.” Mariam aliweka kadi juu ya clipboard yake. “Leo mnaweka alama ukutani. Ninaweza kuondoka nyumbani leo. Siwezi kuondoka kwenye foleni yenu bila ushahidi.”
Afisa wa kwanza alimwangalia kwa muda mrefu. Hakukasirika. Alionekana tu amechoka na watu ambao kila mmoja alikuwa na kitu cha mwisho alichotaka kuthibitishiwa.
“Unataka nini hasa?”
“Card number, jina langu, na kwamba priority imethibitishwa leo.”
Afisa akachukua kalamu. Kwenye kona ya nakala ya notice ya demolition akaandika: `BM-P-0417 — priority record verified`, akaweka tarehe na sahihi fupi.
“Hii haitoi unit number,” alisema.
“Sijaomba unit number leo.”
“Basi sawa.”
Mariam aliisoma sentensi hiyo mara mbili kabla ya kuirudisha kwenye mfuko.
Lori lilifika saa tatu kasoro dakika kumi na saba.
Dakika zilizofuata hazikumpa nafasi ya kufikiria. Mashine kubwa ya kushonea ilihitaji watu watatu. Meza ilikwama mlangoni. Mteja mmoja alipiga simu kuuliza suruali yake ilikuwa wapi, na Mariam akagundua mfuko wa nguo za wateja ulikuwa umewekwa chini ya sufuria. Tunu alipata daftari lake, lakini jalada lilikuwa limechanika kwenye kona.
“Usiliweke pamoja na vyombo,” alisema kwa hasira.
“Ni mimi niliweka?” Mariam akajibu.
Tunu akanyamaza.
Mariam naye akanyamaza. Alitaka kuomba msamaha, lakini mtu wa lori alikuwa akisema hawakuwa na nafasi ya godoro la pili. Salma akaingilia kati, akasema godoro lingewekwa juu ya gari lake. Watoto wa jirani walikuwa wakibeba vikombe. Mama Pendo aliketi juu ya ndoo yake, akingoja mwanawe aje kuchukua kabati.
Mariam alipoingia chumbani mara ya mwisho, kulikuwa na mwangwi ambao hakuwahi kuusikia humo. Chumba kilionekana kikubwa bila mashine, bila meza, bila godoro. Tunu alisimama karibu na dirisha lililo wazi.
“Nilikuwa naweka dawati hapa,” alisema.
“Najua.”
“Makazi ya Tumaini yatakuwa na dirisha?”
“Ndiyo.”
“Una uhakika?”
Mariam alitaka kusema ndiyo haraka. Badala yake akagusa mfuko wa nyaraka uliokuwa kifuani kwake.
“Nina uhakika wameahidi nyumba. Dirisha tutaliona tukifika.”
Tunu alimtazama, kana kwamba tofauti hiyo ndogo ya maneno ilikuwa muhimu. Kisha akatoka.
Saa nne na dakika sita, Mariam alikabidhi eneo hilo. Hakusaini karatasi yoyote bila kusoma. Alihakikisha namba ya nyumba ya zamani ilikuwa sahihi. Akahakikisha nakala yake ya notice ilikuwa ndani ya mfuko. Afisa aliyekuwa amemwandikia uthibitisho wa kadi alimpa kichwa kidogo cha salamu alipopita.
Gari la Salma liliondoka mbele. Lori likafuata. Mariam na Tunu walikaa kwenye teksi nyuma ya maboksi yao, wakitazama Mtaa wa Mto Mdogo ukipungua kwenye kioo.
Tunu hakulia. Alivaa earphones bila kuwasha muziki.
Mariam alifungua tena mfuko wa nyaraka. Kadi ya kijani ilikuwa pale. Risiti ilikuwa pale. Uthibitisho wa asubuhi ulikuwa pale. Aliweka kila kitu kwa mpangilio, akafunga zipu, kisha akaweka mfuko mapajani.
“Utaifungua mara ngapi?” Tunu aliuliza bila kumtazama.
“Mpaka tufungue mlango mwingine.”
Walipofika kwa Salma, hakuna aliyekuwa na nguvu ya kupanga vizuri. Maboksi yaliingia sebuleni, mashine ikaegeshwa karibu na friji, na nguo za wateja zikawekwa juu ya kabati. Salma alipika chai nzito na mayai. Musa, mume wake, alitoka chumbani akiwa amevaa sare ya kazi ya usiku, akawasalimia na kusema watazungumza kuhusu nafasi baadaye.
Mariam alikula bila ladha. Kila dakika chache alikumbuka kitu alichokuwa amekiacha: ndoano nyuma ya mlango, sufuria ndogo, picha ya Tunu ya shule ya msingi. Alijiambia vitu vinaweza kununuliwa tena.
Jioni, akiwa anatafuta kijiko cha dawa ya Salma kwenye boksi la jikoni, alikumbuka kijiko chake cha kupimia chai—kile chenye mpini uliopinda ambacho mama yake alikuwa amempa. Hakikuwa na thamani. Ndiyo sababu kilimsumbua.
“Nitarudi dakika ishirini,” alimwambia Salma.
“Kurudi wapi?”
“Mto Mdogo. Nimesahau kitu.”
Salma alimwangalia kana kwamba angemzuia, kisha akampa funguo za gari. “Usimchukue Tunu.”
Mariam alirudi peke yake.
Barabara ya kuingia ilikuwa imefungwa nusu. Aliegesha mbali na kutembea hadi sehemu ambayo asubuhi ilikuwa nyumba yake. Hakufika mlangoni.
Hakukuwa na mlango.
Kulikuwa na kifusi, vipande vya plaster, mbao mbili zilizovunjika na vumbi lililokuwa bado linaning'inia hewani chini ya mwanga wa jioni. Alama nyekundu aliyokuwa ameiona alfajiri ilikuwa imepotea pamoja na ukuta wake. Mariam alisimama nyuma ya utepe wa usalama, mkono wake ukiwa umeingia mfukoni na kugusa pembe ya kadi ya kijani.
Alikuwa amerudi kuchukua kijiko kilichosahaulika; akakuta sehemu ya mlango wake ikiwa tayari ni vumbi.
---