Jumamosi asubuhi Hamisi aliamshwa na mtetemo wa simu kabla hata alarm haijalia. Alipochukua kifaa hicho, family group ilikuwa na voice notes kumi na saba, messages sitini na mbili na missed call tatu kutoka kwa Yusuf.
Leila alikuwa tayari macho. Alikaa upande wake wa kitanda akiwa na notebook ya ‘Nyumba’ mapajani. “Usisikilize zote ukiwa bado umelala,” alisema.
Hamisi alibonyeza ya kwanza.
Sauti ya Mariam ilijaa chumbani. “Mimi nimekaa kimya tangu nione van. Lakini kuna jambo linaniumiza. Wengine wanaficha maendeleo, halafu bado wanataka kuitwa familia. Sijui tulifikaje hapa.”
Voice note ya pili ilikuwa ya Yusuf. “Mtu ana fridge mpya, van mbili, contracts za harusi, halafu ukimuomba jambo anaingia workshop kufanya investigation.”
Ya tatu ilikuwa ya cousin ambaye Hamisi hakuzungumza naye mara nyingi. Alisema kwa utulivu kwamba watu wasihukumu kabla ya kusikia pande zote.
Ya nne ikarudi kwenye hasira.
Hamisi akakaa kitandani. Kila sentence iliongeza hamu ya kujitetea. Alifungua laptop, akavuta folder ya cash-flow ya jana na kuanza kuandika message ndefu: van ni asset ya mkopo; contracts zina suppliers; payroll; mortgage; school fee; emergency fund; personal support transfers.
Leila aliangalia screen. “Unafanya nini?”
“Namaliza hii story leo.”
“Kwa kutuma bank statement kwa ukoo?”
“Hawataki kusikia maneno. Wanataka proof.”
Leila akafunga laptop kwa mkono mmoja.
Hamisi akamwangalia kwa hasira. “Ulikuwa unataka ukweli.”
“Ndiyo. Ukweli si sawa na kutoa kila taarifa.”
“Basi nifanye nini? Nikikaa kimya wanasema nimekiri.”
Leila akakaa vizuri. “Umeishi miaka miwili ukifikiri una options mbili tu: uongo au disclosure yote. Kuna option ya tatu.”
“Ni ipi?”
“Kuwa mkweli na bado uwe private.”
Hamisi alikaa kimya.
Hana aliingia chumbani bila kugonga akiwa ameshika doll. “Mbona simu ya baba inapiga sana?”
“Family group,” Leila alisema.
Hana akatikisa kichwa kana kwamba hilo lilitosha kueleza kila kitu, kisha akaondoka.
Hamisi akarudisha laptop juu ya mapaja. Alisoma message aliyokuwa ameandika. Ilikuwa pages mbili za kujitetea. Akiituma, kila mtu angejua loan schedule, payroll, school fees na kiasi cha emergency fund. Siku mbili zilizopita angeona hiyo kama ushindi: hatimaye wangeelewa.
Lakini sasa aliiona kama aina nyingine ya hofu. Alikuwa tayari kutoa faragha yote ili kuepuka discomfort ya kusema sentensi moja rahisi: nina maendeleo, lakini sina wajibu wa kufafanua kila shilingi.
Ali-delete message yote.
“Basi nitaandika nini?”
Leila akasema, “Andika kile unachoweza kusimamia kesho ukiwa umesimama mbele yao.”
Hamisi akaanza tena.
`Ni kweli biashara yetu imekua. Ni kweli nina van mbili za biashara. Pia ni kweli biashara ina madeni, staff na commitments. Sitajadili bank balance kwenye group. Kuhusu msaada wa familia, nataka tuzungumze uso kwa uso kuhusu mfumo wa dharura na maombi ya kawaida.`
Alisoma aloud.
Leila akasema, “Ondoa ‘sitajadili’. Inaweza kusikika kama vita.”
“Lakini ndiyo ninachomaanisha.”
“Basi acha.”
Hamisi hakutuma bado. Alisikiliza voice notes zingine.
Mariam alizungumza tena, safari hii polepole. “Sina shida na maendeleo ya Hamisi. Nimechukizwa na kukuta truth kwa bahati. Tulimuuliza kuhusu van, mtoto akasema si yao. Sasa staff wanajua, client anajua, familia haijui. Hiyo ndiyo shida yangu.”
Hamisi alihisi sentence hiyo ikipenya zaidi kuliko kejeli zote. Mariam hakutaka tu pesa. Alitaka kutokuwa mtu wa mwisho kujua mambo yanayobadilisha picha ya ndugu yake.
Yusuf akatuma screenshot ya picha ya wedding setup ambayo Pwani Table & Tent ilikuwa imepost kwenye business status miezi miwili iliyopita.
“Angalia tents,” aliandika. “Huyu mtu anatuambia anahangaika.”
Cousin mwingine akajibu, “Biashara kuwa na tents si sawa na Hamisi kuwa na cash ya ukoo.”
Yusuf akatuma laughing emoji tano.
Hamisi alihisi vidole vikimuwasha. Alitaka kupiga picha ya red month ya Musa na kuandika, `Hii ndiyo mnaita utajiri.`
Leila akamwona. “Usibadilishe secrecy kuwa overexposure.”
Hamisi akaweka simu chini.
Walienda jikoni. Malik alikuwa anakula uji, akitazama baba yake kwa tahadhari ile ile ambayo Leila alikuwa ameiona baada ya ziara ya ndugu.
“Baba,” alisema, “Mariam amekukasirikia?”
Hamisi akasema, “Ndiyo, kidogo.”
“Kwa sababu ya van?”
“Kwa sababu nilisema mambo ambayo hayakuwa kweli.”
Malik akatafuna kimya. “Utamwambia sasa van ni yetu?”
“Ndiyo.”
“Na utamwambia tuna pesa?”
Hamisi alitaka kucheka, lakini swali lilikuwa zito. “Nitamuambia tuna maisha yetu. Kuna vitu tunaweza kumudu na vingine hatuwezi. Si lazima nimwambie kila kitu.”
Malik akakubali kana kwamba amepokea rule mpya.
Hapo Hamisi alijua message yake lazima iwe fupi. Si kwa ajili ya Mariam tu, bali kwa mtoto aliyekuwa anajifunza kwamba ukweli hauhitaji audience maalum.
Aliirudia message na kuongeza sentence moja: `Niliwahi kujifanya sina ili nisiombwe. Hilo lilikuwa kosa.`
Leila alisoma. Hakubadilisha neno.
Hamisi akatuma.
Kwa dakika mbili hakuna aliyejibu.
Kisha Auntie Saada akaandika, `Haya. Sasa ndiyo mazungumzo.`
Yusuf akatuma voice note ya sekunde arobaini na tano, lakini Hamisi hakuisikiliza mara moja.
Mariam akaandika, `Uso kwa uso lini?`
Hamisi akajibu, `Kesho mchana. Kwa Auntie Saada kama anakubali.`
Saada akatuma thumbs-up.
Leila akafunga notebook. “Hii ndiyo mara ya kwanza hujajifanya maskini wala tajiri.”
Hamisi akasema, “Bado najisikia kama nimeacha silaha yangu.”
“Uongo ulikuwa silaha mbaya. Ulikuwa unakupiga pia.”
Mchana uliendelea bila family group kutulia. Wengine walitafsiri ukimya wa Hamisi kama guilt. Wengine walimpongeza kwa kukubali kwamba biashara imekua. Wengine walitaka kujua “system” anayozungumzia ni nini.
Hamisi hakutuma screenshot yoyote. Hakufafanua loan. Hakutuma picture ya workshop ya Nuru. Aliweka simu silent na kwenda yard ya biashara kusaidia staff kupakia chairs.
Jioni aliporudi nyumbani, kulikuwa na ujumbe mmoja mpya kutoka kwa Mariam. Hakukuwa na emoji, hakuna voice note, hakuna kejeli.
`Sawa. Kesho tunakuja wote. Tuseme ukweli bila filter.`
---