Mchana ulipokuwa ukielekea jioni, Asha alirudi kwenye Student Affairs akiwa na ukurasa uliojaa mistari ya muda. Alikuwa ameupinda mara mbili ili usichanike ndani ya faili. Rehema alitembea naye, lakini safari hii hakumbeba mifuko ya vitabu. Alibeba tu nakala ya fomu ya appeal, ikiwa na alama ndogo za penseli kwenye sehemu ambazo Asha alipaswa kujaza.
Kwenye korido, wanafunzi waliokuwa wamesubiri huduma waligeuza miili yao walipowaona. Asha aliisikia sauti moja ikisema, “Yule wa simu.” Hakusimama. Leo hakukuwa anatafuta kueleweka na watu wa korido; alikuwa anatafuta maneno ambayo yangeweza kuingia kwenye rekodi bila kumdanganya yeyote.
Afisa wa Student Affairs aliwakaribisha kwenye meza ndogo iliyojaa mafaili. Juu ya ukuta kulikuwa na saa iliyochelewa dakika saba. Asha aliitazama, kisha akaandika muda halisi kwenye kona ya karatasi yake.
“Umerudi na nyongeza?” afisa akauliza.
“Bado sijaiwasilisha,” Asha alisema. “Nataka kuhakikisha msingi wake hauna makosa.”
Afisa akamsukumia fomu. “Una nafasi ya kuandika kwa ufupi. Usijaze kila tukio la maisha yako.”
Asha aliketi. Sehemu ya kwanza ilikuwa na swali: Why should the decision be reviewed? Jana, katika ofisi ya nidhamu, alitaka kuandika sikufanya chochote. Maneno hayo yalikuwa yametoka kwenye hasira na hofu. Lakini sasa, baada ya daftari lake kujaa saa zisizokamilika, alijua maneno hayo yangeweza kumfanya aonekane anakanusha kila kitu.
Akaanza kuyaandika, kisha akayafuta.
“Usiandike mpaka uamini kila neno,” Rehema alisema.
Asha akavuta mstari mwingine. “Ninamiliki simu hiyo. Nilimpa mtu passcode na ruhusa ya matumizi ya notes. Lakini sikuwa na physical control ya simu wakati wa mtihani, na naomba rekodi kamili ya possession, operation na timestamps.”
Afisa akainama kusoma. “Hii ni ndefu kidogo, lakini inaeleweka.”
“Ownership na control si sawa,” Asha alisema.
“Unahitaji kutaja ushahidi gani?”
“Ratiba yangu ya maktaba, ujumbe wa Rehema, rekodi ya access ya ukumbi, taarifa ya proctor, na service receipt ya simu. Pia nataka packet kamili ya tukio.”
Afisa aliandika kwenye list. “Kuhusu witness?”
Asha alinyamaza. Jina la Mariam lilikuwa limekaa kwenye ulimi wake tangu asubuhi, lakini sasa lilikuwa na uzito wa sahihi. Kama angeandika jina hilo, chuo kingemuita. Kama asingeliandika, kila mtu angeendelea kutumia umiliki wa simu kama njia fupi ya kumhukumu.
Rehema hakumwangalia. Alijua jibu hilo lilikuwa la Asha peke yake.
“Material witness,” Asha alisema mwishowe. “Mariam Salum.”
Afisa aliandika jina hilo, akaomba spelling ya mwisho, kisha akamtazama Asha. “Una uhakika? Huyu si mtu wa kutajwa kwa sababu tu mnaishi pamoja.”
“Nina uhakika kwa sababu aliniambia alishika simu yangu.”
“Alisema alishika lini?”
“Jana. Kwa muda ambao bado haujawa wazi.”
“Umeandika statement yake?”
“Bado. Sitaweka maneno ambayo yeye hakusema mbele yangu.”
Afisa akatulia. “Huo ni uangalifu mzuri.”
Asha alihisi macho yake yakichoma. Hakutaka kusifiwa kwa kutomzidishia Mariam lawama. Alitaka tu mtu atenganishe alichojua na alichohofia.
Sehemu ya pili ya fomu iliomba maombi ya mwanafunzi. Asha akaandika: Naomba kusimamishwa kwa utekelezaji wa dismissal mpaka possession na timestamps zipitiwe; naomba placement isiwekwe kuwa imepotea kabisa wakati appeal bado iko wazi.
Afisa alisoma, kisha akasema, “Hatuwezi kuahidi kwamba placement itasimama.”
“Sitaki ahadi. Nataka ombi liingie kwenye file pamoja na deadline.”
Rehema akasogeza copy ya roster. “Jina lake liliondolewa kabla appeal haijapokelewa. Hiyo ndiyo madhara ya sasa.”
Afisa akapokea karatasi na kuifungua. “Mnaomba reversal au review?”
“Review ya uamuzi wa muda,” Asha alisema. “Kama board itaona nimekosea kushirikisha passcode, iweke kosa hilo kando na tuhuma ya cheating. Sitaki kuondolewa kwa kosa ambalo sikulifanya, wala kujisitiri kwenye kosa nililofanya.”
Rehema alimwangalia kwa mara ya kwanza. “Hapo ndipo maneno yanakuwa yako.”
Asha akainamisha kichwa. Alikumbuka mazungumzo ya chumbani, Mariam akisema scholarship yake itapotea. Kwa muda mfupi, alitamani kuandika jina la Mariam na maelezo yake yote kwenye fomu ili mzigo uondoke kifuani. Lakini chuo hakihitaji hasira yake; kilihitaji taarifa ambayo ingeweza kujaribiwa.
“Naomba pia logs za kuingia ukumbini,” alisema. “Sio kwa sababu kila mtu aliyekuwa karibu ni mtuhumiwa, bali kwa sababu rekodi ya mahali inaweza kutenganisha phone possession na mtu aliyekuwa anafanya mtihani.”
Afisa akatia alama kwenye sehemu ya supporting records. “Nitaomba kutoka records office. Lakini ukikosa nakala ndani ya masaa arobaini na nane, andika kuwa uliomba.”
Asha alitoa karatasi yake ya chronology na kuiweka pembeni ya fomu. “Hii ni working note, si ushahidi wa mwisho.”
“Usiiache hapa ikiwa ina namba za watu ambazo hawajakubali.”
Asha akaiangalia. Kulikuwa na jina la Rehema tu na saa ya ujumbe. Majina ya wanafunzi wengine alikuwa ameandika kwa alama za kwanza. Aliifunga tena faili. “Nitaiweka mwenyewe. Nitaomba statements kwa njia rasmi.”
Afisa alisoma fomu yote kwa mara ya mwisho. “Ukiweka jina la Mariam, notice inaweza kwenda kwake leo.”
Asha alishikilia kalamu kwa nguvu. “Basi iende.”
“Unaelewa kwamba anaweza kukataa, au akasema ulikuwa unamshinikiza?”
“Ndiyo.”
“Na wewe unaweza kuitwa kueleza kwa nini ulimpa passcode.”
“Ndiyo.”
“Basi sahihi hapa.”
Asha alisaini. Sahihi yake ilikuwa ndogo kuliko alivyotegemea, lakini haikutetemeka. Afisa akatia muhuri wa received kwenye nakala, akampa namba ya kumbukumbu, na kuingiza jina la Mariam kwenye sehemu ya witness notice.
Kwa sekunde kadhaa, hakuna aliyesema. Printer ya upande wa pili ilitoa karatasi mbili. Mmoja wa wanafunzi koridoni alicheka kwa sauti, kisha akanyamazishwa na mwenzake. Chuo kiliendelea na siku yake huku jina la Mariam likitoka kwenye fomu na kuanza safari ambayo Asha hangeweza kuirudisha.
Rehema alifungua mlango. “Umefanya uamuzi mgumu.”
“Nilifanya uamuzi unaoweza kukaguliwa.”
“Bado unaogopa.”
“Ndiyo.”
“Unaweza kuogopa bila kurudi nyuma.”
Asha aliweka nakala ya appeal kwenye faili la bluu. Juu yake kulikuwa na namba ya case, chini yake kulikuwa na mstari wa “material witness.” Alijua angeenda hostel usiku na kukutana na Mariam, lakini hakujua kama rafiki yake angekaa mpaka mazungumzo hayo.
Afisa alichukua fomu iliyojaa sahihi, akaiweka kwenye tray ya dispatch. Kisha akachapa anwani ya hostel na kubonyeza send kwenye mfumo wa ndani.
Asha akatazama mstari wa mwisho kwenye screen. Jina la Mariam lilikuwa limeonekana pamoja na tarehe na saa ya notice.
Afisa akasema, “Mariam Salum atapokea notice hii usiku wa leo.”
---