Jioni ya siku ya kumi na tatu, Juma aliweka simu yake mezani kwenye ua wa Mama Rahma. Sauti iliyochezwa ilianza katikati, Amina akisema, “Sitaki pesa ziwekwe kwa mtu mmoja.” Juma akaizima kabla sentensi haijaisha.
“Hiyo ndiyo sababu alikataa mradi,” alisema.
“Cheza mwanzo,” Amina akajibu.
Juma akasita. Rahma alikuwa ameketi kwenye kiti cha plastiki, mikono yake ikiwa kwenye mapaja. Amina aliweka copy ya file history mbele yake, lakini hakuitumia kama fimbo.
“Original ya voice note iko wapi?”
“Nilipewa kipande tu.”
“Na ulituma kwa mama kama ukweli?”
Juma akacheka kwa uchungu. “Nilikuwa najaribu kumlinda.”
Rahma akasema alisikia tu sehemu iliyosema Amina hakutaka kusaidia. Amina akaomba simu. Juma alifungua folder na kuonyesha audio iliyokuwa na alama ya trim. Mwanzo wa file ulikuwa mfupi kuliko mwisho.
“Ulikata?” Amina akauliza.
“Mtu mwingine aliituma.”
“Kwa nini hukutafuta original?”
Juma akatazama upande wa barabara. “Kwa sababu nilikuwa nimekopa pesa. Nilihitaji mama aamini ardhi ilikuwa njia pekee ya kulipa.”
Rahma akainuka. “Ulinifanya nisaini dhidi ya mtoto wangu?”
“Sikukufanya. Nilikuonyesha nilichokuwa nacho.”
“Ulisema Amina alikataa mradi.”
“Alisema tusimpe mtu mmoja pesa.”
“Huo si ukataa.”
Juma akakaa. Alisema alikopa sehemu ya reserve baada ya gari la karakana kuharibika. Supplier alikuwa ameshikilia vifaa, na mdai alimtishia kuchukua biashara. Mshauri wa deni alimwambia complaint ya kampuni ingewalazimisha watu waangalie Amina badala ya kuuliza Juma kuhusu deni.
“Mshauri huyo alijua mama angesaini chochote nikimwambia ni kwa ajili ya ardhi,” Juma alisema.
Amina akamuuliza jina lake. Juma akataja Halima, mshauri aliyekuwa akisaidia mkataba wa dhamana. Hakusema Halima ndiye aliyekata page, lakini alisema ndiye aliyempa packet yenye summary na kumwambia itatosha kwa review ya kampuni.
Rahma alilia kimya. Amina hakumkumbatia mara moja. Alimuuliza Juma kama voice note kamili ilisema nini. Juma alifungua audio ya original aliyokuwa amepokea baada ya kuomba kwa mtu aliyemtumia. Sauti ya Amina ilisikika ikisema anataka mradi uendelee, lakini fedha ziwekwe kwa saini mbili na taarifa wazi.
“Nilijua hivyo,” Rahma alisema. “Lakini nilikuwa nimeogopa ardhi ipotee.”
“Hofu yako haifuti saini,” Amina akamwambia kwa upole.
Juma akamwuliza kama atampeleka kwa polisi wa kubuniwa wa hadithi ya watu wa kijiji. Amina akasema hatatengeneza legal shortcut. Atataka repayment, correction ya complaint na maelezo ya Halima kwenye baraza. Kama kulikuwa na ukiukwaji wa mkataba, SACCO adviser angeutenga na shambulio la familia.
“Nipe nafasi mpaka baraza,” Juma alisema.
“Utaandika kwamba ulikopa, kiasi gani na ratiba gani. Pia utasema voice note ilihaririwa.”
“Nikikiri, kila mtu ataniona mwizi.”
“Ukisema ulitumia fedha za mpito na ukarudisha kwa ratiba, watu wataona mdaiwa. Tofauti hiyo ni muhimu, lakini haikupi umiliki wa reserve.”
Juma aliandika jina lake kwenye karatasi, akaliacha wazi sehemu ya kiasi. Amina akamwambia atajaza baada ya supplier kuthibitisha. Rahma akamwomba asiende kuuza ardhi kabla ya baraza. Juma hakutoa ahadi, lakini aliondoa tangazo la mauzo kwenye simu yake.
Amina akasema correction ya kampuni haiwezi kusubiri milele. Juma akaomba siku tatu. Amina akampa mpaka baraza, si zaidi.
Juma akafungua voice note tena, akaenda mpaka mwanzo wa audio iliyokatwa. Chini ya file kulikuwa na jina la mtumaji na tarehe ya siku ambayo Halima alikutana naye. Amina aliandika tarehe hiyo karibu na mkataba wa dhamana, akijua uchunguzi wa deni ungehitaji ushahidi wa SACCO na si sauti pekee, huku correction ya familia ikihitaji kusikika mbele ya wote.
“Mshauri huyo alijua mama angesaini chochote nikimwambia ni kwa ajili ya ardhi,” Juma alisema. Juma aliendelea kueleza kwamba Halima alimsisitiza asitaje deni kwenye packet. Alisema kampuni ingesikia neno “family reserve” na kuanza kuhoji nani alikuwa custodian. Juma alijua hilo lingemweka kwenye mstari wa maswali, kwa hiyo alikubali kutuma summary yenye jina la Amina. Amina hakumruhusu kujifanya hakujua matokeo.
“Ulitumia saini ya mama kama kinga,” alisema.
“Nilifikiri saini yake ingefanya watu wasiuze ardhi kabla hawajaniamini.”
“Lakini complaint ilifanya kampuni iniite mwizi.”
Juma akainamisha kichwa. Rahma akamwuliza kwa nini hakumwambia yeye tu. Juma akasema Rahma alikuwa amechoka na yeye hakutaka kumwongezea hofu. Amina akasema kumlinda mtu kwa kumzuia kujua kunaweza kumweka kwenye kosa kubwa zaidi.
Walitazama simu iliyokuwa mezani. Voice note ya kwanza ilikuwa na muda mfupi, lakini original ilikuwa na sauti ya Amina ikitaja “watu wawili” mara mbili. Juma akatuma copy kwa Amina, akakubali kwamba imetumwa kutoka namba ya Halima. Amina hakufurahia kupata jina. Alijua jina hilo litaongeza mtu kwenye mzozo bila kuondoa wajibu wa Juma.
“Utakubali kusema hivi mbele ya baraza?” Amina akauliza.
Juma akasema kama familia ingezuia mdai kuuza ardhi kwa nguvu, atasema. Amina akamwambia hilo si biashara ya kubadilishana. Correction ya saini na repayment vilikuwa masharti tofauti. Juma akakubali kuandika statement, lakini akaomba Amina asitumie voice note kumfedhehesha mbele ya wakazi.
“Nitatumia original kuonyesha tofauti ya maana, si kukusanya aibu,” Amina alisema.
Rahma akamwomba Amina amsamehe. Amina akasema msamaha unaweza kuja, lakini kwanza correction na record. Rahma alishika mkono wa Amina kwa muda mfupi, Amina hakukiondoa, lakini hakusema yote yamekwisha.
Juma alipotoka uani, Amina alibaki na Rahma. Mama akasema Juma alikuwa akiogopa kuwa mtoto aliyeshindwa. Amina akasema hofu yake haifanyi deni litoweke. Rahma akasema baraza litahitaji sauti yake pia.
Kwenye simu ya Juma, jina la Halima lilionekana pamoja na tarehe ya mkutano wa deni. Amina akaliweka kwenye timeline bila kusema kuwa Halima ndiye aliyekata page. Alibaki na swali la custody na ushahidi wa baraza kwa siku inayofuata.
Juma alisema, “Mshauri huyo alijua mama angesaini chochote nikimwambia ni kwa ajili ya ardhi,” wazi.
---