Ofisi ya Mavuno Link ilikuwa ndogo kuliko idadi ya mafaili yaliyokuwa yamejaa kwenye kabati. Mchana ulipoingia, joto lilipenya kupitia dirisha la kioo na kuifanya karatasi ya farmer payment ledger ijikunje kwenye kona. Zawadi aliweka mkataba wa full and final upande mmoja wa meza, kisha akafungua daftari la delivery register. Hakutaka tena kuzungumza kuhusu Hassan bila namba. Kila namba ilikuwa na mzigo uliobebwa na dereva, mkulima aliyelipwa au ambaye hakulipwa, na mtu mwingine aliyekuwa akisubiri uamuzi wake.
Amina, mhasibu mdogo wa kampuni, alikaa upande wa pili akiwa na penseli nyekundu. Doto alisimama nyuma yake, daftari lake la safari likiwa limefunguliwa kwenye ukurasa wenye mafuta ya injini.
“Tumepokea tiketi kumi na mbili kutoka kwa kiwanda,” Amina alisema. “Nimezipanga kwa tarehe, si kwa namba ya invoice. Ukizipanga kwa invoice, makato mawili yanaonekana kama mstari mmoja.”
“Anza na mzigo wa kwanza,” Zawadi akasema. “Usiweke maelezo yote kwenye hitimisho. Nataka tujue kilichotokea barabarani.”
Amina alisogeza karatasi ya kwanza. “Tarehe ya nne. Tuliwasilisha tani ishirini na nne nukta nane. Nakala yetu na ya kiwanda zinakubaliana. Hakuna shida.”
“Na wa pili?”
“Uzito unakubaliana, lakini kiwanda kimeandika unyevunyevu wa asilimia kumi na nne. Doto ana nakala ya operator aliyesema asilimia kumi na mbili.”
Doto akainama. “Kwenye daftari langu niliandika jina la operator na muda. Lakini sikupewa nakala iliyotiwa muhuri. Nilidhani namba ya mfumo ingekuwa salama.”
Zawadi akamwangalia. “Hilo ni kosa la utaratibu, si ushahidi kwamba kiwanda kimeiba.”
“Nilijua utanisema hivyo,” Doto akajibu. “Lakini niliandika kwa sababu niliona mashine ya kupimia ikirudiwa.”
Amina akasogeza tiketi ya tatu. “Hapa kuna tofauti ya kilo mia tatu. Nakala yetu inaonyesha tani kumi na tisa nukta sita. Kiwanda kinaonyesha kumi na tisa nukta tatu. Hii inaweza kuwa makato ya uzito uliopungua, lakini hakuna picha ya mizani kutoka upande wetu.”
Zawadi alifuta mstari aliokuwa ameanza kuuchora kwenye madai. Siku iliyopita, aliamini kila makato yalikuwa kisingizio cha Kiwanda cha Unga Kaskazini. Sasa karatasi zilianza kumrudisha kwenye eneo lisilo na adui mmoja. Kila tofauti ilihitaji swali lake.
“Endelea.”
“Tiketi ya nne ina namba ya lori isiyo kwenye register ya kampuni,” Amina alisema. “Inasema ML-204, lakini malori yetu ya siku hiyo yalikuwa ML-240 na ML-402.”
Doto akafungua daftari lake. “ML-204 haikuwa yetu. Lori lile lilikuwa la Mamba Haulage. Tulilikodi kwa siku moja kwa sababu lori letu lilipata tatizo kwenye radiator.”
“Kwa nini delivery register ina namba yetu?” Zawadi aliuliza.
“Kwa sababu tulitumia karatasi ya awali yenye kichwa cha Mavuno Link. Dereva wa Mamba aliandika namba yake pembeni, lakini mtu wa ofisi hakuihamisha. Kwenye nakala ya kiwanda, namba imeingia kama ya lori letu.”
Amina akakaa kimya. Zawadi alijua kwamba kimya hicho kilikuwa jibu. Mzigo unaweza kuwa ulikuwa wa Mavuno Link, lakini njia ya kuuthibitisha ilikuwa imelegea. Kiwanda kingetumia kosa hilo kupunguza madai, na kwa upande wao hoja ingekuwa halali kwa sehemu.
“Tiketi hii haimaanishi mzigo haukuwapo,” Zawadi alisema. “Inamaanisha hatuwezi kudai uzito wake wote bila kujenga mnyororo wa ushahidi.”
Doto akakaza taya. “Tutawapa kila kitu wanachotaka?”
“Tutawapa kile kinachothibitishwa. Tofauti ni hiyo.”
Walipanga tiketi zote kumi na mbili kwenye sakafu kwa sababu meza haikutosha. Zawadi aliomba Amina aweke karatasi za Mavuno Link upande wa kushoto, nakala za kiwanda upande wa kulia, na ushahidi wa barabarani katikati. Kwenye kila jozi waliandika alama tatu: imethibitishwa, inahitaji uhakiki, au haikubaliki bado. Dakika zilipita bila mtu kuzungumza kwa maneno mengi. Sauti pekee ilikuwa ya penseli, karatasi, na lori la mbali lililopita kwenye barabara ya viwandani.
Tiketi tano na sita zililingana kabisa. Tiketi saba ilikuwa na makato ya unyevunyevu ambayo Amina alipata yanaendana na sampuli ya kiwanda, ingawa hakuna kumbukumbu ya sampuli kwenye faili la Mavuno Link. Tiketi nane ilionyesha mzigo uliopungua kwa kilo mia tatu. Tiketi tisa ilifanana na namba ya invoice iliyokuwa imeonekana kwenye makubaliano ya Hassan, lakini kiasi kilikuwa kimebadilishwa. Tiketi kumi ilionyesha tarehe ambayo malori yalikuwa yamechelewa kwa masaa mawili kwa sababu barabara ilifungwa na gari lililopinduka. Tiketi kumi na moja na kumi na mbili zilikuwa na saini za madereva, lakini hazikuwa na picha za mizani.
“Kwa hiyo tunadai nini?” Amina aliuliza.
Zawadi alichukua karatasi safi na kuandika vichwa vitatu: BALANCE ILIYOTHIBITISHWA, TOFAUTI INAYOHITAJI UHAKIKI, MAKATO YASIYO NA MSINGI WA KUTOSHA.
“Sehemu ya kwanza ndiyo tutakayotumia kuomba malipo bila ugomvi,” alisema. “Sehemu ya pili tutaifuatilia kwa ticket, operator, na tarehe. Sehemu ya tatu tutaipeleka kwa Salma na tutawaomba waonyeshe chanzo chake.”
Amina akatazama hesabu. “Ukiigawanya hivi, kiasi cha madai kinapungua.”
“Ndiyo.”
“Na kama kiwanda kinasubiri hilo, watajua tumedhoofika.”
“Tutakuwa tumedhoofika kwa kusema ukweli, si kwa kuupotosha.”
Doto aligeuza ukurasa wa daftari lake. “Kuna kitu kingine. Tiketi ya ML-204 nilipata kwenye mfuko wa dereva wa Mamba. Nilimwambia atunze kila karatasi. Lakini nakala ya kiwanda niliyopewa jana ina namba ML-240, si ML-204.”
Zawadi akasimamisha penseli. “Ulisema nini?”
“Nilisema dereva alikosea kuandika. Nilidhani ni namba ya lori tu.”
Amina akachukua nakala zote mbili na kuziweka karibu. Kwenye ile ya Mavuno Link, namba ilikuwa imeandikwa kwa kalamu nyeusi na kuzungushiwa duara. Kwenye ile ya kiwanda, namba ilikuwa imechapwa kwenye mstari wa mfumo. Hakukuwa na alama ya kuonyesha ni nani aliyebadilisha.
“Usiite alteration bado,” Zawadi alisema. “Tunahitaji original ya weighbridge. Inaweza kuwa mtu alisahihisha kwa kufuata lori lililosajiliwa, au mtu alijaribu kuficha makosa. Hatujui.”
“Lakini sasa tuna maswali manne,” Amina akasema.
“Ndiyo. Na swali la tano ni kwa nini Hassan alikubali makubaliano kabla hatujayajibu.”
Hilo lilifanya hewa ya ofisi ibadilike. Kwa muda wote walikuwa wamejaribu kutenganisha madai ya kiwanda na saini ya Hassan. Sasa uamuzi wake ulikaa juu ya jedwali lililogawanywa katika sehemu tatu. Huenda aliona tiketi hizi na akadhani kampuni haina nafasi ya kushinda. Huenda alihitaji fedha haraka. Lakini chochote alichojua, hakuwa amemwambia Zawadi.
Zawadi akapiga picha ya kila kundi la karatasi, akaomba Amina ahifadhi nakala kwenye folda ya pamoja, na akamwambia Doto awapigie madereva wawili waliokuwa kwenye mizigo yenye tofauti. Kisha akatuma ujumbe kwa Salma: “Madai yamegawanywa. Tutakubali tofauti zenye ushahidi. Tunaomba chanzo cha makato na nakala za original za weighbridge.”
Salma alijibu baada ya dakika chache: “Kiwanda hakitafungua account iliyofungwa.”
Zawadi hakukasirika. Aliandika jibu fupi na kulihifadhi pamoja na ujumbe wa Salma: “Tunaomba reconciliation ya tiketi zilizotajwa kwenye side clause ya settlement. Tutaleta upande wetu wa ushahidi.”
Kabla ya kufunga faili, Amina alichukua tiketi ya nne tena. “Zawadi, namba ya lori hii haikuwa tu tofauti. Inaonyesha ML-204, gari ambalo halikuwahi kuwa mali ya Mavuno Link.”
Zawadi akaiangalia kwa muda mrefu. Karatasi hiyo ndogo ilikuwa imefungua pengo kati ya deni walilodai na kosa waliloweza kulithibitisha. Chini ya mwanga wa dirisha, namba hiyo iliendelea kuonekana kama ushahidi wa mzigo ambao kampuni yao haikuwahi kumiliki: tiketi moja ilionyesha namba ya lori ambayo haikuwahi kuwa ya Mavuno Link.
---