“Gharama ya matatizo?” Mariam alirudia.
Mama Pendo hakurudi nyuma. Alikuwa amesimama mbele ya kibanda, daftari la kodi limebanwa kifuani, huku harufu ya mafuta ya mandazi ikichanganyika na moshi wa jiko.
“Usinifanye niseme vibaya,” alisema. “Mimi nina nyumba. Watu wakianza kuhama, nani analipa?”
“Ni nani amehamia?”
“Sijasema wamehama. Wanalalamika.”
“Kwa nini elfu ishirini?”
“Kwa sababu sitaki matatizo.”
Tunu alisimama hatua chache nyuma ya Mariam. Kila neno lilionekana kumtaja bila kulitaja jina lake. Alijikuta akihesabu mifuko ya unga chini ya meza, kana kwamba hesabu hiyo ingeweza kumtoa kwenye mazungumzo.
Mariam akavua apron na kuiweka juu ya meza. “Taja mtu mmoja aliyefanya tatizo hapa.”
Mama Pendo akatazama Tunu. “Yule kijana wa stendi alionekana karibu.”
“Alifanya nini?”
“Hilo ndilo swali? Tunangoja afanye?”
Tunu alitaka kusema Jabi hakuwahi hata kuingia kwenye compound, lakini Mariam akamzuia kwa mkono.
“Nyumba yangu inalipa kodi sawa na wengine,” Mariam alisema. “Hujawahi kukuta deni la zaidi ya wiki. Huwezi kuniongezea kwa sababu watu wanapenda kusimulia maisha ya mtoto.”
Mama Pendo akavuta pumzi. “Tutazungumza kesho.”
“Tutazungumza leo.”
Lakini Mama Pendo tayari alikuwa akiondoka.
Wateja wawili waliokuwa wamekaa kwenye benchi walijifanya wanazungumza kuhusu bei ya sukari. Mariam akakusanya vikombe bila kuwatazama. Tunu akaingia ndani.
Kassim alimkuta ameketi kwenye kona yake, karatasi ya mpango wa usalama ikiwa juu ya magoti.
“Usijilaumu,” alisema.
“Sijajilaumu.”
“Uso wako unasema tofauti.”
Tunu akakunja karatasi. “Kodi imeongezeka baada yangu kurudi. Hiyo ni hesabu, si hisia.”
“Kodi imeongezwa na Mama Pendo.”
“Kwa sababu yangu.”
“Kwa sababu ya uvumi.”
“Uvumi kuhusu mimi.”
Kassim akaketi sakafuni. “Ukiondoka, watu watasema nini? Kwamba walikuwa sahihi? Halafu kodi itashuka?”
Tunu hakujibu.
Jioni Mariam alihesabu pesa za kibanda mara tatu. Sarafu ziligonga meza moja baada ya nyingine. Tunu alijua kiasi hicho hakitoshi kwa kodi mpya, chakula, na deni la sare yake bila kitu kingine kuchelewa.
“Nitaongeza chai asubuhi,” Mariam alisema zaidi kwa nafsi yake. “Naweza kuacha kununua mayai kwa wiki mbili.”
“Naweza kufanya kazi Jumamosi,” Tunu alisema.
Mariam akainua kichwa. “Kazi gani?”
“Kutengeneza earphone. Redio. Vitu vidogo.”
“Shule kwanza.”
“Sijasema nitaacha shule.”
“Hatutaamua leo kwa hofu.”
Sentensi hiyo ilikuwa nzuri, lakini Tunu aliona Mariam akificha sarafu tatu kwenye kopo la dharura badala ya tano kama kawaida.
Kesho yake shuleni, Rehema alimwona Tunu akitazama daftari bila kuandika.
“Kuna nini?”
“Hakuna.”
Rehema hakumsukuma. “Sawa. Lakini ukiamua kuna kitu, mlango wangu upo.”
Tunu alichukia jinsi watu wazima walivyoweza kusema sentensi nzuri bila kujua gharama ya kurudi nyumbani nayo. Wakati wa mapumziko Asha alinunua maandazi mawili na kumpa moja.
“Sitaki.”
“Basi nitakula yote.”
Tunu akalichukua.
Asha hakumuuliza kwa nini alikuwa kimya. Hilo lilikuwa jipya.
Baada ya shule Tunu alipitia stendi. Jabi hakuwepo. Aliona vijana wawili wakipakia kreti za soda kwenye pickup. Mmoja alipokea noti, akaigawa na mwenzake. Kazi ya dakika ishirini. Pesa halisi.
Tunu akasimama muda mrefu kuliko alivyopanga.
Alikumbuka maneno ya Nuru: kabla ya kuondoka, tambua unachokimbia na unakoenda. Lakini hilo halikuwa kuondoka, alijiambia. Lilikuwa kufikiria.
Alipofika nyumbani, Mama Pendo alikuwa amerudi na karatasi iliyokunjwa.
“Hii ndiyo taarifa,” alisema.
Mariam aliisoma. “Hata mwezi haujaisha.”
“Nimekupa muda.”
“Kwenye mkataba wetu kuna nini kuhusu ongezeko?”
Mama Pendo akakasirika. “Mkataba gani? Tumekuwa hapa miaka sita bila karatasi nyingi.”
“Basi leo karatasi zimekuwa muhimu kwa sababu Tunu amerudi?”
Mama Pendo akashusha sauti. “Mariam, mimi pia nina watu wanaonipigia. Wanasema wasichana wengine wataanza kuleta watu wa stendi. Wanasema vitu vitapotea.”
“Kimepotea nini?”
“Hakuna bado.”
“Basi unatoza kodi ya kitu ambacho hakijatokea.”
Tunu aliona jirani yao, Bwana Kito, akisimama mlangoni. Alikuwa mtu aliyewahi kumuomba Tunu atengeneze waya wa redio miezi kabla hajaondoka. Sasa hakumsalimia.
Usiku, Tunu alishindwa kusoma. Maneno ya kitabu cha sayansi yalikuwa yakipita bila kukaa. Mariam na Kassim walikuwa jikoni wakijadili kama waombe muda wa kulipa.
“Siwezi kuhamisha kibanda na nyumba kwa wiki moja,” Mariam alisema.
“Labda boss wangu anaweza kunipa advance,” Kassim akasema.
“Usiingize mshahara wako.”
“Ni nyumba yangu pia.”
Tunu akafunga kitabu.
Aliwasha simu ya zamani ambayo Kassim alikuwa ameitengeneza. Betri mpya iliyotumika ilikuwa na asilimia arobaini na mbili. Alifungua ujumbe wa Jabi. Hakukuwa na ujumbe mpya.
Aliandika: *Ulisema soko kuna kazi za usiku?*
Akaangalia sentensi hiyo.
Mpango wa usalama ulisema amwambie Mariam kabla ya kukutana na Jabi. Haukushauri kuhusu kuuliza kazi.
Akafuta.
Akaandika tena: *Kule soko bado wanahitaji watu wa kusaidia usiku?*
Kidole chake kilikaa juu ya send.
Kutoka jikoni alisikia Mariam akisema, “Kama kodi hii itaendelea, sijui tutafanya nini.”
Tunu akabonyeza.
Ujumbe uliondoka.
Dakika mbili hazikupita kabla simu haijatetemeka.
Jabi: *Wakati mwingine. Kwa nini?*
Tunu akaandika: *Nataka kujua tu.*
Jabi: *Wewe uko shule sasa.*
Tunu alikasirika bila sababu. *Sijauliza kuhusu shule.*
Alisubiri.
Jabi hakujibu mara moja.
Mariam akaingia chumbani na kumkuta akiwa na simu.
“Unasoma?”
“Ndiyo.”
Uongo mwingine mdogo.
Mariam akakaa pembeni ya godoro. “Kuhusu kodi, usifikiri ni jukumu lako.”
Tunu akatazama ukuta.
“Umenisikia?”
“Nimekusikia.”
“Tutalitatua.”
“Vipi?”
Mariam akakosa jibu la haraka. “Kwa njia ya watu wazima.”
Baada ya kuondoka, simu ikatetemeka tena.
Jabi: *Kuna mtu anatafuta wawili wa kuhesabu kreti na kulinda mzigo hadi alfajiri. Sijui kama ni salama. Usije kwa sababu tu unaona nyumbani una gharama.*
Tunu alisoma ujumbe huo mara tatu.
Hakujua ni nini kilimuumiza zaidi: kwamba Jabi alikuwa ameelewa sababu bila kuambiwa, au kwamba mtu ambaye watu wote walimwona kama hatari ndiye aliyekuwa akimwambia asikimbilie kazi hiyo.
Akaweka simu chini.
Dakika tano baadaye akaichukua tena.
*Wanalipa kiasi gani?* aliandika.
---