“Bwana Kito?” Mariam alisema.
Mama Pendo akatikisa kichwa.
Tunu alikumbuka mtu yule akisimama mlangoni siku ya taarifa ya kodi. Miezi kabla hajaondoka, alikuwa amemletea waya wa redio na kulipa bila kubishana. Hakuwahi kumfokea. Hakuwahi hata kuzungumza naye zaidi ya salamu.
“Kwa nini?” Tunu akauliza.
Pendo akavuta kitambaa chake. “Anasema ana watoto wadogo. Anaogopa watu wanaoweza kuja.”
“Watu gani?” Mariam akauliza.
“Watu wa stendi.”
“Amewaona?”
“Anasema hataki kusubiri.”
Mariam akacheka kwa uchungu. “Kila mtu hataki kusubiri kosa ambalo halijatokea.”
Walirudi Mbuyuni usiku huo bila kutatua jambo. Lakini kesho yake Mama Pendo alitangaza kwamba angefanya kikao cha wapangaji Jumamosi mchana.
“Sitaki Tunu akae mbele yao ajitetee,” Mariam alisema.
“Na mimi sitaki,” Pendo akajibu. “Tutazungumza kuhusu nyumba.”
Tunu hakumwamini kabisa, lakini alikubali kukaa karibu na kibanda wakati kikao kinaendelea kwenye uwanja mdogo wa compound.
Wapangaji walileta viti vya plastiki. Bwana Kito alikuja na mke wake. Kulikuwa na familia nyingine tatu. Kassim alikaa upande wa Mariam. Tunu alichagua kiti pembeni, si katikati.
Mama Pendo alifungua daftari la kodi.
“Nimefanya makosa kuchanganya uvumi na kodi,” alisema bila utangulizi mrefu. “Leo nataka tuangalie tulichokubaliana kama wapangaji.”
Bwana Kito akakunja uso. “Hakuna mkataba mkubwa hapa.”
“Ndiyo. Hilo ni tatizo pia.”
Pendo alitoa karatasi mpya. Alikuwa ameandika mambo rahisi: kiasi cha kodi, muda wa taarifa kabla ya ongezeko, matumizi ya maeneo ya pamoja, wageni, kelele, uharibifu na namna ya kutoa malalamiko.
“Kwa nini sasa?” Kito akauliza.
“Kwa sababu nimeona kinachotokea nikifanya maamuzi kwa maneno ya watu.”
Kito akamtazama Tunu. “Hii si maneno tu. Mimi nina watoto.”
Mariam akaingilia. “Na mimi nina mtoto.”
“Sijamaanisha—”
“Umesema akibaki yeye, utaondoka.”
Kito akavuta pumzi. “Nilisema kama mazingira yatabadilika.”
“Yamebadilika vipi?” Kassim akauliza.
“Watu wanaonekana.”
“Nani?”
“Yule kijana.”
“Jabi ameingia hapa mara ngapi?”
Kito hakujibu.
Mama Pendo akasema, “Mara sifuri kwa nilichoona.”
Kito akamgeukia. “Sasa unanifanya mwongo?”
“Hapana. Nakuuliza tukio.”
Tunu alitambua lugha ile kutoka kikao cha shule. Tukio, si uvumi.
Kito alisugua magoti. “Miaka miwili iliyopita tulikuwa nyumba nyingine. Vijana walivunja dirisha usiku, wakaiba simu na pesa. Mmoja alikuwa amekuwa akija kwa mtoto wa jirani. Polisi hawakupata kitu.”
Chumba cha nje kilitulia.
Kwa mara ya kwanza Tunu aliona hofu yake ikiwa na picha nyingine ambayo haikuwa uso wake.
“Pole,” Mariam alisema. “Lakini Tunu hakufanya hilo.”
“Sijasema alifanya.”
“Unasema aondoke kwa sababu unahofia mtu mwingine anaweza kufanya.”
Kito akakaza taya. “Nataka familia yangu iwe salama.”
Tunu alitaka kusema kitu, lakini Mariam akamtazama na kutikisa kichwa kidogo. Si kwa kumzuia kwa aibu; kwa kumwambia hakuwa na wajibu wa kujitetea.
Mariam akasema, “Basi tuweke sheria ya wageni kwa kila nyumba. Tukio likitokea, tulishughulikie. Lakini sitamfanya mtoto wangu asimame hapa akuombe ukubali aishi.”
Mama Pendo akaandika: wageni wasiingie vyumba vya wengine; kelele baada ya saa fulani; mtu akiona tabia ya kutishia, aripoti tukio moja kwa moja.
Mke wa Kito, ambaye alikuwa kimya, akasema, “Na watoto wetu wakileta marafiki?”
“Sheria hiyo hiyo,” Pendo akajibu.
“Basi sawa.”
Kito akamtazama mkewe, lakini hakupinga.
Mjadala uliendelea. Mmoja alitaka geti lifungwe mapema. Mwingine alisema wafanyakazi wa zamu wanarudi usiku. Walikubaliana geti lisifungwe kwa kufuli kabla ya wote kurudi, lakini kila mpangaji awe na ufunguo. Hakuna kipengele kilichotaja Tunu.
Baada ya karibu saa moja, Mama Pendo alirudi kwenye kodi.
“Ongezeko la elfu ishirini nililosema kwa Mariam naliondoa,” alisema.
Tunu alihisi pumzi ikitoka bila kujua alikuwa ameishikilia.
“Kwa nini?” Kito akauliza.
“Kwa sababu sikuwa na msingi wa kodi. Kama siku moja kodi zote zitabadilika, tutatoa taarifa sawa kwa wote.”
Mariam hakushukuru. “Hivyo ndivyo inavyopaswa kuwa.”
Pendo akakubali.
Kito alisimama kabla ya kikao kuisha. “Mimi bado sijaridhika.”
Mariam akasema, “Huna lazima uridhike na maisha ya Tunu. Unahitaji tu usimwadhibu kwa jambo ambalo hajafanya.”
Kito aliondoka bila kujibu.
Tunu alimwona akienda. Sehemu yake ilitaka kumfuata na kumweleza kila kitu: kwamba Jabi hakuwahi kuiba hapa, kwamba yeye mwenyewe alikuwa amerudi shule, kwamba alijua namna ya kufunga geti. Lakini sehemu nyingine ilijua hilo lingegeuza tena makazi yake kuwa kesi ya kuomba ruhusa.
Jioni Mariam alifungua kopo la dharura na kurudisha sarafu tano badala ya tatu.
“Hiyo ina maana mayai yamerudi?” Kassim akauliza.
“Usiwe na tamaa.”
Tunu akacheka.
Baadaye alikaa kwenye crate yake akisoma sayansi. Simu ya zamani ilikuwa pembeni. Alikuwa ameanza kuacha kuiangalia kila dakika.
Ilitetemeka.
Jabi.
Tunu alisita kabla ya kufungua.
*Lori linaondoka kesho asubuhi. Nimepata nafasi. Sitajua lini narudi.*
Alisoma tena.
Ujumbe mwingine ukaingia.
*Usije kama hutaki. Sina deni lako.*
Tunu akakaza simu.
Aliwaza redio iliyofichwa zamani, soko, maji waliyogawana, na sentensi ya Jabi kwamba watu hupenda kusema rudi kuliko kubadilisha mahali pa kurudi.
Sasa baadhi ya mambo yalikuwa yamebadilika. Si yote.
Aliandika: *Nataka kukuaga.*
Akafuta.
Akaandika tena: *Nataka kukuaga. Mchana, sehemu ya wazi. Nitamwambia Mariam.*
Jabi alijibu baada ya dakika moja.
*Sawa.*
Kisha ujumbe wa mwisho:
*Ninaondoka kesho. Usipokuja, nitaelewa.*
---