Mchana ulipofika, corridor ya mto mkavu ilikuwa tayari imejaa alama za mifugo za siku nyingi.
Juma alitembea nyuma ya Naserian na Mwanaidi, tracker ambaye alikuwa na ruler iliyokunjwa mfukoni na tabia ya kusimama ghafla bila kueleza kwa nini. Upepo ulikuwa umepita juu ya mchanga tangu asubuhi na kufuta edges za baadhi ya prints. Mbali kidogo, mbuzi wa kijiji kingine walikuwa wamevuka njia hiyo mapema na kuongeza vurugu kwenye udongo.
“Ndiyo maana nilitaka tuje mapema,” Naserian alisema.
Mwanaidi alipiga magoti karibu na alama moja. Akatoa ruler yake, akaifungua na kuipima.
“Large track,” alisema. “Lakini hapa...”
Akasogea mita mbili.
“Hii nyingine.”
Juma akasimama upande wake. “Ndogo.”
“Ndogo si maana yake mtoto wa ile kubwa,” Mwanaidi alisema.
Juma akakumbuka Pius akiwa na uhakika wa jibu kabla hata ya kuuliza swali.
Naserian akapiga picha.
“Track haijali story yetu,” Mwanaidi alisema. “Inakwenda ilikokwenda.”
Walianza kufuata ile ndogo. Haikuwa inaelekea moja kwa moja porini. Ilizunguka thorn line, ikapita karibu na sehemu ambayo mifugo ya kijiji ilikuwa ikitumika kunywesha zamani, kisha ikakatiza eneo lenye nyasi zilizokanyagwa sana.
Juma akainama na kuona vipande vya nyuzi kwenye mwiba.
“Hizi ni nini?”
Mwanaidi akazichukua kwa tweezer ndogo. “Fiber ya gunia au rope.”
“Ya mnyama?”
Mwanaidi akamwangalia. “Mnyama gani anavaa gunia?”
Juma hakutabasamu.
Naserian akasema, “Hii corridor ilifungwa kwa grazing ya usiku, si ndiyo?”
“Kwa makubaliano ya baraza, ndiyo,” Juma alisema.
“Lakini traffic iko hapa.”
Mwanaidi alionyesha droppings. “Livestock. Fresh kuliko tracks nyingine.”
Juma alihisi kitu ndani yake kikibadilika. Mpaka hapo alikuwa amejaribu kutenganisha watu na wanyama kama pande mbili tofauti za tatizo. Sasa ground ilikuwa inasema kitu kingine.
Waliendelea.
Mbele yao kulikuwa na uzio wa miiba uliokatwa upande mmoja. Si kuvunjwa kwa nguvu. Kukatwa.
Naserian akagusa sehemu ya tawi.
“Clean edge.”
“Knife?” Juma aliuliza.
“Possibly.”
Mwanaidi akasema, “Au panga ndogo. Lakini hii si pressure ya mnyama tu.”
Juma akatazama nyuma kwenye trail. Mbuzi, watu, wildlife—vyote vinaweza kuwa vimepita sehemu ile kwa nyakati tofauti.
“Kwa hiyo single predator story?” aliuliza.
Naserian akasema, “Haijafa. Ila imekuwa too simple.”
Walifika kwenye sehemu ya kivuli chini ya miamba midogo. Juma aliona kitu kikimetameta kwenye vumbi.
Kengele.
Akaenda kuichukua, lakini Mwanaidi akamzuia.
“Photo kwanza.”
Juma akatikisa kichwa na kurudi hatua moja.
Naserian akapiga picha kutoka angles mbili. Mwanaidi akaweka ruler pembeni. Baada ya hapo Juma akaichukua kwa ncha ya kamba.
Haikuwa ile ya Kido.
Kamba ilikuwa nyeusi zaidi na sehemu yake moja ilikuwa imekatwa safi.
“Unaijua?” Naserian aliuliza.
Juma aliitazama kwa muda.
“Si ya Mama Tunu.”
“Ya nani?”
“Sijui.”
Mwanaidi akasema, “Lakini livestock bell hapa ina maana nini?”
Juma hakutaka kujibu kwa haraka.
Waliangalia ground tena. Kulikuwa na alama za viatu zilizokuwa zimefifia, hoof prints na moja ya paw prints iliyopita pembeni. Hakukuwa na chain safi ya tukio. Lakini kulikuwa na movement ya mifugo kupitia eneo ambalo watu walikuwa wakisema halitumiki usiku.
Naserian akasema, “Hii finding hatuitangazi bado.”
“Kwa nini?” Juma aliuliza.
“Kwa sababu tutageuza baraza kuwa witch hunt kabla hatujajua nani alitumia route na lini.”
Juma akakumbuka vijana waliokuwa nyuma ya mkuyu.
“Na kama ni wao?”
“Then we prove it.”
Mwanaidi akasema, “People remember accusation longer than correction.”
Juma akaweka kengele kwenye evidence bag aliyompa Naserian.
Kabla hawajaondoka, walipima sehemu tatu za trail na kuweka GPS pins. Juma aliandika kila pin kwenye ledger yake, akitenganisha observations na assumptions.
OBSERVED: livestock dung fresh. OBSERVED: cut thorn line. OBSERVED: bell with cut strap. OBSERVED: mixed tracks. UNKNOWN: ownership of bell. UNKNOWN: time livestock passed. UNKNOWN: relationship to attack.
Naserian aliiona.
“Good.”
“Usiseme good sana. Nitazoea.”
Naserian akacheka.
Mwanaidi aliwaomba warudi mita kadhaa nyuma kabla ya kuondoka. Alionyesha sehemu ambayo mchanga ulikuwa mgumu zaidi na footprints zilionekana kwa vipande tu. Juma aliona mstari wa kukanyagwa unaofuata upande wa kichaka, kisha kukatika karibu na tundu dogo la maji lililokauka. “Kama mtu alipitisha mifugo usiku, hapa angepunguza mwendo,” Mwanaidi alisema. Naserian akaweka pin nyingine, lakini akaonya, “Hii si proof ya nani. Ni proof ya route kutumika.” Juma akaongeza mstari huo kwenye ledger yake. Alianza kuelewa kwamba investigation nzuri haikukusanya majibu tu; ilikusanya mipaka ya kile ambacho bado hawakujua.
Waliporudi kijijini, Mama Tunu alikuwa amesimama karibu na boma.
“Mmepata nini?”
Juma alisita.
“Tracks zaidi.”
“Za yule mnyama?”
“Mixed.”
“Mixed maana yake nini?”
“Kuna signs kwamba mifugo pia imepita corridor.”
Tunu akamwangalia kwa ukali. “Sasa unataka kusema mbuzi wangu walitembea wenyewe?”
“Hapana.”
“Basi unasema nini?”
“Ninasema hatuwezi kujenga story moja kabla chain haijakaa sawa.”
Mama Tunu akatikisa kichwa kwa kukerwa. “Naserian na watu wake wamekufanya useme kama form.”
Juma alihisi uchungu wa maneno hayo.
“Sifichi hasara yako.”
“Lakini unaficha kitu.”
Juma alitazama evidence bag iliyokuwa kwenye pikipiki ya Naserian.
“Bado sijui ni cha nani.”
Tunu akafuata macho yake.
“Nini hicho?”
“Bell.”
“Ya nani?”
“Sijui.”
“Umeipata wapi?”
“Corridor.”
Tunu akakunja uso. “Corridor iliyofungwa?”
“Ndiyo.”
Hilo lilimfanya anyamaze.
Juma hakutaka kupeleka finding kwa Balozi bado. Alijua kama bell ingeonekana kwenye baraza, kila mtu angeanza kutaja majina ya vijana wanaolisha usiku. Bila proof ya owner, investigation ingeanguka kwenye uvumi.
Jioni, alirudi kwenye ledger yake na kuchora sketch ndogo ya corridor. Akaweka boma, thorn line, water point ya zamani na sehemu waliyopata bell.
Alipokuwa anamaliza, Mwanaidi alipita kumpa evidence note copy.
“Umeamua kuitunza private?”
“Mpaka tupate chain nzuri.”
Mwanaidi akitikisa kichwa.
Juma akaangalia picha ya bell tena. Kamba yake haikuwa imekatika kwa kuvutwa. Edge ilikuwa safi.
Akaifungua evidence bag kwa ruhusa ya Naserian na kuitazama kwa karibu zaidi.
Ndani ya vumbi, Juma anainua kengele nyingine yenye kamba iliyokatwa kwa kisu.
---