Chumba cha student newspaper kilikuwa na harufu ya karatasi mpya, toner na vumbi la dirisha ambalo halikufungwa vizuri. Jumanne baada ya vipindi, Mariam aliingia akiwa na daftari lake chini ya mkono na sentensi ya Asha bado kichwani: *Na zile nyingine ambazo hatukuziona je?*
Alijaribu kuiacha nje ya mlango.
Kwenye ukuta wa kushoto kulikuwa na rota ya wiki. Kila Jumanne Bi. Halima aliandika assignments kwa marker: nani angehariri sports, nani angefuatilia assembly, nani angefanya interview. Mariam alikuwa amepangiwa kwa wiki mbili kufanya mahojiano na coordinator wa commuter students kuhusu kuchelewa kwa mabasi.
Leo jina lake halikuwepo.
Mahali pake palikuwa na jina la Rehema.
Mariam alisoma mara mbili. Chini kabisa, karibu na “layout support”, ndipo jina lake lilipoonekana.
“Bi. Halima?”
Mwalimu alikuwa kwenye computer akirekebisha kichwa cha ukurasa. “Naam?”
“Assignment ya commuter story imebadilika?”
“Kidogo.”
“Kwa nini?”
Halima aliendelea kutazama screen. “Timing tu. Rehema anaweza kuifanya.”
Rehema, aliyekuwa anakata picha mezani, aliinua macho na kurudisha chini haraka.
Mariam aliweka daftari lake. “Timing gani?”
Halima akavuta pumzi. “Mariam, si kila rota ni referendum.”
“Sijasema ni referendum. Nimeuliza kwa nini assignment niliyokuwa nimepewa imebadilika.”
Mwanafunzi mwingine, Baraka, alikusanya proof sheets na kujifanya mwenye shughuli nyingi. Chumba kilikuwa kidogo sana kwa mazungumzo ya faragha.
Halima hatimaye aligeuza kiti. “Kwa sababu story hiyo inahusisha student welfare, transport complaints na administration. Kwa wiki hii tu, ni bora usiwe uso wa story.”
Mariam alihisi joto usoni. “Kwa sababu ya mama yangu?”
“Kwa sababu ya perception.”
“Perception ya nani?”
“Ya watu. Students. Parents. Hata staff.”
“Lakini assignment hii nilipewa kabla ya screenshot.”
“Ndio.”
“Na nimefanya research tayari.”
“Ninajua.”
“Basi vigezo vimebadilika lini?”
Halima alishusha sauti. “Ninajaribu kukulinda.”
Mariam alikumbuka workshop aliyokuwa ameiacha jana. Alikuwa ameumia kwa sababu huenda alikuwa amekataa nafasi halali. Sasa mtu mwingine alikuwa akimnyang’anya kazi halali ili kuonyesha kwamba hakuna aliyekuwa akimpendelea.
“Kunilinda dhidi ya upendeleo kwa kuninyima bila sababu bado si haki.”
Baraka aliacha kupanga karatasi. Rehema akamtazama Mariam moja kwa moja safari hii.
Halima alisimama. “Sijasema huna uwezo.”
“Basi niandikie sababu.”
“Samahani?”
“Vigezo. Kama kuna rule kwamba candidate wa student leadership hawezi kufanya story inayohusu welfare, iwe written na itumike kwa Kelvin pia kama anafanya content ya debate. Kama ni conflict, niandikie conflict. Kama ni performance, niambie performance yangu imeshuka wapi.”
Halima alimtazama kwa muda mrefu. “Unataka kila editorial decision iwe form?”
“Hapana. Nataka decision inayobadilishwa kwa sababu jina langu limekuwa tatizo iwe na sababu inayoweza kutumika kwa mtu mwingine.”
Kimya kilikaa mezani.
Rehema ndiye aliyekivunja. “Mimi naweza kurudisha assignment kama—”
“Hapana,” Mariam alisema haraka. “Si kosa lako.”
Halima akaketi tena. “Sawa. Leta file ya assignments za mwezi huu.”
Baraka akaenda kwenye cabinet ya chuma. Folder ilipotua mezani, Halima alianza kuonyesha criteria walizotumia kwa stories nyeti: attendance, deadline record, prior subject contact, na conflict ya moja kwa moja. Mariam alikuwa na attendance nzuri, hakuwa amekosa deadline, na commuter story haikuhusiana na biashara ya mama yake.
“Kwa hiyo?” Mariam aliuliza.
Halima akavuta kalamu. “Kwa hiyo nitarekodi kwamba nilibadilisha assignment kutokana na optics baada ya parent-group incident, na kwamba hiyo haikuwa criterion iliyokuwepo kabla.”
“Na assignment?”
“Tutairudisha baada ya kuangalia kama kuna actual conflict.”
Mariam hakutabasamu. “Hiyo ndiyo nilitaka.”
Lakini Halima hakuwa amemaliza. “Kama tunataka records, basi tutaziangalia zote.”
Alifungua drawer ya chini na kutoa folder nyembamba iliyoandikwa *Media & Leadership Activities*. Ndani kulikuwa na old rosters, permission slips na passes za workshops.
“Unakumbuka media access day ya term iliyopita?”
Mariam alikumbuka. Alikuwa amepewa pass ya kuingia mapema kwenye hall na kusaidia facilitator kupanga vifaa. Alidhani Halima alikuwa amemchagua kwa sababu ya newspaper.
“Ndiyo.”
“Ulifikiri uliingiaje?”
“Ulinipa pass.”
Halima alikaza midomo. “Nilipokea jina lako office ikiwa tayari imeidhinishwa.”
Mariam alihisi tumbo likishuka.
“Na nani?”
“Sikumbuki. Ndiyo maana tunaangalia.”
Walipanga karatasi mezani. Rehema na Baraka walirudi kwenye layout lakini hakuna aliyekuwa akizungumza kwa sauti. Mariam aliona jina lake kwenye attendance sheet, kisha email iliyoprintiwa kutoka office: *Please facilitate early access for listed student media assistants.* Majina yalikuwa manne.
“Hii inaonekana kawaida,” Mariam alisema, karibu akijitetea mwenyewe.
“Ndiyo,” Halima alisema. “Inaweza kuwa kawaida.”
Neno *inaweza* lilimkera.
Chini ya email kulikuwa na passes zenye carbon-copy forms. Baraka alitoa moja iliyokuwa imejikunja pembeni.
“Mariam Sengo,” alisema.
Mariam akaichukua.
Pass ilikuwa na tarehe ya miezi mitatu iliyopita. *Purpose: early media workshop access.* Sehemu ya approval ilikuwa na stamp ya student affairs. Hakuna kitu kilichoonekana cha ajabu mpaka Halima alipogusa mstari mdogo chini ya form.
“Requested by.”
Mariam alisoma initials.
W.S.
“Huyo anaweza kuwa mtu mwingine,” alisema.
Halima hakujibu. Alienda kwenye computer, akatafuta archived email kwa tarehe hiyo. Dakika mbili baadaye printer ikaanza kutoa karatasi kwa sauti ya kukwaruza.
Mariam aliichukua kabla haijatulia.
Email ilikuwa fupi. *Following our call with Mrs Wema Sengo, please allow Mariam early access so she can support the media team.*
Hakukuwa na ahadi ya alama. Hakukuwa na order ya kumchagua. Hakukuwa na rushwa. Ni mlango tu, kama mama yake alivyopenda kusema.
Lakini Mariam hakujua mlango huo ulikuwa umefunguliwa na nani.
Asha alifika newsroom dakika chache baadaye kumsubiri. Alipoona uso wa Mariam, aliacha mzaha aliokuwa ameanza.
“Kuna nini?”
Mariam alimpa pass.
Asha alisoma. “Hii ni ya media day?”
“Nilidhani newspaper ilinichagua.”
“Labda walikuchagua pia.”
“Lakini mama alipiga simu.”
Asha alikaa kimya.
Halima aliweka karatasi zote kwenye folder mpya. Juu akaandika tarehe na maneno: *Decisions requiring documented criteria.*
“Kuanzia leo,” alisema, “assignment yoyote inayobadilishwa kwa sababu ya conflict au perception itaandikwa. Hii itakulinda wewe na itatulinda sisi.”
Mariam akatikisa kichwa. “Na nataka iwe hivyo hata kama record itanifanya nionekane vibaya.”
Halima akamwangalia. “Records huwa hazina kazi ya kutufanya tuonekane vizuri.”
Mariam alichukua picha ya pass na email. Hakutaka kuipeleka class group. Hakutaka kutengeneza scandal mpya. Alihitaji kwanza kumuuliza mtu mmoja.
Mama yake.
Alipofunga folder, macho yake yalirudi kwenye mstari ule mdogo ambao jana asingejua hata kuutafuta.
Kwenye pass ya miezi mitatu iliyopita, sehemu ya “requested by” haikuwa na jina la Mariam—ilikuwa na **W. Sengo**.
---