Alhamisi jioni, ukumbi wa jamii uliokuwa nyuma ya kituo cha basi ulijaa watu waliokaa kwenye viti vya plastiki. Juma aliingia akiwa amebeba folder la ushahidi na laptop ndogo. Halima alikuwa tayari amepanga karatasi mezani kwa mpangilio wa tarehe. Kelvin alikaa upande wa pili, bila simu yake kuwekwa wazi, kana kwamba kifaa hicho kingeweza tena kumrudisha kwenye nafasi ya admin.
Musa ndiye aliyekuwa akizungumza kwa sauti ya juu. “Mnaendelea kupanga karatasi wakati ujumbe umesema dakika arobaini tu. Nikiweka ada hii, account itafunguka. Nimebakiza pesa ya mkopo.”
Juma akamwangalia. “Ujumbe huo umetoka wapi?”
“Support.”
“Umetuma ticket mpya?”
“Wamesema offer inaisha.”
Halima akasimama na kuomba kila mtu anyamaze. Mbele yao, mmoja wa waathirika, Rehema, alishikilia simu yake ikiwa na timer ya dakika thelathini na saba. Kwenye screen kulikuwa na maneno yale yale yaliyokuwa kwenye messages za siku zilizopita: verify ownership, pay twenty percent, unlock priority withdrawal. Chini yake kulikuwa na jina la kampuni tofauti na KukuaPlus.
Juma akaomba simu izunguke. Rehema akampa. Aliipiga picha bila kuifungua link, kisha akaiweka mezani karibu na ticket ya Musa. Halima akawaomba waathirika wengine waonyeshe ujumbe waliopokea siku hiyo. Ujumbe mmoja ulikuwa na asilimia ishirini. Mwingine ulikuwa na asilimia kumi na tano. Wa tatu ulikuwa na “temporary compliance fee”. Maneno yalitofautiana, lakini yote yaliomba pesa mpya kabla ya kutoa pesa iliyokwama.
“Tusifanye uamuzi kwa hofu ya timer,” Halima alisema. “Tuanze na kile tunachoweza kuthibitisha.”
Musa akampinga. “Kuthibitisha hakutarudisha deadline. Juma, wewe ndiye uliyetuletea hii. Kama unaamini hakuna rescue deposit, toa pesa yako sasa ulipie yangu.”
Juma alihisi kila jicho likimwangalia. Kwenye mfuko wake kulikuwa na kiasi kidogo alichokuwa amekitenga kwa kununua vifaa vya duka. Akikitoa, angeonekana anafanya jambo. Asipokitoa, Musa angeona kama alikuwa akijificha nyuma ya kanuni.
“Pesa yangu haitafungua account yako,” Juma alisema. “Na nikilipa leo, nitakuwa nimeongeza hasara bila kupata ushahidi kwamba njia hiyo inafanya kazi.”
“Ulishasema platform inafanya kazi kwa sababu ulitoa mara tatu.”
“Ndiyo. Hilo ndilo kosa nililokubali. Sitalirudia kwa jina la matumaini.”
Kelvin akainua mkono. Halima akamruhusu. Alifungua file alilokuwa amelibeba, kisha akasoma kwa sauti iliyokuwa dhaifu mwanzoni. “Nilipokea warning kuhusu delayed withdrawals saa kumi na nane kabla ya kuwaambia watu kwamba liquidity ilikuwa inarekebishwa. Niliona ujumbe huo. Niliendelea kuwatuliza kwa sababu pesa yangu pia ilikuwa imekwama na niliogopa group ikivunjika kabla sijapata exit.”
Ukumbi ukawa kimya. Mtu mmoja akauliza, “Kwa hiyo ulijua na ukaendelea kutuambia tusihofu?”
“Ndiyo,” Kelvin akasema. “Sikujua source ya payout ilikuwa nini. Lakini nilijua warning ilikuwepo, na sikuipeleka kwenu.”
Musa akasimama. “Huo ni ukiri wa kutuibia.”
Bi. Asha, mshauri aliyekuwa amekuja kusaidia kupanga complaint, akamzuia kwa mkono. “Ni ukiri wa kuchelewesha taarifa na kuendelea kushawishi. Msiongeze neno la wizi kama hamna record inayothibitisha alichukua pesa zenu. Kila madai litabaki na uzito wake.”
Juma akafungua flow map kwenye laptop. Kwenye upande wa kushoto kulikuwa na deposits za familia, upande wa kulia withdrawals za mwanzo, na katikati kulikuwa na mapengo ya data. “Tunaweza kusema support ilituma script ya rescue deposit kwenye accounts tofauti. Tunaweza kusema Kelvin alipata warning na akaendelea kutoa reassurance. Tunaweza kusema withdrawal yangu ya kwanza ilifuata deposit mpya kwa dakika saba. Hatuwezi kusema tunajua kila shilingi ilipo.”
Musa akatazama timer iliyokuwa imebaki dakika ishirini na mbili. “Na kama ada hii ndiyo nafasi yetu ya mwisho?”
Rehema akajibu kabla ya Juma. “Kila mara wameita nafasi ya mwisho. Niliweka ada ya kwanza jana. Haikufungua chochote.”
Mwanamume aliyekuwa nyuma yake akaongeza, “Nilipewa link mpya baada ya kukataa ya kwanza. Ilishuka kutoka asilimia ishirini hadi kumi. Hiyo si utaratibu wa kawaida wa kampuni inayodai inaangalia ownership.”
Halima akachora mstari mrefu kwenye karatasi. “Chaguo letu ni mawili. Tuma pesa zaidi bila uthibitisho, au tunasimamisha malipo na kuwasilisha bundle iliyokaguliwa. Chaguo la pili halituahidi refund. Linazuia tu hasara mpya.”
Musa akakaa polepole. Alikuwa bado ameshika simu yake, lakini kidole chake kiliacha kusogea kuelekea kitufe cha kulipa. “Kama hatulipi, tutapoteza kila kitu.”
Juma akamjibu, “Huenda tayari tumepoteza sehemu kubwa. Lakini hatupaswi kulipa zaidi ili mtu atupatie sababu nyingine ya kutulaumu.”
Walifanya kura. Si kura ya kuamua nani alikuwa na hatia, bali kura ya kukataa rescue deposits zote kutoka kwa platform, mawakala au kampuni zinazohusiana nayo mpaka taarifa ithibitishwe na mtu huru. Watu kumi na sita waliinua mikono. Musa alichelewa, kisha akaweka mkono wake juu. Timer ilifika sifuri bila mtu yeyote kulipa.
Baada ya uamuzi huo, Bi. Asha aliweka complaint bundle mezani. Ilikuwa na screenshots za support, statements za mobile money, export ya group, warning ya Kelvin, commission sheet, na maelezo ya Juma kuhusu referral role yake. “Juma, hapa utaulizwa kama uliwaambia ndugu zako platform ilikuwa salama.”
“Ndiyo, niliwaambia nilikuwa nimeijaribu.”
“Utaandika kwamba hukupokea commission?”
“Ndiyo, kwa sababu records zinaonyesha hivyo. Lakini nitaandika pia kwamba nilitumia withdrawal yangu kama uthibitisho wa kitu nisichokijua.”
Kelvin akasogeza witness chronology. “Nitasaini sehemu yangu. Nitaeleza warning niliyoona, lakini sitasema data ambayo sina.”
Juma akasaini complaint kama complainant, si kama mwathirika asiye na historia. Chini ya jina lake akaongeza: “I made referrals before verifying the source and conditions of payouts.” Mkono wake ulitetemeka, lakini hakufuta sentensi hiyo.
Halima alichukua kalamu baada yake. Kwa muda alitazama nafasi ya saini. Juma alifikiri angeandika kama shahidi wa makosa yake. Badala yake, Halima akaandika jina lake chini ya kichwa cha complainants. Kisha akamwambia, “Nitasema ukweli kuhusu wewe, lakini siwezi kujenga case kwa kukufanya wewe ndiye evidence yote.”
Juma akahisi uzito wa maneno hayo. Kwa mara ya kwanza tangu sheet ile ifike nyumbani kwake, Halima hakuwa akimlinda wala kumshambulia. Alikuwa akimweka kwenye rekodi yenye mipaka.
Walituma bundle kwenye anwani rasmi iliyothibitishwa na Bi. Asha, wakahifadhi receipt, na wakaweka nakala tatu kwenye vifaa tofauti. Hakuna mtu aliyepata ahadi ya kurudishiwa pesa kesho. Hakuna aliyepata screenshot ya ushindi. Walipata tu namba ya kumbukumbu ya complaint na orodha ya hatua zilizofuata.
Walipotoka ukumbini, Musa akamfuata Juma hadi mlangoni. “Bado nina hasira,” alisema.
“Najua.”
“Lakini leo sikulipa.”
“Umefanya uamuzi wa kulinda kilichobaki.”
Musa akatazama folder. “Usiniite shujaa. Kesho bado nitakuuliza kwa nini uliamini.”
“Uliza. Nitajibu kwa records.”
Ndani ya ukumbi, Halima alirudisha folder kwenye begi. Baada ya Juma kuondoka, aliweka saini yake pembeni ya Juma, si kwenye safu ya witness dhidi yake, bali chini ya mstari mmoja ulioandikwa: “Hakuna rescue deposit itakayofungua ukweli wetu.”
---