Halima alikuwa akifanya kazi kwenye ofisi ndogo ya shule iliyokuwa nyuma ya uwanja wa mpira. Alimwambia Mariam aje baada ya saa za masomo, lakini hakumtumia maelekezo mengine. Mariam alifika mapema, akakaa kwenye bench karibu na reception na kuangalia wanafunzi wakikimbia na mabegi ya rangi mbalimbali. Kila kitu kilionekana cha kawaida kiasi kwamba deni la 1997 lilionekana kama mzaha mbaya wa mtu mwingine.
Kendi alikuwa amemtumia ujumbe mara tatu. Supplier wa taa alitaka uthibitisho wa deposit. Mariam alijibu kwamba angelipa kabla ya kesho, ingawa hakuwa bado amejua pesa zingetoka wapi. Mteja, Asha, alikuwa ameuliza kama sample ingeendelea. Mariam alisema ndiyo. Maneno mawili hayo yalikuwa yameanza kuwa mzigo.
Halima alitoka kwenye reception akiwa na keys mkononi. Alikuwa amevaa sweta ya kijivu na nywele zake zikiwa zimefungwa nyuma. Kwa muda walitazamana bila kukumbatiana.
“Umebadilika,” Halima alisema.
“Na wewe pia.”
“Ulikuja kwa sababu ya report?”
Mariam alihisi joto likipanda shingoni. “Nilikutumia ujumbe wa student finance.”
“Ni report hiyo hiyo.”
“Bureau imeweka education loan kwa jina langu. Inaonyesha 1997. Inatumia address ya Mwangaza Estate.”
Halima alishika keys kwa nguvu. “Sijui chochote kuhusu loan.”
“Sijasema unajua.”
“Uliandika jina langu kwenye case?”
“Ruth aliuliza nani aliishi nami na nani aliwahi kushughulikia barua.”
“Kwa hiyo sasa mimi niko kwenye file?”
“Uko kwenye timeline.”
Halima aligeuka kuangalia uwanja. Wanafunzi wawili walikuwa wakibishana kuhusu mpira, kisha mwalimu akawaita. Alipopata nafasi ya kuzungumza, alimwongoza Mariam kwenye chumba cha kumbukumbu kilichokuwa na kabati la chuma na meza ya zamani. Walikaa pande mbili, bila chai wala ukarimu wa marafiki waliopotezana.
“Niambie uliwahi kutuma nini kwa niaba yangu,” Mariam alisema.
Halima alicheka bila furaha. “Umeja kama investigator.”
“Nimekuja kama mtu ambaye benki inamwita mdaiwa.”
“Na mimi nimekuja kufanya kazi. Siwezi kufungua kila kitu cha zamani kwa sababu screen ya bureau imeandika jina lako.”
“Screen hiyo inatumia address yetu.”
“Watu wengi walijua address.”
“Mimi nimepata daftari la kodi. Nuru amenipa picha ya page.”
Mariam alitoa simu na kuonyesha picha. Halima aliangalia majina yao na tarehe. Kwenye mstari wa chumba saba, kulikuwa na namba ya Halima kama emergency contact.
“Nilikuwa emergency contact kwa sababu ulikuwa unafanya kazi usiku,” alisema.
“Na uliwahi kuchukua barua zangu.”
“Ndiyo.”
“Student finance?”
Halima alitazama mezani. “Kulikuwa na bahasha.”
Mariam hakusogea. “Bahasha gani?”
“Uliomba taarifa za bursary mara moja. Au loan. Sikumbuki vizuri.”
“Halima.”
“Miaka ishirini imepita.”
“Deni linasema 1997. Hiyo si kumbukumbu ya wiki iliyopita. Nataka kujua ulipokea nini.”
Halima alisimama na kwenda kwenye kabati. Alifungua droo moja, akatoa diary yenye cover ya kahawia na kurudi nayo. Diary ilikuwa imejaa namba za wazazi, ratiba za shule na notes za zamani. Alifungua page kadhaa kabla ya kuacha kidole kwenye mstari.
“Nilikuwa naenda chuo admin office kuchukua forms zako kwa sababu ulikuwa kazini hotelini,” alisema. “Uliniachia barua iliyofungwa. Ukanipa ruhusa ya kuwasilisha. Nilichukua bahasha hiyo na kupeleka student finance.”
“Uliifungua?”
Halima aliinua macho kwa hasira. “Hapana.”
“Ulipeleka kwa nani?”
“Kwa clerk wa counter. Aliniambia niweke kwenye register. Nilitia saini kama messenger.”
“Ulikumbuka tarehe?”
“Diary ina tarehe za karibu. Si lazima iwe tarehe ya loan.”
Alimsukumia diary. Kwenye page kulikuwa na alama ya kalamu: **Mariam — student finance envelope — Thursday.** Chini yake kulikuwa na jina la clerk lililoandikwa kwa ufupi na namba ya file ambayo haikuwa wazi.
Mariam alipiga picha ya page bila kuomba mara ya pili.
“Kwa nini hukuniambia kuhusu bahasha wakati nilikupigia?”
“Kwa sababu uliponiambia student finance nilifikiri unataka kujua kama nilifungua barua zako. Na sasa umeandika jina langu kwenye bureau.”
“Sijaandika kwamba uliiba.”
“Lakini kila mtu akiona access, atafikiria hivyo.”
Mariam alifunga simu. “Mimi pia naweza kufikiria hivyo. Ndiyo maana nimekuja kuuliza, si kwenda polisi.”
Halima alisimama tena. “Hujaja kuuliza. Umeleta deadline yako na kutaka nikutengenezee kumbukumbu ya maisha.”
“Benki imenipa deadline isiyoandikwa. Supplier amenipa ya kesho. Bureau imeniambia account ni yangu kwa sababu address ni yangu.”
“Na unataka nifanye nini?”
“Niambie bahasha ilikuwa ya nini, ulitia saini wapi, na kama uliwahi kuona pesa.”
“Sikuona pesa.”
“Uliweka bahasha kwenye register?”
“Ndiyo.”
“Ulipewa receipt?”
Halima alifungua diary na kutafuta nyuma. “Ninaweza kuwa nilipewa stub.”
“Uko nayo?”
“Siijui.”
“Angalia.”
Halima alifunga diary kwa nguvu. “Mariam, nilikuwa mwanafunzi kama wewe. Nilikuwa na maisha yangu ya kulinda. Nilikusaidia kwa sababu ulikuwa rafiki yangu, si kwa sababu nilikuwa nikiendesha mafaili yako.”
“Hilo silikatai.”
“Lakini sasa unaniangalia kama mtu anayeficha pesa.”
“Sikusema hivyo.”
“Umesema address, forms, bahasha mara tano.”
Mariam alihisi mazungumzo yakitoka kwenye lengo. Alijaribu kuingia kwenye sauti ile aliyotumia kwa wateja, sauti ya kuweka mambo kwenye hatua.
“Halima, ukweli wa sasa ni huu: kuna loan kwa jina langu, anwani ya kweli na hakuna account ya disbursement kwenye summary. Kama ulipeleka bahasha, hilo linaweza kusaidia kujua record ilikotoka. Kama hukumbuki, bado nahitaji kuandika.”
Halima alikaa. Alikuwa amekasirika, lakini hasira yake ilikuwa imeanza kubeba uchovu.
“Nilikuwa nikikusaidia kuchukua barua kwa sababu wewe ulifanya kazi hadi usiku. Siku moja uliniambia usaini register kwa niaba yako. Sikufungua bahasha. Niliipeleka kwa counter. Kisha nikarudi class.”
“Ulisaini kwa jina lako?”
“Ndiyo.”
“Na copy ya kitambulisho changu?”
“Bahasha ilikuwa imefungwa. Hujawahi kunipa copy kwa ajili ya hiyo.”
Mariam alikumbuka folder la zamani la student administration. Halima huenda alikuwa amewahi kusaidia fomu nyingine, lakini si lazima loan. Kumbukumbu ilianza kuchanganyika: application za exam, barua ya hostel, form ya bursary, namba za photocopy.
“Kwa nini ulihifadhi diary?”
“Nilikuwa naandika kila kitu. Nilikuwa naogopa kusahau deadlines.”
Mariam alitabasamu kwa uchungu. “Bado unaandika kila kitu.”
“Na wewe bado unaamini kila kitu kinaweza kutatuliwa kwa kuitia kwenye folder.”
“Hivi sasa folder inanisaidia kuliko memory.”
Halima alinyamaza. Mariam alitoa copy ya report na kuiweka juu ya meza, si kumsukumia. “Sihitaji umkabili mtu kwa niaba yangu. Nahitaji statement yako ya ukweli: ulipeleka bahasha iliyofungwa, hukufungua, hukupokea pesa, na uliishi na mimi kwenye address hii.”
Halima alisoma report bila kuigusa.
“Utaandika kwamba nilikusaidia?”
“Nitaandika kilichotokea.”
“Na kama kilichotokea kinaonekana kama nilikuwa na access?”
“Basi kiwe hivyo. Ukweli hautasaidia kama tutauficha kwa kuogopa jinsi unavyoonekana.”
Halima alifungua diary tena na kunakili namba ya file iliyokuwa imefifia. Kisha akampa Mariam page moja aliyokuwa ameandika kwa mkono: tarehe ya karibu, jina la clerk na statement fupi.
Mariam aliisoma. Hakukuwa na ushahidi wa pesa. Kulikuwa na njia ya bahasha.
“Unaweza kuitia saini?”
Halima alitazama kalamu. “Nikiisaini, kazi yangu iko hatarini kama mtu atasema nilihusika.”
“Na mimi tayari kazi yangu iko hatarini kwa sababu record imeandikwa kwa jina langu.”
Maneno hayo yalikaa kati yao. Halima alichukua kalamu na kusaini statement. Alipoirudisha, mkono wake ulikuwa unatetemeka.
“Sikufungua bahasha,” alisema. “Lakini nilisaini register.”
Mariam aliweka statement kwenye faili. Badala ya kuhisi amepata rafiki wa zamani, alihisi amepata kipande cha kioo kilichokuwa kinaweza kumkata mtu yeyote.
Halima alisimama na kuelekea mlangoni. “Ukituma hii kwa bureau, usiweke picha ya diary yote. Kuna taarifa za wanafunzi wengine.”
“Nita-crop sehemu inayohitajika.”
“Na usiniite mwizi.”
“Sikuiti.”
“Bado hujaniambia kama unaniamini.”
Mariam alifunga faili. “Kwa sasa ninaamini statement yako. Uaminifu mwingine utajengwa baadaye.”
Halima alifungua mlango, lakini kabla hajatoka akasema, “Ukurasa wa register ulikuwa na bahasha nyingi siku hiyo. Kama archive bado iko, tafuta batch page.”
“Batch page?”
“Clerk aliziweka kwa group. Namba ya file inaweza kuwa sehemu ya batch.”
Mariam aliandika neno hilo. Halima aliondoka bila kumkumbatia.
Nje, simu ya Mariam iliingia. Ujumbe kutoka kwa supplier ulikuwa mfupi: *Kesho saa kumi na moja kamili. Baada ya hapo stock inatoka.*
Mariam alitazama statement ya Halima, kisha picha ya daftari la kodi. Rafiki yake alikuwa amemsaidia, lakini sasa msaada huo ulikuwa umeacha alama ya saini kwenye njia ya loan.
Na alama hiyo ilikuwa inaanza kuwa ushahidi.
---