Amina hakutaka kwenda shule asubuhi.
Hakuwa amesema hivyo tangu akiwa na miaka tisa.
Alikaa kwenye meza ya jikoni akiwa amevaa uniform lakini hajafunga viatu. Simu ya Nuru ilikuwa mbele yake, screen ikiwa imezimwa.
Salma aliweka kikombe cha chai pembeni.
“Video imefika wapi?”
Amina akasema, “Class group. Form Three group. Church youth group. Hata Zawadi amenitumia kutoka kwa cousin yake ambaye hasomi shule yetu.”
“Umeifungua tena?”
“Hapana.”
“Good.”
“Si good.”
Salma akakaa.
“Namaanisha si lazima uendelee kuiangalia.”
Amina akamwangalia kwa hasira.
“Lakini watu wanaendelea kuniangalia mimi.”
Nuru alikuwa amesimama jikoni bila kusema. Tangu jana usiku alikuwa ameomba page iliyo-post video iondoe clip, lakini haikuwa imeondolewa bado.
Thumbnail ilitumia picha ya Amina akiwa mbele ya hema siku ya pili baada ya demolition. Ilionekana ilitolewa kwenye video ya parent briefing. Juu yake waliweka maneno:
**MTOTO SHAHIDI AFICHUA SIRI YA SHULE ILIYOBOMOLEWA**
Ndani ya clip, sauti ya presenter ilisema “mwanafunzi anayedaiwa kuwa shahidi muhimu” kabla ya kuonyesha sekunde saba za Amina akisema:
“Niliona taa na machine upande wa nyuma.”
Sehemu iliyofuata—ambapo Amina alisema hakuona nani alitoa amri na hakuona uso wa operator—haikuwepo.
Salma akasema, “Hutalazimishwa kwenda leo.”
Amina akakunja uso zaidi.
“Hiyo ndiyo wanataka.”
“Nani?”
“Watu wanaotaka mimi niwe mtoto wa kesi. Nikikaa nyumbani, bado ni wao wameamua siku yangu.”
Salma alitaka kusema, *wewe ni mtoto, si lazima ushinde kila kitu.*
Lakini alikumbuka kwamba Amina alikuwa amepoteza classroom, notebook, privacy, na sasa uso wake ulikuwa ukizunguka kwenye simu za watu wasiowajua.
“Unataka nini?” Salma akauliza.
“Nataka kwenda kufanya chemistry.”
Nuru akasema, “Na video?”
“Nataka waiondoe.”
“Tutafuatilia.”
Amina akatikisa kichwa.
“Si ‘tutafuatilia.’ Nataka mimi niseme.”
Salma akanyamaza.
“Useme wapi?”
“Kwa school page. Au parents group. Sitaki interview.”
“Hutafanya live interview.”
“Sijasema nataka.”
“Na sitaki statement yako igeuke evidence discussion.”
“Salma.”
“Nini?”
“Nataka kusema uso wangu usitumike. Hiyo si evidence.”
Nuru alikaa taratibu.
“Anasema kweli.”
Salma akahisi upinzani wake ukilegea.
“Sawa. Lakini unaandika wewe. Hakuna mtu atakayekupa maneno.”
Amina akavaa kiatu cha kwanza.
“Hilo nilikuwa najua.”
Shuleni, clip ilikuwa tayari imefanya kazi yake.
Wanafunzi walipomwona Amina akishuka kwenye minibus kutoka vocational hall, wawili walimwita “shahidi.” Mmoja alifanya kama microphone kwa kalamu.
Amina alisimama.
“Usifanye hivyo.”
Mvulana huyo akacheka.
“Ni joke.”
“Kwangu si joke.”
Aliondoka.
Dakika kumi baadaye mvulana huyo alifika kwa Mwalimu Jengo mwenyewe na kuomba msamaha baada ya classmates wawili kumwambia amezidi.
Salma hakujua hilo mpaka baadaye.
Wakati huo alikuwa office na Rukia.
“Page haijibu,” Rukia alisema. “Nimewatumia DM, email na number yao ya biashara.”
“Source clip?”
“Parent briefing recording.”
“Nani ali-record?”
“Watu wengi.”
“School ilitoa?”
“Hapana.”
“Basi statement yetu iwe clear: footage ya student ilitumika nje ya context na bila permission yake kwa promotional headline.”
Rukia akasema, “Tukisema ‘key witness’ si sahihi?”
Salma alimwangalia.
“Rukia.”
“Ninauliza tu.”
“Amina si asset ya case.”
“Sijasema hivyo.”
“Lakini kila mtu anataka testimony yake iwe weapon. Upande mmoja utasema mtoto aliona. Upande mwingine utasema mtoto hajui. Yeye anataka kufanya chemistry.”
Rukia akakaa kimya.
“Nimekosea pia,” alisema baada ya muda.
“Wapi?”
“Nilipotaka screenshot itoke haraka. Na siku ya parent briefing nilimwambia Amina akae mbele kwa sababu nilifikiri watoto wakionekana, watu wataelewa seriousness.”
“Ulimuuliza?”
“Hapana.”
Salma hakusema *nilikwambia.*
Rukia tayari alikuwa amesikia.
Mchana, Amina aliingia library na wanafunzi wengine saba. Walikuwa wameandika kitu kwenye karatasi ya exercise book.
“Tunataka hii iwe statement ya students,” alisema.
Salma akasema, “Nani aliandika?”
“Sote.”
“Walimu wameedit?”
“Hapana.”
“Parents?”
“Hapana.”
“Basi nisome.”
Amina akampa.
Ilikuwa fupi:
**Sisi ni wanafunzi wa Upendo Ridge. Tunataka shule yetu iwe salama na masomo yaendelee. Hatutaki picha, video, majina au maneno yetu yatumiwe kutangaza upande wa mtu kwenye mgogoro wa ardhi bila ruhusa yetu na ya walezi wetu pale inapohitajika. Mwanafunzi akitoa taarifa kuhusu alichoona, taarifa hiyo isiwekwe kwenye poster, headline au campaign. Sisi si ushahidi wa kuonyesha; sisi ni wanafunzi.**
Chini kulikuwa na nafasi ya signatures.
Salma akasema, “Msisaini bado.”
Uso wa Amina ukabadilika.
“Kwa nini?”
“Kwa sababu wengine ni minors na statement itatoka public. Nataka muwe na option ya ku-support bila majina yenu kuchapishwa.”
Amina akafikiri.
“Hiyo ni fair.”
“Na hakuna mwanafunzi anayepaswa kushinikizwa kusaini.”
“Ndiyo.”
“Na line ya ‘ruhusa yetu na ya walezi wetu pale inapohitajika’—nani ameandika?”
“Neema. Mama yake ni paralegal.”
Salma akatabasamu.
“Mwambie nimeona.”
Walitengeneza version ya mwisho yenye sehemu mbili: statement yenyewe, na private support sheet ambayo haingechapishwa. School inge-post statement kama collective student position baada ya headteacher na safeguarding contact kuikagua, bila majina ya watoto.
Amina akasema, “Na yangu?”
“Yako binafsi?”
“Ndiyo.”
“Umeandika?”
Akamletea kwenye simu yake:
**Mimi ni Amina Sefu, mwanafunzi wa Form Two. Video inayosambaa imenitumia kama ‘key witness’ bila ruhusa yangu na imekata sehemu niliposema kile ambacho sikuona. Sitaki picha au maneno yangu yatumiwe kuonyesha kwamba ninaunga mkono upande wowote wa mgogoro wa watu wazima. Taarifa niliyotoa kuhusu kile nilichokumbuka iko kwa watu wanaoithibitisha. Mimi sitatoa interview kuhusu hilo. Nataka nirudi kuwa mwanafunzi.**
Salma alisoma mara mbili.
“Una uhakika unataka jina lako?”
“Video tayari ina uso wangu.”
“Hilo halimaanishi lazima uongeze jina.”
Amina akafikiri.
“Basi school page iandike ‘mwanafunzi aliyeonekana kwenye clip’ na hii iwe statement yangu bila surname.”
“Good.”
“Usi-edit ‘nataka nirudi kuwa mwanafunzi.’”
“Sita-edit.”
Rukia alipoiona statement, alisema, “Hii itafanya page hiyo ionekane mbaya sana.”
Amina akamwangalia.
“Hiyo si goal yangu.”
Rukia akanyamaza.
Amina akaongeza, “Goal ni waache.”
“Fair.”
School ilipost statement saa nane na dakika ishirini.
Hakukuwa na picha ya Amina.
Hakukuwa na picha ya rubble.
Hakukuwa na jina la Doto, Juma au Nuru.
Kulikuwa na text tu.
Dakika thelathini baadaye, page iliyokuwa imeweka clip ilibadilisha headline. Saa moja baadaye, clip iliondolewa.
Hakuna aliyesherehekea.
Copy zilikuwa tayari zimezunguka.
Lakini kitu kilikuwa kimebadilika.
Wakati radio moja ilipopiga simu kutaka “mahojiano mafupi na mtoto shahidi,” Rukia alisema:
“Hapana. School haitoi wanafunzi kama commentators wa dispute.”
Salma alimsikia na hakusema chochote.
Baada ya classes, wanafunzi waliokusanyika chini ya verandah walisoma student statement yao. Hakukuwa na speech. Amina hakusimama mbele.
Neema ndiye aliyesoma.
“...sisi si ushahidi wa kuonyesha; sisi ni wanafunzi.”
Watoto wakapiga makofi mara moja, si kwa nguvu sana.
Mwalimu Jengo akasema, “Sasa mkiisha kuwa activists, kesho kuna mathematics.”
Kundi likaguna.
Amina akasema, “Hiyo ni oppression halisi.”
Wote wakacheka.
Salma alihisi kitu kimelegea ndani yake.
Siku nyingi zilizopita, kila kitu kuhusu Amina kilikuwa kimeanza kuzunguka demolition: notebook yake, statement yake, kile alichoona, kile hakukiona.
Sasa alikuwa tena mtoto anayelalamika kuhusu mathematics.
Jioni, Salma na Amina walitembea kurudi nyumbani kwa sababu minibus ya mwisho ilikuwa imejaa walimu na vifaa.
Amina akasema, “Ulikasirika nilipotaka kuandika statement.”
“Sikukasirika.”
“Ulikuwa na uso wa ‘sitaki.’”
“Nilikuwa naogopa watu watatumia statement yako nyingine tena.”
“Na mimi nilikuwa naogopa ukinilinda sana mpaka nisiweze kusema chochote.”
Salma alitembea hatua chache bila kujibu.
“Hilo ni fair.”
Amina akapiga jiwe dogo pembeni ya barabara.
“Si kila kitu ninachosema ni testimony.”
“Najua.”
“Na si kila kitu lazima kiingie notebook yako.”
Salma akamwangalia.
“Hapo umeenda mbali.”
Amina akacheka.
Walipofika nyumbani, Nuru alikuwa na ujumbe kutoka kwa Kenga.
Kesho kutakuwa na budget meeting ya continuity.
Transport fund ilikuwa imebaki na siku tatu tu. Vocational hall ilikuwa bado available, lakini temporary arrangement ingeisha baada ya wiki moja. Reconstruction assessment ilikuwa haijakamilika.
Kenga alikuwa ameandika:
**Tunahitaji mechanism ya kuendelea ambayo haitategemea kila siku nani ana hasira, nani ana pesa, au nani anataka kushinda argument.**
Amina alisoma juu ya bega la Nuru.
“Mechanism ni nini?”
Nuru akasema, “Njia ya watu wazima kusema ‘mfumo’ ili waonekane wamepanga.”
Salma akachukua simu.
“Kesho tutajua kama kweli wamepanga.”
Amina akaenda chumbani kwake.
Dakika moja baadaye static ya radio yake ikaanza tena, ikafuatiwa na sauti ndogo ya muziki aliyofanikiwa kuipata.
Hakuna headline.
Hakuna shahidi.
Ni mwanafunzi tu aliyekuwa anarekebisha project yake.
---