Baada ya uamuzi wa transfer kufanywa, chumba cha dharura kilibadilika kutoka mahali pa swali kuwa mahali pa maandalizi. Achieng aliweka faili la Kevin kwenye tray nyekundu, Musa akaanza kupiga simu kwa ambulance, na Malik akasimama karibu na kitanda akipitia kila dawa iliyokuwa imepewa. Rehema, hata hivyo, hakuhama. Alikuwa ameshika fomu ya ridhaa kana kwamba karatasi yenyewe ndiyo ilikuwa kitu cha mwisho kilichomtenganisha ndugu yake na kosa jingine.
“Hii imeandikwa nini?” aliuliza, akigonga mstari wa katikati kwa kidole.
Malik alisoma. “Patient agrees to management and referral as clinically indicated.”
“Hiyo ndiyo lugha mliyonitumia zamani. Kliniki ikiona inafaa. Lakini nani anaamua muda umefika?”
Achieng alitazama Malik, kisha akarudi kwenye monitor. Hakutaka kuingilia, lakini uso wake ulisema swali hilo halikuwa jipya.
Malik alichukua kalamu na kuketi. “Sawa. Tusisaini hivi.”
Rehema alikunja uso. “Unamaanisha nini?”
“Tuandike kile tunachokubaliana kwa lugha inayoeleweka. Kevin tayari ameonyesha mabadiliko ya ECG. Tumefungua transfer. Ambulance iko tayari. Tukipata deterioration zaidi hatutasubiri consultant apige tena. Hayo ndiyo masharti yetu.”
Kevin, akiwa ametulia kidogo baada ya dawa, alifungua macho. “Niandikie hivyo.”
Rehema alimwangalia ndugu yake kwa muda, halafu akavuta kiti karibu. “Na kama pressure yake ikipanda? Mtasema amepona na kufunga transfer?”
“Hapana,” Malik alisema. “Pressure moja nzuri haifuti mabadiliko tuliyoona. Tunatazama picha yote.”
“Na kama Bahari City hawana kitanda?”
“Tunadumisha stabilization hapa, tunatafuta receiving facility nyingine, na hatufichi kwenu kwamba kuna delay.”
“Na kama ambulance haipatikani?”
“Achieng?”
“Ambulance yetu iko ready. Backup ya subcounty inaweza kuitwa ikiwa hii itapata tatizo.”
Rehema akavuta pumzi, lakini hakuweka kalamu kwenye karatasi.
“Ndugu yangu mkubwa aliitwa Daniel,” alisema. “Miaka sita iliyopita alikuja hapa akiwa na maumivu ya tumbo. Walituambia hakuna haja ya kukimbia. Alikaa masaa. Walipopiga transfer, ambulance ilikuwa imeenda mahali pengine. Alifika Bahari City akiwa ameshuka sana. Alikufa siku hiyo hiyo.”
Chumba kilinyamaza kwa namna ya ajabu. Kelele za ER ziliendelea nyuma yao, lakini karibu na kitanda cha Kevin kila mtu alisikia uzito wa jina Daniel.
Malik hakusema, “Samahani, hilo lilikuwa zamani.” Hakusema pia, “Sijui kesi hiyo.” Alijua sentensi zote mbili zingekuwa kweli lakini zingesikika kama njia za kujitoa.
“Uliambiwa nini baada yake?” aliuliza.
“Kwamba walifuata procedure.”
“Na ulipewa timeline?”
“Hapana.”
“Uliambiwa ni decision gani ilichelewa?”
“Hapana.”
“Basi sitakuomba uniangalia kama daktari tofauti kwa sababu tu mimi ndiye nimesimama hapa leo. Tutengeneze record tofauti.”
Malik alichukua karatasi tupu. Juu aliandika: `Escalation criteria discussed with patient and family.` Kisha akaorodhesha kwa ufupi: mabadiliko ya ECG, pressure trend, pain recurrence, oxygen level, consultant response, ambulance readiness. Hakutumia maneno ya kujificha. Kila mstari aliusoma kwa sauti.
Rehema alishtuka kidogo aliposikia “family may request immediate reassessment.”
“Hilo huwa mnaandika?”
“Kuanzia hapa, lina maana.”
Achieng alitabasamu bila kuangalia juu. “Na likiandikwa, nurse wa shift nyingine hatasema hakujua.”
Hapo Malik alielewa tatizo lingine. Ridhaa haikuwa tu uhusiano kati ya daktari na familia; ilikuwa pia handoff kwa kila mtu ambaye angechukua nafasi yao ndani ya saa chache zijazo.
Kevin akasema kwa sauti dhaifu, “Mimi nataka kwenda, lakini sitaki Rehema apigane na kila mtu njiani.”
Rehema akamkazia macho. “Wewe lala.”
“Ndiyo maana nataka waandike.”
Malik aliweka fomu mbili pembeni. “Kevin, wewe ndiye mgonjwa. Nitaongea na wewe kwanza kadiri unavyoweza kuamua. Rehema anaweza kukusaidia, lakini hatuwezi kukufanya spectator.”
Kevin akatikisa kichwa. “Nataka transfer iendelee.”
“Tumeelewana.”
Musa aliingia. “Bahari City wamepokea message. Dkt. Njeri anapiga ndani ya dakika chache.”
“Good. Endelea kurekodi muda wa kila call.”
Rehema akainua macho. “Kwanini muda wa calls ni muhimu sana?”
“Kwa sababu baadaye kila mtu hukumbuka intention. Timeline inaonyesha kilichotokea.”
Achieng alileta clipboard ya ambulance. “Driver anasema anaweza kuondoka ndani ya dakika saba.”
Malik akamweleza Kevin hatari za safari, sababu za kuendelea na stabilization wakati wa transfer, na uwezekano wa kubadilisha route ikiwa consultant angependekeza kitu kingine. Kevin alisaini kwanza. Mkono wake ulitetemeka, lakini sahihi ilikuwa wazi.
Rehema bado alishika kalamu bila kuandika.
“Unataka nini kibadilike?” Malik aliuliza.
“Nataka mstari unaosema kwamba mkiona mambo yamebadilika hamtasubiri ruhusa ya mtu ambaye hajapokea simu.”
Malik alifikiria lugha hiyo. “Siwezi kuandika kwamba hatuhitaji coordination, kwa sababu receiving hospital lazima ijue tunakuja. Lakini naweza kuandika kwamba emergency escalation haitacheleweshwa na callback isiyopatikana.”
“Ndiyo hiyo.”
Akaongeza mstari huo.
Simu nyekundu ikalia. Musa akaichukua na kumpa Malik. “Dkt. Njeri.”
Malik akasimama. “Njeri, ni Malik Juma, Mwangaza. Nina Kevin Naliaka, twenty-seven, recurrent chest pain, evolving ECG…”
Mazungumzo yalikuwa mafupi na makali. Njeri alikubaliana na transfer ya haraka, akashauri dawa moja ya ziada na monitoring ya karibu njiani. Hakumkosoa Malik kwa kumweka Kevin hapa kwanza, wala hakumsifu. Alizungumza kama mwenzake, jambo ambalo Malik aligundua limempa utulivu usiotarajiwa.
Alipokata simu, Rehema aliuliza, “Amesema nini?”
“Anataka tuondoke sasa. Tunafanya dose moja na tunaenda.”
“Kwa hiyo hatukuchelewa?”
Malik alijua angeweza kusema hapana. Lakini hakutaka kuahidi kitu ambacho hakijachunguzwa.
“Tumefanya hatua muhimu mapema. Lakini kuna dakika ambazo nataka baadaye tuzipitie, hasa hizi calls. Leo lengo ni Kevin afike salama. Baadaye tutajifunza kutoka timeline yote.”
Rehema alimtazama muda mrefu. “Hilo jibu silipendi, lakini naliamini kuliko ‘kila kitu kiko sawa.’”
Kevin akaanza kuhamishwa kutoka kitanda kwenda trolley ya ambulance. Achieng alihakikisha oxygen cylinder imejaa, dawa zimefungwa, copies za ECG ziko kwenye envelope. Malik alichukua coat yake.
“Unaenda nao?” Achieng aliuliza.
“Ndiyo. Handoff hii nataka kuifikisha mwenyewe.”
Rehema hatimaye aliweka kalamu kwenye karatasi. Alisaini, kisha akasimama kwa sekunde. Badala ya kurudisha fomu, akaandika sentensi ndogo chini ya sahihi yake.
Malik aliiona alipoinua clipboard.
`Mkinisubiri sana, nitakumbuka jina lako.`
Rehema akamrudishia macho bila tabasamu. “Sasa tunaelewana.”
---