“Samahani, darasa hili kuanzia leo ni langu.”
Mwanaume aliyesema hivyo aliweka bahasha ya kahawia juu ya lectern kana kwamba alikuwa akiweka alama ya umiliki kwenye meza. Wanafunzi wa Form Four walikuwa bado wamefungua daftari zao za hesabu, na Daniel Kato alikuwa ameandika swali la kwanza la calculus ubaoni. Chaki ilikuwa bado kati ya vidole vyake.
Aliutazama uso wa mgeni huyo. Alikuwa mdogo kuliko yeye kwa miaka kadhaa, amevaa suruali nyeusi, shati jeupe na koti la kijivu lililokunjamana kwenye mikono. Hakukuwa na tabasamu la mtu aliyekuja kujitambulisha. Kulikuwa na tahadhari ya mtu aliyefundishwa kutokaa kwenye eneo ambalo halijawa lake.
“Lako kwa maana gani?” Daniel aliuliza.
“Mimi ni Peter Lwanga. Nimetumwa kuchukua nafasi ya mwalimu wa hesabu.” Peter akagusa bahasha kwa kidole. “Barua ya uhamisho iko hapa.”
Kwenye safu ya mbele, Aisha alifunga kalamu yake. Wengine wakaanza kunong’ona. Daniel alisikia jina lake likitamkwa mara mbili, kisha neno “uhamisho” likapita mdomo hadi mdomo kama upepo wa ghafla.
Daniel aliweka chaki chini.
“Umefika wakati wa somo,” alisema. “Kaa pembeni mpaka nimalize dakika hii.”
Peter hakukaa. “Nimeambiwa nianze mara moja. Kuna deadline ya kuripoti.”
“Na mimi nina wanafunzi ambao wana mtihani wa mwisho baada ya wiki sita.”
“Bwana Kato, sijaenda kinyume na wewe. Nimeleta hati rasmi.”
“Basi hati rasmi inaweza kusubiri dakika mbili bila kupoteza rasmi yake.”
Peter alimtazama, kisha akavuta bahasha na kutoa karatasi iliyokuwa na muhuri wa bluu. Alishikilia juu, si kwa Daniel tu bali kwa wanafunzi wote. Mwangaza wa dirisha ulipiga kwenye muhuri ule na kufanya pembeni ya karatasi iang’ae.
Mkuu wa darasa, Brian, akainuka. “Mwalimu, tumsome?”
Daniel hakujibu. Alienda kwenye lectern na kuchukua karatasi kutoka mkononi mwa Peter. Juu kulikuwa na nembo ya ofisi ya elimu ya wilaya, tarehe ya jana, na maneno yaliyosema Daniel Kato ameomba kuhamishwa kutoka Mwangaza Secondary kwenda shule nyingine iliyo upande wa mashariki wa jiji. Muda wa kuripoti ulikuwa wiki hiyo hiyo.
Kwenye sehemu ya mwombaji kulikuwa na jina lake.
Chini ya jina kulikuwa na sahihi.
Daniel hakuitazama mara moja. Alijua sahihi yake. Aliijua kwa jinsi anavyojua mkunjo wa barabara ya kwenda staff quarters akiwa amechoka usiku. Aliona mstari wa kwanza, aliona herufi ya K iliyokatwa katikati, na aliona nukta ndogo ambayo mara nyingi huonekana kama kasoro kwenye sahihi yake.
“Umesema hii ni ya jana?” aliuliza.
Peter akaitikia. “Ndio. Nilipewa pamoja na barua yangu ya kupokea nafasi.”
“Na uliambiwa nani amekuachia darasa?”
“Ofisi ilisema mwalimu anayehama.”
Daniel akatazama wanafunzi. Wote walikuwa kimya sasa. Alijua walikuwa wanamsubiri aseme kwamba kulikuwa na kosa la kuchapisha. Alitaka kusema hivyo. Alitaka kukunja karatasi, kwenda kwa Madam Nansubuga na kurudi kabla ya kengele ya mapumziko.
Lakini kitu kwenye tarehe kilimzuia.
“Peter,” alisema polepole, “uliambiwa nimeomba uhamisho?”
“Ndiyo.”
“Uliambiwa nilikuwa wapi jana?”
Peter alikunjamana usoni. “Hapana. Hilo si jambo nililouliza.”
Daniel aliweka karatasi juu ya kitabu chake cha mwalimu. Jana alikuwa amelala kwenye wodi ya hospitali ya Kisenyi. Alikuwa amepata shinikizo la damu lililomlazimisha kukaa usiku mmoja kwa uchunguzi. Alikuwa na risiti ya hospitali kwenye mfuko wa koti, na dada yake Sarah alikuwa amempeleka nyumbani baada ya daktari kumruhusu asubuhi.
“Barua hii inasema nilijaza ombi jana,” alisema.
Peter hakusema kitu.
“Kwa hiyo?”
“Labda uliomba kabla ya kwenda hospitali.”
“Sikuomba.”
“Labda mtu alikufanyia.”
“Sikumwomba mtu.”
Daniel alihisi hasira ikipanda, lakini hakumuelekeza Peter. Kijana huyo alikuwa amesimama kama mtu aliyekuja na majibu yaliyotiwa muhuri na ghafla akaambiwa kuwa muhuri haukuwalinda.
Aligeukia wanafunzi. “Fungueni ukurasa wa mia moja na kumi na mbili. Tutaendelea na swali la derivative.”
Aisha aliinua mkono. “Mwalimu, huyo ndiye atatufundisha sasa?”
“Hapana,” Daniel alisema. “Kwa sasa mimi ndiye ninayefundisha.”
Peter akavuta pumzi. “Bwana Kato, sitaki ugomvi mbele ya wanafunzi. Lakini nimesaini kupokea kazi. Nikienda bila kuanza, nitaonekana nimekataa amri.”
Daniel alimtazama. “Na nikikukabidhi darasa bila kuthibitisha hati, nitaonekana nimekubali kuondoka kwenye kazi ambayo sijawahi kuomba kuiacha.”
Maneno hayo yalitua kati yao kama kitu kizito. Hakukuwa tena na nafasi ya kutenda kana kwamba wote walikuwa wamekosea mlango.
Peter alitoa simu yake na kuonyesha ujumbe wa ofisi uliomwambia afike Mwangaza saa tatu asubuhi, achukue ratiba na aanze mara moja. Daniel hakumgusa simu. Aliomba Peter aitume kwake kwa njia rasmi.
“Siwezi kutuma kila kitu kwa namba ya mtu nisiyemjua,” Peter alisema.
“Basi tutakwenda kwa mkuu wa shule.”
Kabla hawajatoka, Daniel alichukua daftari la mahudhurio kutoka kwenye meza. Peter alinyosha mkono kana kwamba atalikamata.
“Lazima nilichukue,” alisema. “Kama mimi ndiye mwalimu mpya, ninahitaji kumbukumbu.”
“Bado hujathibitishwa kuwa mwalimu wa darasa hili.”
“Barua iko wazi.”
“Na sahihi iko wazi pia.”
Wanafunzi walianza kusogea kwenye viti vyao. Daniel aliona hofu ndogo kwenye nyuso zao. Sio hofu ya hesabu; ni hofu ya kuona mtu mzima akipoteza nafasi yake mbele yao. Alifunga daftari la mahudhurio na kulishikilia kifuani.
“Tutalinda rekodi mpaka ofisi ithibitishe,” alisema.
Peter alitazama daftari hilo, kisha akamtazama Daniel. “Unaniona kama mwizi?”
“Kwa sasa nakuona kama mtu anayeshikilia hati ambayo inadai nimejiondoa mwenyewe.”
“Na kama hati ni halali?”
“Basi nitaondoka kwa utaratibu. Si kwa kunyakuliwa mbele ya wanafunzi.”
Mlangoni, Rose, karani wa kumbukumbu, alionekana akiwa amesimama na faili mbili mikononi. Huenda alikuwa amesikia mabishano kutoka koridoni. Macho yake yakakimbia kutoka kwa Peter hadi kwenye karatasi, kisha kwa Daniel.
“Madam Nansubuga anawaita wote wawili,” alisema.
Daniel akachukua barua, akaweka kwenye jalada lake na kumkabidhi Brian kazi ya kuwasimamia wanafunzi mpaka arudi. Peter akasimama kando yake. Walipotoka, Daniel aligeuka mara ya mwisho kuangalia ubaoni. Swali la derivative lilikuwa bado limekatika katikati.
Kwenye korido, Peter alinong’ona, “Sikutengeneza hiyo sahihi.”
Daniel hakujibu mara moja. Alifungua tena barua na kuangalia mstari wa mwisho. Sahihi ilikuwa yake—lakini tarehe ilikuwa siku aliyolazwa hospitalini.
---