Miezi miwili baadaye, Jumamosi asubuhi ilianza kwa sauti ambazo Musa alikuwa amezifikiria kwa miaka lakini hakuwahi kujua zingesikika pamoja. Compressor iliwaka kwa kukohoa mara mbili kabla ya kutulia. Spanner ilianguka kwenye tray ya chuma. Pikipiki mbili zilisubiri service upande wa ndani wa workshop bila kuingia kwenye corridor. Kutoka rear kiosk, harufu ya chai ya tangawizi na maandazi ilifika mpaka kwenye workbench.
Halima alikuwa amekaa kwenye stool karibu na kaunta, si kama auditor wa mgogoro tena bali kama dada aliyekuja kuchukua pesa yake.
Musa akaweka bahasha ndogo mbele yake.
“Installment ya kwanza.”
Halima akaifungua bila haraka. Akaangalia transfer notification kwenye simu yake na kuandika kiasi kwenye notebook ileile aliyotumia siku ya sanduku la chuma.
Amina alikuwa karibu naye, akicheka. “Mama bado anaandika hata kama pesa iko kwenye app.”
“App haijui nilikopesha kwa sababu gani,” Halima alisema.
Musa akasema, “Na notebook ndiyo inajua?”
“Notebook inajua ulisema utanilipa kabla maisha hayajawa excuse.”
Musa akatikisa kichwa. “Bado nina balance.”
“Lakini sasa kuna business inayolipa, si plot inayotegemea promise.”
Mariam alipita corridor akiwa na crate ya soda. Alisimama mlangoni.
“Leo mnalipa madeni?”
Halima akasema, “Moja moja.”
Mariam akaonyesha workshop. “Na deni la kutonifungia njia?”
Musa akaonyesha line ya permanent marker iliyowekwa baada ya soft opening. “Hilo nalipa kila siku.”
Jojo, aliyekuwa akifunga brake cable kwenye pikipiki, akasema, “Na mimi nalipia kwa kubeba matairi kila nikisahau.”
Mariam akacheka.
Workshop haikuwa imekuwa perfect. Delivery ya kwanza baada ya opening ilichelewa kwa sababu truck kubwa haikuweza kuingia ndani. Musa alilipa vijana wawili kuongeza trolley trips. Signboard ndogo ilikuwa ngumu kuonekana usiku, hivyo akaongeza light badala ya kuipanua kuelekea corridor. Drainage channel ilihitaji kusafishwa baada ya mvua moja kubwa. Lakini arrangement ilikuwa imeishi baada ya papers kufungwa.
Juu ya wall karibu na cash desk, Musa alikuwa amebandika karatasi moja yenye heading:
KABLA YA KULIPA AMANA YA ARDHI.
Chini yake kulikuwa na checklist fupi:
- Angalia title/current record. - Pima boundary kwa ground, si sketch peke yake. - Uliza nani anatumia kila sehemu. - Uliza spouse/household consent inapohusika. - Uliza bookings au payments za zamani. - Tembea access route. - Angalia drainage na delivery movement. - Andika conditions kabla ya final payment.
Halima aliisoma na kusema, “Sasa unawaogopesha wanunuzi?”
Musa akajibu, “Nawaogopesha na haraka.”
Amina akaipiga picha. “Nitaitumia class kama mfano wa internal control.”
“Usiweke jina la Rashid,” Musa alisema.
“Najua.”
“Na la Paulo.”
“Najua.”
“Na—”
Halima akamkatiza. “Amina amekua. Wewe bado unafikiri kila mtu anahitaji checklist ya checklist.”
Musa akacheka.
Saa nne, kijana aitwaye Kato aliingia workshop akibeba chain kit mpya ambayo alitaka Musa aithibitishe. Alikuwa dereva wa bodaboda na pia alikuwa amekuwa akiweka akiba kununua kiwanja kidogo pembezoni mwa Kijani.
Baada ya Musa kumaliza kuangalia chain, Kato akatoa folder nyembamba.
“Boss, kuna kitu kingine.”
Musa akaona copy ya title juu.
“Ardhi?”
Kato akatabasamu. “Cheap sana. Seller anataka deposit kabla ya jioni. Dalali amesema watu wengine wawili wanauliza.”
Halima alinyanyua macho kutoka notebook yake lakini hakusema.
Kato akaendelea. “Nimeambiwa wewe sasa una experience. Nione hii title. Ukisema iko sawa, nalipa.”
Musa hakuchukua folder mara moja.
“Umeenda kuona plot?”
“Nimeenda.”
“Nani anaishi pembeni?”
“Sijui. Kuna nyumba mbili.”
“Nani anatumia rear side?”
“Ni tupu.”
“Umeona tupu au umeambiwa?”
Kato akasita. “Seller amesema.”
Musa akamwangalia Halima. Dada yake akatabasamu bila kujificha.
Kato akasema, “Boss, usinifanyie interview. Angalia tu paper.”
Musa akafunga toolbox. “Twende.”
“Wapi?”
“Kwenye plot.”
“Sasa?”
“Umesema deposit ni kabla ya jioni.”
Kato akacheka. “Nilijua utasema title kwanza.”
Musa akaonyesha checklist ya wall. “Title ni line ya kwanza. Sio mwisho.”
Jojo akasema ataangalia workshop kwa muda. Halima na Amina walibaki. Mariam alikuwa amerudi kiosk.
Musa na Kato wakaenda kwa pikipiki moja hadi eneo la plot mpya, karibu dakika kumi na tano kutoka workshop. Kiwanja kilikuwa na grass ndefu, nyumba moja upande wa kushoto na duka la welding upande wa pili. Seller hakuwepo bado.
Kato akaonyesha kwa mkono. “Hapa mpaka. Pale nyuma kuna tree.”
“Beacon?”
“Dalali alisema ipo.”
“Umeiona?”
“Hapana.”
Musa hakumcheka.
Walitembea upande wa nyuma. Kulikuwa na njia nyembamba iliyotumiwa na watoto kwenda kwenye nyumba nyingine. Mwanamke aliyekuwa anafua nguo aliwaangalia.
Musa akamwambia Kato, “Muulize yeye, sio mimi.”
Kato akasita, kisha akaenda karibu na fence.
“Samahani mama, hii njia hutumiwa na nani?”
Mwanamke akasema watu wa nyumba tatu walikuwa wakipita hapo kwa miaka. Hakuwa na idea boundary rasmi iko wapi. Alisema pia owner wa plot aliwahi kuruhusu jirani kuweka water pipe upande mmoja.
Kato akageuka kwa Musa, uso wake umebadilika.
“Seller hakusema pipe.”
“Bado hatujui pipe ina right gani,” Musa alisema. “Tumejua tu ipo na ina history.”
“Na njia?”
“Same. Usiiite right mpaka uverify. Lakini usijifanye hujaiona.”
Wakaenda kwa fundi wa welding upande mwingine. Musa alimuacha Kato aulize. Fundi alikumbuka surveyor alikuja mwaka uliopita lakini hakujua outcome. Alisema seller aliwahi kuonyesha buyer mwingine kiwanja, lakini hakujua kama pesa ililipwa.
Kato akavuta pumzi.
“Hii sasa inanifanya nione kama kila ardhi ina story.”
Musa akasema, “Ina story. Swali ni story gani ina effect kwenye deal yako.”
“Na kama seller anakataa kunipa siku mbili?”
“Basi hiyo nayo ni information.”
Kato akatoa simu. Dalali alikuwa amemtumia message: `deposit before 4pm to secure price.`
Musa akasema, “Usijibu kwa pressure. Jibu kwa conditions.”
Kato akaandika kwamba atalipa baada ya boundary verification, disclosure ya access/water pipe na confirmation kama prior booking yoyote ilifika payment stage.
“Akikataa?”
“Unaamua kama cheap price ni muhimu kuliko unanswered questions.”
Kato akasema, “Wewe ungeondoka?”
Musa alifikiria Rashid, Mariam, Paulo, yellow string, Halima’s cash box, warehouse notice na corridor iliyobaki wazi kwa sababu kila mtu aliacha sentence kubwa na kushika fact ndogo.
“Sijui deal yako bado,” alisema. “Na hiyo ndiyo answer ya kweli.”
Walirudi workshop kabla ya saa sita. Kato bado alikuwa na folder lake. Hakulipa deposit papo hapo. Alisema angeenda land desk Jumatatu kama seller akikubali extension.
Halima akauliza, “Umemuokoa?”
Musa akasema, “Sijui kama anahitaji kuokolewa. Nimemzuia tu kuamua kabla hajajua anachouliza.”
Mariam akapita corridor tena, safari hii akiwa na ndoo mbili. Kato aliangalia line ya access na kisha workshop entrance.
“Hii ndiyo ile story yako?”
Musa akasema, “Sehemu yake.”
Kato akatoa copy ya title na kuisogeza kwa Musa.
“Basi angalia hata hii kabla niende.”
Musa akaishika, akatazama cover, kisha akairudisha bila kuifungua.
Musa anamrudishia Kato copy ya title bila kuifungua na kusema, “Kabla usome ardhi kwenye karatasi, isikilize kwa watu wanaoishi pembeni yake.”