Usiku huo Salma hakuwasha televisheni baada ya chakula.
Hilo peke yake lilimfanya Mariam ajue kuna mazungumzo ambayo yamefika mwisho wa kuahirishwa.
Watoto watatu wa Salma walikuwa wamelala mapema kwenye chumba chao. Musa alikuwa kazini night shift. Tunu alikuwa amekaa sakafuni karibu na sofa akimalizia homework, lakini kitabu chake kilikuwa wazi muda mrefu bila page kugeuzwa. Maboksi ya Mariam yalikuwa yamepungua tangu siku ya kwanza, lakini bado yalikuwa kila mahali: chini ya meza, nyuma ya pazia, pembeni ya friji. Mashine ndogo ya kushona ilikuwa imefunikwa kwa kitambaa karibu na ukuta.
Salma aliweka notebook ya matumizi mezani.
“Usifikiri nataka kuwafukuza.”
Mariam alikaa upande mwingine. “Sijafikiri hivyo.”
“Lakini wiki tatu tulizosema zinaisha baada ya siku mbili.”
“Nakumbuka.”
Tunu alishusha kalamu.
Salma akamwangalia, kisha akamwangalia Mariam. “Na Musa hajalalamika. Hata watoto hawajalalamika. Lakini nyumba imekuwa crowded. Yeye analala mchana baada ya shift. Wewe unafungua maboksi. Tunu anaamka mapema. Mimi napanga watoto watatu. Hii si sustainable.”
Mariam akatikisa kichwa.
Hakutaka Salma alazimike kuwa villain ili yeye awe na haki ya kuumia.
“Nimeanza kuangalia bedsitter.”
Tunu aliinua uso haraka. “Wapi?”
“Karibu na market, si mbali sana na route ya shule.”
“Karibu kiasi gani?”
“Basi moja na kutembea kidogo.”
“Kidogo ni dakika ngapi?”
Mariam akavuta pumzi. “Labda ishirini.”
Tunu akafunga notebook yake.
Salma akasema kwa upole, “Tunu, mama yako anajaribu.”
“Sijasema hajaribu.”
“Basi usifanye kila jibu liwe kesi nyingine.”
Tunu akasimama na kuingia chumbani bila kujibu.
Mariam alihisi uchungu, lakini hakumfuata. Wote walikuwa wamechoka kuomba space kutoka kwa mtu mwingine.
Salma akasogeza notebook yake.
“Hizi ndizo expenses nilizoongeza tangu mmefika. Sitaki uzilipe zote. Nataka tu uone kwa nini ninasema lazima tuwe na plan.”
Chakula. Maji. Umeme. Transport ya pickup ya maboksi. Storage contribution ya mashine kubwa.
Mariam alitoa calculator yake.
“Ukinipa total ya contribution yangu, nitalipa Friday.”
“Usijikate kila kitu. Una rent ya kibanda, SACCO na sasa nyumba ya muda.”
“Nitalipa fair share.”
Salma akamwangalia kwa muda. “Hiyo ndiyo shida yako. Unataka kila kitu kiwe fair wakati unaishi kwenye emergency.”
“Na nisipohesabu, emergency inakuwa deni la mtu mwingine.”
“Dada yako si creditor.”
“Najua.”
“Then act like unajua.”
Mariam alishusha calculator. Maneno hayo yalimuuma kwa sababu hayakuwa mabaya. Salma alikuwa amemfungulia nyumba. Watoto wake walikuwa wamepoteza sebule. Musa alikuwa amelala na earplugs mchana. Hakuna aliyemdai receipt ya ukarimu.
“Samahani,” Mariam alisema.
Salma akaegemea nyuma. “Mimi pia samahani. Nimechoka.”
Walikaa kimya kwa muda.
Kisha Mariam akatoa simu na kufungua messages za listings alizokuwa ame-save.
Bedsitter moja ilikuwa karibu na market lakini deposit ilikuwa miezi miwili. Nyingine ilikuwa nafuu lakini route ya Tunu ingehitaji mabasi mawili. Ya tatu ilikuwa kwenye mtaa wenye water rationing siku tatu kwa wiki.
Salma akasema, “Hii ya market?”
“Landlord anataka deposit plus month one.”
“Una hiyo cash?”
Mariam hakujibu mara moja.
Alikuwa na pesa ya business float. Angeweza kutoa. Lakini hiyo ingeacha kibanda bila uwezo wa kununua zipu, thread na fabric ya emergency orders. Alikuwa pia na installment ya SACCO ambayo Ema alikuwa amemkumbusha. Na case BM-AUD-118 haikuwa na timeline.
“Nina sehemu.”
“Sehemu si deposit.”
“Nitajaza kutoka orders mbili za wiki hii.”
“Na customer akichelewa?”
Mariam akatabasamu kwa uchovu. “Then spreadsheet nyingine.”
Salma hakutabasamu.
“Usifanye joke. Hii ndiyo nyumba ya Tunu sasa.”
Mariam akatikisa kichwa.
Alienda chumbani ambako Tunu alikuwa amelala upande wa ukuta, akiwa bado hajabadilisha sare. Mariam aliketi miguuni mwa godoro.
“Tunu.”
“Mm.”
“Tutahama hapa.”
“Najua.”
“Si kwa sababu Salma hatutaki.”
“Nimeelewa.”
“Na si lazima iwe permanent.”
Tunu akageuka. “Mama, usiseme permanent wala temporary. Niambie tu tutalala wapi next week.”
Mariam hakujibu mara moja.
“Hiyo ndiyo natatua leo.”
“Na audit?”
“Itaendelea.”
“Na kibanda?”
“Kitaendelea.”
“Na school?”
Mariam akatabasamu kidogo. “Ndio maana route ndiyo condition yangu ya kwanza.”
Tunu akafumba macho. “Sawa.”
Baada ya Tunu kulala, Mariam alianza kuondoa vitu ambavyo havikuhitaji kubaki kwa Salma. Alitenganisha customer garments, documents, school items na vitu vya nyumbani. Mashine ndogo ingeenda kibandani kesho. Maboksi mawili ya vyombo yangeenda storage. Nguo zao na bedding tu ndiyo zingefuata bedsitter.
Salma alisaidia kimya kimya. Kila box walilofunga lilionekana kama demolition ndogo nyingine, lakini safari hii walikuwa wanafanya kwa mikono yao wenyewe.
“Mariam,” Salma alisema, “ukipata nyumba hiyo ya Makazi ya Tumaini, usijisikie ulitakiwa kuvumilia kila kitu kwa sababu mwisho ulipata key.”
“Unamaanisha?”
“Hii cost ya kusubiri ni real. Hifadhi receipts zako. Hifadhi transport, storage, rent. Si kwa sababu kila kitu watakulipa. Kwa sababu usije ukasahau kilichokugharimu.”
Mariam alisimama.
“Nitahifadhi.”
Salma akacheka. “Hapo sina wasi wasi.”
Saa tano usiku, Mariam alipigia landlord wa bedsitter ya market. Mwanaume huyo alimwambia room bado iko wazi, lakini watu wawili wengine walikuwa wameiona.
“Naweza kuweka kiasi kidogo kesho asubuhi?” Mariam aliuliza.
“Full deposit ndiyo inashikilia.”
“Ninaweza kufika saa nne.”
“Ukifika na pesa na room bado ipo, sawa.”
“Naomba unipe mpaka kesho.”
“Sitoi promise ya mdomo.”
Mariam karibu acheke kwa uchungu. Hata landlord sasa alikuwa anamfundisha sheria ile ile aliyokuwa ameishi nayo wiki nzima.
“Then niandikie message ya deadline.”
Mwanaume akasema, “Nitakutumia.”
Mariam alimaliza simu, akafungua calculator na kuandika deposit, rent, storage, transport na balance ya SACCO. Kisha akaandika cash ambayo angeweza kupata bila kugusa school money ya Tunu.
Shortfall bado ilikuwepo.
Aliweka simu mezani na kuangalia folder yenye CASE BM-AUD-118. Namba hiyo ilionekana official, lakini haikulipa hata godoro moja.
Simu yake ikatetemeka.
Message kutoka landlord.
Simu yake inawaka: “Bedsitter nitaishikilia hadi kesho saa sita tu.”
---