Alhamisi jioni hall ndogo ya community centre ilikuwa na fluorescent lights mbili na viti vya chuma vilivyopangwa duara. Hamisi alifika na Leila mapema. Hakubeba laptop. Hakubeba bank statements. Alikuwa na karatasi moja tu yenye proposal ya ukurasa mmoja.
Mariam alipofika aliitazama karatasi hiyo na kusema, “Nilijua tu tutafika mpaka forms.”
Yusuf, aliyekuwa hajazungumza vizuri na Hamisi tangu Jumapili, akacheka. “Kesho tutapewa PIN.”
Auntie Saada akakaa katikati ya duara. “Mnaweza kucheka, lakini leo tunamaliza bila mtu kuondoka akisema hakuelewa.”
Hamisi akasambaza copies.
Juu kulikuwa na maneno: `Mpango wa Msaada wa Familia — Draft`.
“Draft,” Mariam alisisitiza.
“Ndiyo,” Hamisi akasema. “Si sheria ninayoweka juu yenu. Ni mipaka ya pesa ambayo mimi na Leila tunaweza kutoa bila kuharibu nyumba au biashara.”
Proposal ilikuwa na mambo manne: monthly ceiling ya msaada, verification ya dharura kubwa, direct-to-provider option kwa ada/clinic, na rule ya kutokopa ili kutoa.
Yusuf akaonyesha line ya ceiling. “Kwa hiyo tukimaliza hii tarehe kumi, tarehe kumi na moja mtu akiumwa tunasema mwezi umeisha?”
Leila akasema, “Dharura ya afya/usalama iko tofauti. Ceiling ya kawaida si emergency cap.”
Mariam akauliza, “Nani anaamua emergency ni kweli?”
Hamisi akasema, “Tunauliza facts. Si lazima muombe ruhusa kwangu. Kama mnanitaka nichangie, nataka kujua bill au need halisi kadri inavyowezekana.”
Cousin mmoja akasema, “Hilo si baya.”
Yusuf akasema, “Kwa sababu wewe huombwi sana.”
Saada akamkata. “Kila mtu atapata nafasi.”
Hamisi akaendelea. “Jambo la pili: msaada mkubwa ukiwezekana, tunaweza kulipa moja kwa moja kwa school, clinic au provider. Hii si kwa sababu tunadhani kila mtu ni mwizi. Ni kuzuia requests tofauti kufungwa kwenye figure moja.”
Yusuf alijua hiyo ilikuwa kuhusu Nuru. “Sawa, nimeelewa.”
Hamisi hakumsukuma zaidi.
Mariam akaenda kwenye clause ya mwisho, iliyokuwa na kichwa `Heshima na Mawasiliano`.
Alisoma kwa sauti: “Hakuna kutumia watoto, group shaming au taarifa za mali kama njia ya kulazimisha msaada.”
Akaweka karatasi chini. “Hii ndiyo siwezi kusaini.”
Hamisi akasema, “Kwa nini?”
“Kwa sababu watoto ni sehemu ya familia. Wakiuliza kwa nini baba yao hamjasaidia mtu, huwezi kunipa rule ya nini niseme.”
Leila akakaza uso, lakini Hamisi ndiye aliyejibu.
“Unaweza kusema sikusaidia. Usimwambie mtoto wangu kwamba nimekosa upendo kwa sababu sikutoa kiasi fulani.”
Mariam akasema, “Lakini kama ni kweli umeweza?”
“Ability si obligation.”
“Unaona? Hapo ndiyo tunarudi.”
Hamisi alihisi meeting ikianza kuwa courtroom nyingine. Akapunguza sauti.
“Mariam, mimi nilikosea kutumia Malik kama sehemu ya uongo wangu. Nilimfundisha kusema tuna shida ili watu wasiulize. Sitakubali upande mwingine utumie watoto kunishinikiza.”
Saada akasema, “Hilo mimi nakubaliana nalo. Watoto waachwe nje ya vita vya pesa.”
Cousins wawili wakakubali.
Yusuf hakusema.
Mariam akashika kalamu lakini hakuandika.
Saada akachukua proposal yake. “Mna shida nyingine. Kila elder need ikiingia, watu wanaangalia Hamisi kwanza. Kwa nini?”
Mtu mmoja akasema, “Kwa sababu biashara yake ndiyo kubwa.”
Saada akasema, “Na mimi nina watoto wengine. Mariam ana duka. Wengine wana jobs. Kwa nini hatuna rotation ya needs za kawaida?”
Leila akasema, “Hilo linaweza kupunguza pressure bila Hamisi kuwa treasurer.”
Yusuf akauliza, “Rotation inamaanisha kila mwezi mtu mwingine?”
Saada akasema, “Kwa baadhi ya mambo: shopping ya elder, clinic transport, repair ndogo. Siyo kila kitu kiende kwa mtu mmoja.”
Mariam akafikiria. “Hiyo naweza kukubali.”
Hamisi alihisi relief, lakini hakutaka ku-control solution. “Mkiamua family fund ya rotation, mimi nitachangia ndani ya cap yangu. Sitakuwa default payer.”
Discussion ikaendelea clause kwa clause. Monthly ceiling ilibadilishwa kidogo ili family isiione kama secret number; proposal ikaandika range badala ya exact household budget. Emergency verification ikabaki. No-borrowing rule ikabaki. Direct-to-provider ikabaki kama option, si command.
Cousin mmoja akatoa mfano wa repair ya paa la Saada ambayo kila mwaka ilikuwa ikiahirishwa mpaka mvua ianze. Badala ya kumtazama Hamisi, waliandika majina manne ya watu ambao wangeweza kugawana inspection, vifaa na fundi. Hamisi alipewa sehemu yake sawa na wengine, si salio lote. Alipoona jina lake likiwa mstari mmoja tu kati ya manne, alihisi tofauti ya ajabu: msaada haukuwa umepungua, lakini jukumu lilikuwa limeacha kuwa utambulisho wake. Yusuf hata alipendekeza yeye ashughulikie fundi kwa sababu alimjua mmoja sokoni. Kwa mara ya kwanza jioni hiyo, proposal haikuonekana kama ukuta wa Hamisi; ilianza kuonekana kama mfumo ambao wengine pia waliweza kuubeba.
Kisha walirudi kwenye shaming clause.
Mariam akasema, “Nitasaini kwamba sitatumia group kumdhalilisha mtu. Lakini siwezi kuahidi watoto hawatasikia watu wazima wakisema baba yao hakusaidia.”
Hamisi akasema, “Sihitaji control ya kila sentence. Nataka tusifanye mtoto kuwa messenger.”
Saada akabadilisha wording: `Watoto hawatatumiwa kama njia ya kuomba, kushinikiza au kubeba migogoro ya watu wazima.`
Leila akasema, “Hiyo ndiyo point.”
Mariam alikaa kimya.
Yusuf akasema, “Mimi naona hii yote baridi, lakini ukweli ni hata sisi tumechoka kuandika group kila shida ikitokea. Kila mtu anangoja Hamisi ajibu kwanza.”
Cousin mwingine akakubali. “Mara nyingine nilikuwa naweza kuchangia, lakini nikiona watu wamemtaja Hamisi, nangoja.”
Hamisi alishangaa. Mfumo wa zamani haukuwa tu mzigo kwake; ulikuwa umewafanya wengine wasichukue responsibility kwa sababu walidhani yeye ndiye mwenye capacity kubwa.
Saada akasema, “Bajeti si kipimo cha upendo. Ni njia ya kuhakikisha upendo haugeuki chuki.”
Hamisi akacheka. “Hiyo nilitaka kusema mimi.”
“Basi nimekuibia.”
Walianza kuweka initials kwenye clauses walizokubaliana. Mariam aliweka kwenye ceiling, emergency, direct-to-provider na rotation.
Alipofika kwenye mstari wa watoto, kalamu ilisimama.
Hamisi hakumsukuma.
Mariam akarudisha karatasi akiwa hajatia initial kwenye mstari mmoja.
“Sitaahidi kitu ambacho bado sijakubali,” alisema. “Sitawaambia watoto waache kuuliza kwa nini baba yao hatusaidii.”
---