Nje ya HR kulikuwa na watu ishirini na saba kabla ya saa sita mchana.
Hakukuwa na bango. Hakukuwa na mgomo uliotangazwa. Walikuwa watu waliokuja mmoja mmoja na kuishia kwenye mstari mmoja: waliopewa mandatory leave, walioondolewa zamu ya usiku, na wale ambao payroll yao haikuwa imeingia.
Miriam alifungua mlango.
“Siwezi kutoa advance bila approval.”
Rehema akasema, “Basi nani ana approval?”
“Finance.”
“Finance imetulipa?”
Miriam hakujibu.
Kelvin alitaka watu waingie wote reception. Amani akamzuia.
“Tutakuwa mob, halafu hakuna mtu atasikia kiasi gani kila mmoja anadai.”
Daudi alifika na laptop ya payroll ambayo bado ilikuwa na module yake tu.
“Hatuwezi kutengeneza parallel payroll,” alisema. “Lakini tunaweza kutengeneza claims list.”
Mtu mmoja akasema, “List ndiyo itatulipa?”
“Hapana.”
“Basi faida?”
“Kesho management ikisema watu watano tu ndio wameathirika, tutakuwa na record. Na tukifika settlement, tutahitaji amounts, not noise.”
Kulikuwa na malalamiko. Lakini Rehema alichukua karatasi ya kwanza.
“Anza na mimi.”
Daudi alitengeneza columns tano tu: jina, employee number, payroll net due, lost scheduled hours, document held by worker. Hakuchukua passwords. Hakuchukua bank statements za maisha binafsi. Aliangalia payslip ya mwezi uliopita na rota ya sasa kwa ridhaa ya kila mtu.
Asha Ndege wa quality control alikuwa na watoto wawili shule. Alikuwa amepanga rent kulipwa leo.
“Naandika rent?” Daudi akauliza.
“Hapana. Hiyo ni maisha yangu.”
“Sawa.”
Aliandika claim tu.
Kelvin alikuwa na overtime ya masaa kumi na mbili ambayo haikuonekana kwenye preliminary payroll. Hilo likawa issue tofauti na delayed salary.
“Tusichanganye,” Daudi alisema. “Mshahara uliochelewa ni claim moja. Overtime dispute ni nyingine.”
Rehema akamwangalia.
“Kwa nini unafanya iwe ngumu?”
“Kwa sababu tukisema gap ni milioni fulani, nataka tujue nini kiko ndani yake.”
Miriam alitoka na box ya maji.
“HR inaweza kutoa room ya training kwa reps watatu.”
“Reps gani?” mtu akauliza.
Hapo watu wakaanza kutaja majina kwa sauti. Kelvin alipigiwa kelele achukue. Rehema alichaguliwa karibu bila ubishi. Asha Ndege alikataa kwanza.
“Sina muda wa siasa.”
Amani akasema, “Ndiyo maana tunahitaji mtu ambaye hataki politics.”
Wakacheka, lakini baadaye wakapiga kura ya mikono kwa watu watatu: Rehema Pazi, Kelvin Muro, Asha Ndege.
Daudi akasema, “Mimi si rep. Mimi ni record person kwa payroll.”
Amani pia hakuchukua nafasi.
“Maintenance nitatoa data ya assets kwa scope yangu,” alisema. “Wawakilishi wawe watu wanaobeba madai ya kundi.”
Miriam akawapa training room.
Ndani, Daudi aliwaonyesha payroll calendar. Emergency correction window ilikuwa imepita. Kwa policy, written delay notice ilitakiwa kutoka leo saa nne, lakini haikuwa imetoka.
Asha Ndege akauliza, “Hiyo policy ina guarantee?”
“Hapana. Ina trigger ya taarifa.”
“Na taarifa haijatolewa?”
“Hapana.”
Rehema akasema, “Basi demand yetu ya kwanza ni notice.”
Kelvin akasema, “Demand ya kwanza ni pesa.”
“Pesa bila source hatuwezi kuilazimisha kutoka mezani,” Rehema akasema. “Lakini wanaweza kusema ukweli wa tarehe.”
Daudi alikaa kimya. Wawakilishi walikuwa wanaanza kufanya kazi ambayo hakutaka kuimiliki yeye.
Saa nane, Miriam alipokea email kutoka CEO office: **No employee committee is authorized to negotiate on behalf of Kifaru Pack staff.**
Kelvin akaonyesha screen.
“Wamekataa.”
Daudi akasema, “Hawajasema hamuwezi kukusanya claims. Wamesema hamja-authorize company.”
“Semantic games.”
“Important games.”
Rehema akaandika response: *We are not claiming company authorization. We are workers selected by affected employees to present individual documented claims collectively.*
Miriam akasoma.
“Hii inaweza kuwakasirisha.”
Asha Ndege akasema, “Already hatujalipwa.”
Mchana ulikwenda huku watu wakifika na documents. Wengine walikuwa na payslips. Wengine screenshots za rota. Wengine hawakuwa na kitu isipokuwa SMS za shift cancellation. Daudi aliweka confidence tofauti; hakufanya SMS ya rafiki kuwa payroll fact.
Mstari wa HR ulipungua baada ya saa saba, lakini reps watatu walibaki training room kupanga namna ya kuwasiliana bila kutengeneza rumor channel nyingine. Rehema alipendekeza update mbili kwa siku, saa nne na saa kumi. Kelvin alitaka live messages kila document mpya ikifika.
Asha Ndege akasema, “Hatutaki watu waishi kwenye simu wakisubiri catastrophe.”
Daudi akakubali. “Verified updates only. Na correction ikitokea, tunasema correction.”
Wakaandika kanuni hiyo juu ya whiteboard.
Worker mmoja wa cleaning, mama aliyeitwa Sofia, alifika baada ya wengine. Alikuwa hajapata payslip yake kwa email kwa sababu address yake ilikuwa imeandikwa vibaya miezi miwili. Daudi hakumwongeza kwa guess. Miriam akathibitisha employee number kwenye HR record na akaprint payroll line yake mbele yake. Sofia akaweka thumbprint kwenye claims acknowledgment kwa sababu hakuwa comfortable kusaini kwa English.
Kelvin akasema, “Hii process itachukua milele.”
Rehema akajibu, “Lakini Sofia hataachwa kwa sababu hana screenshot.”
Hapo reps wakagundua collective action yao haikuwa tu kuwa na watu wengi. Ilikuwa kuhakikisha mtu asiye na smartphone, email au lugha ya accounting bado ana claim inayoweza kuonekana.
Daudi alijiondoa kwenye decision ya nani apewe priority. “Mimi nahesabu. Ninyi mnaamua proposal ya representation.”
Hiyo separation iliwafanya watu waache kumtazama kama kiongozi wao. Alikuwa useful, lakini hakumiliki kundi.
Mwisho wa siku, claims list ilikuwa na wafanyakazi sitini na mmoja. Wengine kumi na watatu hawakuwa wamefika au hawakutaka kushiriki.
Daudi akasema, “Hatuwezi kusema 74 wote.”
Rehema akakubali.
“61 documented. Hiyo ndiyo number.”
Hapo simu ya Daudi ikaita. Yusuf Dengo wa MjiMart.
“Unaweza kuja duka letu la distribution? Kuna invoice nataka uione. Siwezi kuituma kwenye email yako ya Kifaru bila legal wetu kuruhusu.”
Daudi akamwambia reps.
Amani alisema, “Nitakuja.”
Daudi akatikisa kichwa.
“Mteja ndiye atachagua nani anaona.”
Walifika saa kumi alasiri. Yusuf aliwaingiza kwenye office ndogo na kuweka invoice mbili mezani.
Ya kwanza: Kifaru Pack Ltd. Ya pili: Nova Crate Ltd.
Bidhaa zilezile.
Specifications zilezile.
Mteja yuleyule.
Yusuf akaonyesha tarehe.
“Nova invoice ilitumwa jana, lakini inadai future two-week deliveries zitalipwa kwao.”
Daudi alihisi countdown ikibadilika.
Hili halikuwa tena suala la asset moja kuondoka Jumamosi.
Mapato ya wiki mbili yajazo yalikuwa tayari yamepewa njia mpya.