Mchana uleule, lori la Bi. Naliaka lilibaki nje ya lango la Kifaru Pack likiwa limebeba rolls za kraft paper ambazo line mbili za uzalishaji zilihitaji kabla ya zamu ya usiku.
Dereva hakuzimisha injini.
Amani Sengo alisimama karibu na security booth, mikono yake ikiwa na mafuta ya mashine. “Wamesema hawashushi mzigo.”
Daudi alifika kutoka payroll office akiwa bado na notebook mkononi.
“Kwa nini?”
“Muulize.”
Dereva alimpa delivery note. Chini yake kulikuwa na stamp ya supplier na maandishi ya mkono: **HOLD UNTIL ARREARS CLEARED**.
Daudi alimpigia Bi. Naliaka. Hakupoteza muda na salamu ndefu.
“Tumekuwa tukiahidiwa malipo kwa siku kumi na nne,” alisema. “Leo tulipokea instruction mpya ya kutuma invoice zijazo kwa entity nyingine. Ya zamani haijalipa.”
“Entity gani?”
“Nova Crate.”
Daudi akamtazama Amani.
“Nani alituma instruction?”
“Email kutoka procurement yenu. Mimi sitajadili internal politics. Ninataka fedha yangu.”
“Deni la sasa ni kiasi gani?”
Bi. Naliaka akamtajia kiasi. Daudi alikiandika.
“Na kiasi gani kinahitajika ili lori liingie leo?”
“Angalau asilimia arobaini ya arrears.”
Daudi alifungua production schedule aliyopewa na Amani. Zamu ya usiku ilipaswa kukamilisha pallets mia mbili na kumi za boxes kwa mteja mkubwa. Bila kraft paper, line A ingeendelea kwa masaa matatu tu. Line B ingeisha mapema zaidi.
“Leonard anajua?” Daudi akauliza.
Amani akacheka kwa uchungu. “Procurement wanasema CFO anashughulikia.”
Daudi alipiga simu kwa Leonard.
“Supplier ameshikilia raw material. Wanataka asilimia arobaini ya arrears.”
“Waambie investor funds zinaingia.”
“Wameambiwa hivyo wiki mbili.”
“Daudi, payroll yako ndiyo priority. Usiingie procurement.”
“Payroll na production sasa ni kitu kimoja. Zamu ikifutwa, watu kumi na nane wanapoteza saa ambazo tayari walipanga.”
Kimya.
“Usifanye promises kwa supplier,” Leonard alisema. “Lori lirudi.”
“Na order ya usiku?”
“Operations ita-adjust.”
Simu ikakatika.
Amani alimtazama. “Hiyo ni answer?”
“Ni instruction.”
“Difference?”
“Answer inasema nini kinatokea. Instruction inasema nini tufanye.”
Waliingia kwenye office ya production manager. Kwenye whiteboard kulikuwa na ratiba ya zamu: line A, line B, overtime, maintenance window. Daudi aliomba waandike impact bila maneno ya “kampuni kufa.” Raw material iliyopo ilipimwa. Kwa usage ya kawaida, line A ingeweza kufanya masaa mawili na dakika hamsini. Line B, saa moja na nusu.
Miriam wa HR alifika baada ya dakika ishirini.
“Management imeamua kusitisha zamu ya usiku leo.”
Amani akasema, “Watu walishaitwa kazini.”
“Tutarekebisha rota.”
“Wanapoteza saa.”
Miriam akatazama Daudi. “Mishahara ya mwezi huu bado haijaingia?”
“Batch haijafaulu.”
“Leonard amesema banking issue.”
Daudi aliweka delivery note, production schedule na payroll calendar mezani.
“Hivi vitu vitatu sasa vina tarehe moja. Supplier anataka fedha leo. Raw material haiingii. Zamu inafutwa. Payroll imekataliwa. Siwezi kusema sababu ni moja, lakini siwezi tena kuzitazama kama matukio yasiyohusiana.”
Amani akamuuliza Miriam, “Wafanyakazi wataambiwa nini?”
“Operational adjustment.”
“Na saa zao?”
“Tutajaribu kuzirudisha baadaye.”
“Baadaye ni siku gani?”
Miriam hakujibu.
Daudi hakutaka mkutano ugeuke kelele. Alipendekeza jambo dogo: supplier invoice iingizwe kwenye cash priority sheet pamoja na payroll deadline. Kama management ilikuwa na fedha chache, watu walioamua priority waweke majina yao na muda.
Miriam akasema, “Huo si utaratibu wetu.”
“Basi leo tuandike utaratibu tuliotumia.”
Amani aliongeza, “Kwa sababu kesho watu watauliza kwa nini line ilisimama.”
Miriam alikubali kutuma note kwa CFO na operations.
Wakati huo dereva alipiga honi moja ndefu. Bi. Naliaka alikuwa amemwamuru arudi warehouse.
Amani alitoka nje na kusimama pembeni ya lori. Hakujaribu kulizuia. Hakuwataka wafanyakazi wajaze lango. Aliangalia tu rolls za paper zikipita mbele yao bila kushushwa.
“Niliona hivi kabla,” alisema kwa sauti ya chini.
“Wapi?”
“Kiwanda cha Chuma East. Kwanza supplier alisimama. Halafu zamu. Halafu walituambia tutarudi Jumatatu. Tulirudi, gate imefungwa.”
Daudi akamwangalia.
“Usiambie watu hiyo ndiyo inayotokea hapa.”
“Sijasema.”
“Lakini unafikiria.”
“Ndiyo.”
Kabla lori halijaondoka, Amani aliomba dereva aandike kwenye gate book kwamba mzigo haukukataliwa kwa quality issue. Dereva aliandika: *delivery held by supplier pending arrears payment.* Security guard akasaini kama witness wa entry, na copy ya delivery note ikabaki kwa procurement kwa utaratibu wa kawaida.
Daudi aliangalia production board kwa karibu. Order ya usiku haikuwa tu namba ya pallets; kila stage ilikuwa na watu. Cutting crew, printing, gluing, forklift, quality, loading. Kufuta zamu kulimaanisha baadhi yao wangepoteza overtime, wengine normal hours ambazo zingehamishwa, na maintenance window ingehamia mchana na kuathiri line nyingine.
Amani akamwonyesha spool iliyokuwa imebaki.
“Ukiona raw material kwenye spreadsheet, inaonekana stock. Hapa ni masaa.”
Daudi akaandika remaining material estimate pamoja na sign ya production supervisor. Hakutaka baadaye management iseme line ingeweza kuendelea usiku mzima.
Miriam aliporudi HR, aliomba Daudi ampe sentence ya kuwajibu watu kumi na nane.
“Waambie zamu imefutwa kwa ukosefu wa input ya uzalishaji, si disciplinary action. Na hours impact itarekodiwa.”
“Management haitaki supplier dispute itajwe.”
“Basi sema input unavailable.”
Miriam akatuma SMS yenye wording hiyo.
Amani akasema, “Still soft.”
“Lakini si uongo.”
Wafanyakazi wawili walifika gate kuuliza kama waende nyumbani. Amani aliwaonyesha rota mpya na akawataka wa-confirm kwa HR, si kwa rumor ya WhatsApp. Mmoja alikuwa tayari amenunua nauli ya usiku. Daudi alihisi upuuzi wa biashara kwa kiwango cha mtu: company ilizungumza “working capital,” lakini kwa mtu huyu tatizo lilikuwa tiketi ya basi iliyolipiwa kwa zamu ambayo haikuwepo tena.
Saa saba, HR ilituma rota mpya. Wafanyakazi kumi na nane wa zamu ya usiku waliondolewa. Hakukuwa na advance. Hakukuwa na overtime replacement.
Daudi alihesabu lost hours na kuzilinganisha na payroll calendar.
Siku ya kawaida ya malipo ilikuwa leo.
Kwa watu kumi na nane, leo haikuwa tu siku ambayo mshahara haukuingia.
Ilikuwa siku ambayo saa za kesho pia zilianza kutoweka.
Na kwenye chini ya email ya rota kulikuwa na sentensi moja:
**Further reductions may be required within 24 hours.**