Saa mbili kamili asubuhi, gate ya Shule ya Mwangaza ilikuwa imejaa magari, pikipiki, mabasi madogo na wazazi waliokuwa wamefika kwa haraka bila kujua watakaa na watoto wao kwa siku ngapi.
Amina alisimama na backpack yake karibu na administration block. Mfuko wa vipimo vya sare wa Halima ulikuwa begani mwa mama yake, ishara kwamba alikuwa ametoka dukani bila hata kurudi nyumbani kwanza.
Halima alipomuona, hakuanza na kukumbatia.
“Uko sawa?”
“Ndiyo.”
“Umeumia?”
“Hapana.”
“Ulikuwa nje?”
“Hapana.”
Halima akavuta pumzi kwa nguvu. Kisha akamshika Amina kwenye mabega na kumwangalia usoni.
“Usinijibu kwa sentensi za report. Uko sawa kweli?”
Amina akatikisa kichwa.
Ndipo Halima akamkumbatia.
Karibu nao, mzazi mmoja alikuwa akibishana kuhusu mtoto wake ambaye bado alikuwa kwenye line ya dorm clearance. Mwingine alikuwa akitafuta usafiri wa kwenda mji mwingine. Mzazi mmoja alilalamika kwamba hotel zote karibu zimejaa kwa sababu alifika usiku na hakutaka kuendesha tena.
Closure ilikuwa imegeuka gharama ndani ya masaa machache.
Halima akaonyesha receipt iliyokuwa mkononi.
“Hii ni nauli ya kuja hapa. Hii nyingine ni deposit ya order niliyoacha katikati.”
Amina akasema, “Samahani.”
Halima akamwangalia kwa ukali. “Usiombe samahani kabla sijajua ulifanya nini.”
Walipokuwa wakisubiri ruhusa ya kutoka, mwanamke aliyekuwa mbele yao kwenye foleni alianza kulalamika kwa security guard.
“Mmetuita saa moja asubuhi, mtoto wangu anatoka sasa saa tatu. Mimi nimeacha duka wazi na mfanyakazi mmoja tu.”
Guard akasema, “Mama, tunatoa watoto kwa list ya dorm. Siwezi kuruka majina.”
“Sijakuambia uruke. Nakuambia mtu aseme tunaendelea kusubiri muda gani.”
Guard hakujibu kwa sababu hakujua.
Halima alimwangalia Amina, kisha akasema kwa sauti ya chini, “Unaona? Hata hapa tatizo si rule. Ni rule bila muda.”
Amina hakujibu. Alikuwa bado hajawa tayari kusikia kila jambo kama mfano wa tatizo kubwa zaidi.
Wakaenda kwenye basi la kurudi Kizinga mjini. Safari iliyokuwa kawaida masaa mawili ilionekana ndefu zaidi kwa sababu kila mtu kwenye basi alikuwa anazungumza kuhusu closure. Wazazi walikuwa wamepewa taarifa tofauti: disturbance, security incident, student indiscipline, property damage.
Mmoja alisema, “Hawa watoto wamezoea sana.”
Mwingine akasema, “Lakini walikuwa wameomba nini?”
Hakuna aliyekuwa na jibu kamili.
Mzee mmoja aliyekuwa amekaa nyuma yao alisema, “Hata kama waliomba, kuvunja mali ni kosa.”
Mama aliyekuwa upande wa dirisha akamjibu, “Ni kosa. Lakini sisi tunataka kujua kama school iliona hii inakuja.”
“Kwa hiyo mnatafuta justification?”
“Si justification. Prevention.”
Halima hakujihusisha, lakini Amina aliona alivyoshika receipts zake kana kwamba zilikuwa sehemu ya mjadala. Kila mtu kwenye basi alikuwa na gharama ya tukio, lakini kila mtu pia alikuwa na version tofauti ya chanzo chake.
Konda alipofika kukusanya nauli ya sehemu ya mwisho, Halima alitoa pesa, akahesabu chenji mara mbili, kisha akaweka receipt nyingine kwenye mfuko wake.
Amina akasema, “Mama, nitakulipa nikitoka shule.”
Halima akamgeukia kwa mshangao. “Kwa nini unataka kuwa debtor wa kila kitu?”
“Sikutaka uache kazi kwa sababu yangu.”
“Nimekuja kwa sababu wewe ni mtoto wangu. Gharama hiyo ni yangu. Lakini nataka ujue gharama ipo.”
Maneno hayo yalimuumiza zaidi kuliko lawama.
Halima alikaa kimya mpaka walipofika nyumbani.
Duka lake la ushonaji lilikuwa limefungwa nusu siku. Rolls za kitambaa zilikuwa mezani, orders za uniforms zikiwa zimepangwa kwa tarehe. Amina alijua kila tarehe ilikuwa pesa.
Halima akaweka kettle, kisha akakaa.
“Sasa niambie kutoka mwanzo.”
Amina akaanza na shughuli ya sanaa.
Approval.
Cancellation.
No detailed reason.
Courtyard anger.
Rumors.
Lights out.
Disturbance.
Neema kuanguka.
Closure.
Halima hakukatiza mpaka mwisho.
Kisha akauliza, “Ulishiriki kuvunja?”
“Hapana.”
“Ulienda courtyard?”
“Hapana.”
“Uliwatia moyo?”
“Hapana.”
“Uliandika nini?”
Amina akatoa notebook.
Halima akaisoma taratibu. Alifika sehemu ya art activity cancellation, kisha akaona notes za requests nyingine.
“Hizi ni nini?”
Amina akasema, “Mambo ambayo yalikuwa yamepitia radio room au students waliuliza.”
“Yamepitia lini?”
“Miezi kadhaa.”
Halima akainua macho.
“Kwa hiyo hii si mara ya kwanza watu wanalalamika?”
“Hapana.”
“Na wewe ulijua?”
Amina alikaa kimya.
“Nilijua requests zilikuwepo. Sikujua zote zimefika wapi.”
“Kwa nini hukuniambia?”
Amina alihisi swali hilo kama lawama kabla hata Halima hajaongeza kitu.
“Kwa sababu hazikuwa complaints zangu zote.”
“Lakini uliona pattern?”
“Kidogo.”
“Kidogo kiasi gani?”
Amina akafungua notebook kwenye entries kadhaa. Dorm water. Girls’ study room. Art courtyard. Radio segment request. Club schedule changes.
Halima akasoma.
“Na school ilijibu?”
“Baadhi hapana. Baadhi hatujui.”
Halima akasimama na kuanza kutembea kwenye duka.
“Amina, mimi nalipa school hii si kwa sababu tuna pesa nyingi. Nalipa kwa sababu nataka usome bila dramas ambazo niliona kwa kaka yako.”
Amina akajua jeraha gani mama yake alikuwa anamaanisha. Kaka yake mkubwa aliwahi kusoma shule nyingine ambayo fees zilipanda ghafla na Halima akaingia kwenye deni la miezi kadhaa ili asimtoe katikati ya term.
“Tulilipa deni hilo karibu miaka miwili,” Halima alisema. “Niliapa nikikupata nafasi yenye scholarship, hatutafanya mchezo na nafasi yako.”
“Ndio maana sikutaka kuonekana troublemaker.”
Halima akageuka.
“Kwa hiyo ulikaa kimya.”
Amina akasema, “Nilihifadhi records.”
“Hiyo si sawa na kusema.”
Amina alihisi uso wake ukiwaka. “Na ningesema nini? Mimi si prefect mkuu. Mimi si board. Mimi ni assistant wa radio.”
“Lakini una sauti.”
“Na scholarship.”
Halima alitulia.
Hapo ndipo mgongano wao ulikuwa wazi. Halima alitaka usalama. Amina alikuwa amejaribu kuununua kwa kutokuwa msumbufu.
Simu ya Halima ikaita.
Mteja wa uniforms.
Halima alijibu kwa sauti ya biashara, akieleza kwamba order ita-chelewa kwa sababu amelazimika kwenda kuchukua mtoto shule baada ya closure. Mteja hakujali sababu.
“Madam, deadline yetu ni Jumatatu.”
“Nitajaribu.”
“Tulilipa deposit.”
“Nitamaliza.”
Baada ya simu, Halima akaandika tarehe mpya kwenye order sheet.
Amina akasema, “Naweza kusaidia kushona hems.”
“Unaweza. Lakini hii si punishment yako.”
“Najua.”
“Closure ni gharama yetu sasa.”
Walifanya kazi kimya kwa saa moja. Amina alikata threads, Halima akapima sleeves. Mfuko wa vipimo ulikaa mezani kati yao.
Baadaye Halima akapokea message ya parent meeting kesho.
“Lazima niende?”
Amina akasema, “Sijui.”
Halima akacheka bila furaha. “Ndiyo neno nililochoka nalo.”
Akaangalia orders. Kwenda meeting maana yake kuacha duka tena. Kutokwenda maana yake kusikia version ya wengine baadaye.
Amina akasema, “Nenda.”
Halima akamwangalia.
“Kwa nini?”
“Kwa sababu management itasema students hawakutumia channels. Nataka ujue hiyo si simple.”
Halima akakaa tena.
“Unajua kitu ambacho wazazi hawajui?”
Amina akasema, “Najua baadhi ya requests zilipitia radio room. Na baadhi zilikuwa na stamps.”
Halima akavuta notebook karibu zaidi.
“Uliwahi kumuuliza mtu kwa nini hazikujibiwa?”
“Bi Naserian alisema si consistently recorded.”
“Na Mrema?”
“Hapana.”
Halima alimwangalia muda mrefu, si kwa hasira tu bali kwa hofu.
“Kama hii ilikuwa inaendelea, ulifikiri ukikaa quiet utalinda nini?”
Amina akashika pencil iliyokuwa mezani.
“Scholarship yangu.”
“Na sasa shule imefungwa.”
Hakukuwa na jibu zuri.
Halima akachukua kalenda ndogo iliyokuwa karibu na mashine ya kushona. Akazungushia siku ya closure, kisha akazungushia tarehe ya parent meeting.
“Hizi siku mbili,” alisema, “ni siku ambazo sikupanga. Jana nimepoteza pickup na fitting mbili. Kesho nikifunga tena, order ya kampuni inaweza kuchelewa.”
Amina akasema, “Basi usiende.”
“Dakika mbili zilizopita umeniambia niende.”
“Kwa sababu nataka usikie. Lakini sitaki duka lipoteze pesa.”
Halima akamwangalia kwa uchovu. “Hii ndiyo shida ya maamuzi bila taarifa. Kila option inaleta gharama, lakini hakuna anayekuambia gharama hiyo itadumu siku ngapi.”
Amina akatulia.
Halima akaendelea, “Kama shule ingesema closure ni siku tatu, ningepanga kazi. Kama ni wiki mbili, ningemwita dada yako aje kusaidia. Lakini ‘until further notice’ inamaanisha mimi nasubiri huku wateja wangu hawasubiri.”
Amina aliandika sentensi hiyo pembeni mwa notebook, kisha akaifuta.
Halima akaona.
“Kwa nini umeifuta?”
“Kwa sababu hii ni ya kwetu, si record ya school.”
“Good,” Halima alisema. “Usitumie hasara yangu kama weapon. Lakini usijifanye haipo.”
Jioni, wakati walifunga duka, jirani mmoja aliingia kuuliza kama Amina amefukuzwa. Rumor nyingine ilikuwa tayari imefika mtaani.
“Hajafukuzwa,” Halima alisema.
“Nilisikia watoto wengi wataondolewa.”
“School haijasema hivyo.”
Jirani akaondoka akiwa bado hajashawishika.
Amina akamwangalia mama yake. “Rumor inasafiri faster kuliko notice.”
Halima akajibu, “Kwa sababu notice haipo.”
Baadaye, walipokuwa nyumbani, Halima akafunga notebook polepole.
Kisha akauliza swali ambalo lilifanya Amina aone ukimya wake si tabia tu, bali uamuzi wenye gharama:
“Ulikuwa unaona haya yote—ulinyamaza kwa nini?”
---