Jua la mchana lilikuwa kali juu ya paa la warehouse, lakini kivuli cha upande wa canteen kilikuwa na upepo wa kutosha kuwafanya wafanyakazi wachache wakae pale na lunch boxes zao. Mariam alifika akiwa na thermos yake, akakaa kwenye benchi la mbao na kufungua wali na maharage aliyowekewa nyumbani.
Kutoka ndani ya warehouse kulisikika beep ya forklift, mlio wa pallet ikigonga sakafu, na redio ya supervisor ikimwita mtu Bay Four. Canteen ilikuwa na harufu ya chai ya tangawizi, mafuta ya samosa na vumbi la mchana. Watu walikuwa wanakula haraka; zamu ya mchana haikusubiri mtu amalize mazungumzo yake.
Hakutaka kufanya mkutano. Hakutaka hata kuuliza maswali mengi. Baada ya kuona notice ya Upendo Pharmacy, alihitaji kujua kama mtu yeyote ndani ya depot alikuwa ameona jambo linaloweza kueleza timing ya access yake.
Hamisi alikaa upande wa pili akiwa na chai ya rangi. Wafanyakazi wawili wa warehouse, Juma na Salma, walikuwa karibu.
Juma akapunguza sauti mara tu Mariam alipoketi.
“Dada, watu wanasema Victor anataka uondoke mwenyewe.”
Mariam aliinua mkono kabla hajamaliza.
“Usiniletee uvumi.”
Juma akashtuka. “Lakini kila mtu anajua—”
“Hapana. Kila mtu anajua alichoona. Mengine ni maneno yanayopita.”
Mariam akaweka kijiko chini. “Nahitaji kitu kimoja tu. Kama umeona mwenyewe jambo kuhusu access yangu, shift yangu au instructions kuhusu mimi, niambie. Kama uliambiwa na mtu aliyesikia kwa mwingine, acha.”
Salma akacheka kwa wasiwasi. “Unataka facts tu?”
“Facts tu.”
Juma akakunja uso. “Basi mimi sina cha kusema. Niliskia tu.”
“Vizuri. Hilo nalo ni jibu.”
Juma alionekana kukerwa kwamba taarifa yake haikuwa imepokelewa kama siri yenye thamani. Aliifunga lunch box kwa nguvu zaidi ya lazima na kuondoka huku akisema ana pallet inspection. Mariam alimuangalia akiondoka bila kujisikia kushinda. Alijua watu waliokuwa na hofu walipenda uvumi kwa sababu uvumi hauhitaji sahihi.
Salma alikaa kidogo zaidi. “Mariam, watu wanaogopa kuhusishwa.”
“Ninaelewa.”
“Ukianza kuandika majina…”
“Sitaandika jina la mtu kwa jambo ambalo hajaniambia mwenyewe.”
Salma akatikisa kichwa, akaifunga lunch box yake. “Mimi sijui chochote cha access.”
“Asante. Hilo linatosha.”
Aliondoka pia.
Sasa walibaki Mariam na Hamisi. Forklift moja ilipita upande wa pili wa ukuta, beep yake ikikatiza kimya.
Hamisi alisema, “Mimi niliona kitu.”
Mariam hakufungua daftari mara moja. “Ulikiona mwenyewe?”
“Ndiyo.”
“Basi niambie hicho tu. Usiongeze unachofikiria kinamaanisha.”
Hamisi akacheka kidogo. “Unafanya mtu ajisikie kama anaulizwa kwenye audit.”
“Na mimi nataka nijue tofauti ya nilichoona na ninachohofia.”
Hamisi akaweka kikombe chake chini.
“Ijumaa asubuhi, kabla ya migration weekend, nilikuwa kwenye supervisor terminal kwa sababu scanner ya Bay Three ilikuwa imekufa. Musa wa IT alikuja kuirekebisha. Wakati tunangoja reboot, ticket list ilikuwa wazi.”
Mariam alikaa kimya.
“Niliiona request yenye employee number yako. Access disable. Ilikuwa kwenye queue ya approvals.”
“Ulisoma reason?”
“Hapana. Sikusoma detail. Niliona jina na action.”
“Uliiona saa ngapi?”
“Karibu saa nne asubuhi. Labda 10:10, 10:20. Siwezi kukupa minute exact.”
“Ni nani alikuwa ameapprove?”
Hamisi akavuta pumzi. “Niliona status approved by operations supervisor. Sikufungua jina.”
Mariam alihisi moyo ukipiga haraka. “Umehakikisha ilikuwa Ijumaa?”
“Ndiyo. Kwa sababu ndiyo siku tulifunga bay mapema kwa migration weekend. Na baada ya Musa kuondoka nilikwenda lunch na wewe. Nakumbuka.”
Mariam sasa akafungua daftari.
“Naandika hivi: Hamisi saw access-disable request under my employee number Friday around 10:10–10:20 on supervisor terminal while IT repaired Bay Three scanner. Status showed approved by operations supervisor. You did not open reason or approver name. Sahihi?”
Hamisi akatikisa kichwa. “Sahihi.”
“Uko tayari jina lako liwe kwenye notes zangu?”
Aliangalia warehouse. “Kwa sasa, ndiyo. Lakini sitaki Victor ajue nimeongea na wewe.”
“Sitakwenda kumwambia.”
“Na kama HR watauliza?”
“Sitakutaja kama shahidi rasmi bila kukuambia. Lakini sitabadilisha fact kwamba uliniambia.”
Hamisi akapumua kwa nguvu. “Hii inaweza kuniletea shida.”
Mariam akafunga daftari. “Ndiyo maana sitaki unipe zaidi ya ulichoona.”
Hamisi alitazama chakula chake ambacho hakikuwa amemaliza. Alitikisa kijiko ndani ya kikombe kwa muda, macho yake yakiwa kwenye meza. Mariam alimjua miaka saba; alikuwa mtu aliyependa overtime na hakupenda kuonekana kwenye migogoro ya management. Ukimya wake ulikuwa na gharama kwake.
“Unajua kinachonikasirisha?” alisema hatimaye. “Kama wangekuambia tu role yako imebadilika, ungepanga maisha yako. Hii ya kukufanya uonekane kama hujafika…”
Mariam akamkatiza kwa upole. “Hapo sasa unaanza interpretation.”
“Lakini si obvious?”
“Obvious si sawa na provable.”
Hamisi akatikisa kichwa kwa kuchoka. “Sawa.”
“Naongea hivi kwa sababu mshahara wangu umekatwa kwa saa ambazo nilikuwa kazini.”
Uso wa Hamisi ukabadilika. “Wamekata mshahara?”
“Saa ishirini na nne za absence.”
“Lakini ulikuwa hapa.”
“Ndiyo.”
Hamisi akageuka kuangalia lango la warehouse, kama angeweza kuona security log kutoka pale. “Jumatatu nilikuona ukisimama pale na Bakari karibu dakika kumi. Jumanne pia ulikuwa floor kabla yangu.”
“Ulichokiona ni muhimu. Lakini sitaki uanze kukumbuka kila siku kwa sababu sasa unajua kuna dispute.”
“Unaogopa memory kubadilika?”
“Ndiyo.”
Hamisi akanyamaza, kisha akasema, “Hilo sijawahi kufikiria.”
Baada ya lunch, Mariam alirudi kwenye floor. Watu wawili waliokuwa kawaida wakimsalimia walinyamaza alipokaribia. Alijua habari kwamba alikuwa anaandika matukio ingeenea haraka kuliko maelezo yake. Hiyo ilikuwa gharama ambayo hakuweza kuzuia kabisa.
Victor alipita saa mbili baadaye na kumuuliza kwa kifupi kama alikuwa amepata response ya IT. Mariam alisema bado. Hakumtaja Hamisi. Hakumtaja ticket aliyokuwa ameona. Alitaka kwanza kuona records rasmi.
Jioni, Hamisi alimfuata karibu na locker area.
“Nimefikiria kuhusu ulivyosema.”
“Jambo gani?”
“Kama itafika mahali unahitaji, naweza kuandika kile nilichoona. Lakini si leo.”
Mariam akatikisa kichwa. “Usiandike kwa sababu unahisi lazima.”
“Nitaamua mwenyewe.”
“Hilo ndilo nataka.”
Alipoondoka depot, Mariam alifungua daftari kwenye daladala. Alikuwa na ukurasa wa gate rejection, email ya Victor, payslip yenye absence hours, client notice ya Ijumaa na sasa maelezo ya Hamisi kuhusu access-disable request.
Vitu hivyo havikuwa bado jibu kamili. Lakini vilikuwa tofauti na uvumi.
Aliandika mstari mmoja chini ya notes zake: FACT FIRST. MEANING LATER.
Kisha akafunga daftari. Kesho angeenda HR bila story ya njama, bila majina ya watu ambao hawakutaka kuhusishwa, na bila madai aliyokuwa hawezi kuthibitisha. Angepeleka discrepancies tu.
Hamisi, aliyekuwa bado amesimama karibu na mlango wa daladala kabla Mariam hajapanda, akamwita. Mariam akageuka.
“Na kitu kimoja,” alisema.
“Nini?”
Hamisi akatazama upande wa depot, kisha akasema kwa sauti ya chini kabisa:
“Ticket ile haikusema migration. Ilisema user access revoke.”
---