Lusekelo hakuweka pingu mara moja. Aliomba Kondo aeleze picha ya joto. Fundi huyo alisema mstari baridi ulikuwa maji yanayopita ndani ya sehemu ambayo inapaswa kuwa kavu. Ikiwa njia hiyo ingeongezeka, udongo chini ya msingi ungeoshwa na ukuta ungepoteza msaada.
“Mrema alisema ni picha ya uongo,” Lusekelo akasema.
“Basi mruhusu afungue data ya sensa,” Kassim alijibu.
Sajenti alipiga simu chumba cha udhibiti. Hakuna aliyepokea. Alituma askari wawili mlangoni; walinzi wa Kaskazi wakasema wana amri ya kutomruhusu mtu.
Kwa dakika chache, Lusekelo alisimama kati ya uaminifu wake kwa Mrema na ukuta wa maji unaoonekana.
Kisha akasema, “Nitamshikilia Kassim hapa. Kondo na afisa mmoja waende kuthibitisha.”
Upendo alimkemea kwamba kushikilia bila pingu bado ni kuzuilia, lakini Kassim akakubali. Kondo alienda na afisa. Halima aliendelea kutangaza data na kuonyesha watu waliokuwa wakiondoka kwa utaratibu.
Dakika ishirini baadaye, sauti ya risasi ilisikika kutoka upande wa udhibiti.
Kondo alipiga simu, akipumua kwa shida. “Walinzi wamefunga mlango. Mrema anaondoa diski na anaandaa mlipuko kwenye handaki.”
Mrema hakutaka tu kukimbia. Alitaka kulipua sehemu ya handaki ili kuficha uchimbaji. Mlipuko huo ungeongeza ufa.
Lusekelo alibadilika. Aliwaamuru askari wavunje lango la udhibiti na akamwachia Kassim. “Ukinidanganya, nitakukamata baada ya bwawa,” alisema.
“Ukinichelewesha, hutakuwa na bwawa la kunikamatia.”
Walielekea ukutani kupitia njia ya huduma. Mvua ilikuwa nzito. Maji yalitoka kwenye mstari wa ufa kwa nguvu zaidi. Kondo aliwasubiri nyuma ya jenereta akiwa na jeraha la mkono. Walinzi wawili walikuwa wamekimbia; wengine walifungwa na polisi.
Mrema alikuwa ameshuka kwenye handaki na begi la diski pamoja na vifaa vya kulipua. Lango 317 lilifungwa kwa mbali. Njia nyingine ilikuwa kupitia tundu la hewa walilotumia kutoroka, lakini sasa sehemu yake ilijazwa saruji.
Kasssim alitumia ramani ya Ndele na kugundua njia ya tatu: bomba la kupima shinikizo lililopita karibu na chumba cha vanadium. Lilikuwa dogo, lakini ingewezekana kutuma kamera na kamba.
Halima alitaka kuja. Kassim akasema abaki na watu wa uhamishaji.
“Usinifanye mtu wa kusubiri kila wakati,” alisema.
“Leo ninahitaji mtu ambaye watu wanamsikiliza. Hiyo ni kazi kubwa kuliko kuingia handakini.”
Halima alikubali kwa sharti la mawasiliano yabaki wazi.
Kassim, Kondo, Lusekelo, na afisa wa maji waliingia. Njia ilikuwa na maji hadi magotini. Kondo alipima shinikizo kwa kifaa cha mkono. Lilitanda juu ya kiwango salama.
Walifika chumba cha sampuli na kukuta masanduku mengi yameondolewa. Ukutani, nyaya zilielekea kwenye vilipuzi vilivyowekwa kwenye nguzo za handaki.
Mrema alionekana upande wa pili akiwa na diski. “Mkirudi, nitazizima.”
“Kulipua kutavunja bwawa,” Kassim alisema.
“Ufa tayari upo. Watu wataamini mvua.”
“Data iko kwa mtengenezaji, kwa Kweka, na kwa watu wa kijiji.”
“Data haishindi picha ya janga. Baada ya ukuta kuanguka, kila mtu atakumbuka ulizuia uhamisho.”
Mrema aliamini hata maafa yanaweza kutumiwa kama ramani ya lawama.
Kassim aliona waya wa vilipuzi uliunganishwa na kifaa cha shinikizo. Mrema alikuwa ametengeneza mtego: wakikata waya bila kupunguza shinikizo, mfumo ungeanzisha.
Kondo alisema walihitaji kufungua malango salama ya juu kwanza ili kupunguza mzigo. Udhibiti wa kompyuta ulikuwa kwa Mrema, lakini lever za mitambo zilikuwa kwenye pande mbili za ukuta.
Lusekelo alituma askari. Kassim alimwambia Halima waandae watu kwa ongezeko la maji la kudhibitiwa. Wakati huo, Mrema alianza hesabu ya dakika kumi.
Kassim aliomba kila uamuzi wa operesheni uandikwe kwenye ubao wa muda: saa, mtu aliyetoa amri, kiwango cha maji, na sababu. Hilo lilionekana la polepole wakati ufa ulikuwa unaongezeka, lakini lingezuia simulizi la baadaye kubadilishwa. Kondo aliteua kijana mmoja kusoma sauti kila thamani huku kamera ikirekodi.
Data ya kompyuta, sauti, na picha ya ukuta sasa vilikuwa na mfululizo mmoja.
Lusekelo aliwasiliana na kituo chake na kugundua Mrema alikuwa ametoa amri kwa baadhi ya askari wamzuie yeye pia ikiwa angebadilisha msimamo.
Sajenti alielewa nafasi yake katika mtandao: hakuwa mshirika anayeheshimiwa, bali chombo kinachoweza kutupwa.
Alimwambia Kassim kuwa aliwahi kuondoa malalamiko matatu ya wakulima kwa malipo. Kassim hakumhakikishia usalama wa kisheria. Alisema ushahidi wa sasa ungeonyesha kama alisaidia kuzuia janga, lakini makosa ya zamani yangebaki.
Katika handaki, walikuta waya za vilipuzi zimepita karibu na sensa iliyoharibiwa.
Kweka alikuwa amesema Mrema alitaka mlipuko uonekane kama kushindwa kwa msingi, hivyo aliweka kifaa mahali pa kuharibu historia ya uchimbaji na kuongeza ufa kwa wakati mmoja. Kondo alichora mzunguko kwenye karatasi ya plastiki. Kukata waya mwekundu kungeanzisha betri ya akiba; kukata chanzo cha umeme kungehamisha kwenye shinikizo.
Mtego ulikuwa wa mtu anayejua wahandisi watajaribu suluhu ya kawaida.
Halima, akiwa shuleni, alisambaza ramani ya uhamishaji na orodha ya watu waliothibitishwa salama. Familia ziliweza kuripoti jina lililokosekana.
Orodha hiyo ilizuia mtu kutumiwa kama kisingizio cha kurudisha watu katika eneo la hatari na ilimpa Kassim uhakika kwamba uamuzi wa kutoa maji haukuwa unafanywa juu ya maisha yasiyojulikana.
Ufa ulikuwa unakua.
Kassim aliunda vikundi vitatu vya usalama bila kusubiri orodha rasmi ya wilaya. Kikundi cha kwanza kilihesabu watu na dawa; cha pili kilifuatilia mifugo na njia; cha tatu kilikusanya data ya bwawa.
Kila baada ya dakika kumi, viongozi walituma namba kwenye redio moja. Mfumo huo ulipunguza uvumi: hakuna aliyeruhusiwa kusema “watu wote wametoka” bila kutaja idadi na maeneo yaliyokaguliwa. Familia mbili zilizokuwa zimesahaulika kwenye shamba la mpunga zilipatikana kwa sababu namba hazikulingana.
Lusekelo alipokea amri ya maandishi ya kumkamata Kassim kwa kuharibu miundombinu.
Aliiweka mfukoni badala ya kuitumia mara moja, kisha akaomba nakala ya tathmini ya hatari kutoka mamlaka ya mabwawa. Uamuzi huo haukumfanya mtu safi; alikuwa bado amewazuia na kuwatisha.
Lakini ulionyesha mtu anaweza kusimamisha utii kabla hajawa shujaa. Kassim alimpa data bila kudai msamaha.
Walihitaji kila mtu afanye jambo sahihi lililofuata, hata kama yaliyotangulia yangebaki kwenye rekodi.
Kassim alihitaji kuokoa bwawa na kuzuia mlipuko huku mtu aliyepanga yote akitumia kila sekunde kuwafanya waonekane kama chanzo.