Karakana ya Juma ilikuwa nyuma ya duka la tairi, mahali ambapo mafuta ya injini yalichanganyika na vumbi la barabara. Amina alifika siku ya tano akamkuta supplier Musa akichukua pampu ya majaribio kutoka mlangoni. Musa alikuwa ameshikilia karatasi ya oda mkononi na kijana mwingine alikuwa akifunga kamba kwenye pampu.
“Hiyo si yako tena,” Musa alimwambia Juma.
Juma alikuwa amesimama karibu na meza ya zana. “Nimekuambia nitakulipa baada ya malipo ya shamba.”
“Umeniambia hivyo kwa wiki tatu.”
Amina hakusogea karibu mpaka pampu ilipotolewa kwenye mlango. Hakutaka kuonekana kama amekuja kuokoa biashara ya Juma kwa cheo chake cha zamani. Juma alipomwona, alifuta mikono kwenye kitambaa cheusi.
“Umefuata deni mpaka hapa?”
“Nimefuata pesa zilizotajwa kwenye complaint.”
Musa akawatazama. “Mimi sitaki ugomvi wa familia. Nataka oda yangu.”
Amina akamuomba kuona supplier book. Juma akacheka. “Utaanza kukagua kila karatasi?”
“Nitaangalia tarehe na kiasi. Ukiwa na maelezo, utaongeza.”
Musa aliiweka book mezani kwa sababu yeye ndiye aliyekuwa amekuja kudai. Kwenye safu ya malipo kulikuwa na jina Mto Mweupe, kiasi cha kwanza kilicholipwa, kisha mstari wenye maneno *pending balance*. Malipo yalikatika katikati ya oda ya pampu. Juma alipojaribu kufunga book, Amina aliweka kidole juu ya ukurasa.
“Hii ndiyo fedha uliyosema zilitumika kwa mradi?”
Juma akakaa. “Nilitumia sehemu kwa dharura.”
“Dharura gani?”
“Gari la biashara liliharibika. Bila gari, sikuweza kusafirisha vifaa wala kulipa watu.”
“Na uliweka tarehe ya kurudisha ndani ya wiki mbili?”
Juma akainamisha macho. Musa akasema alikuwa amepokea ahadi hiyo kwenye simu, lakini hakuwa na saini ya Rahma wala ya Amina.
“Deni lako linaweza kuwa la kweli bila kuwa ruhusa ya kunifanya mwizi,” Amina alisema.
Juma akainuka. “Ulikuwa wapi nilipokuwa nikilipa mafundi?”
“Nilikuwa nikifanya kazi ambayo sasa nimepoteza kwa sababu ulituma complaint.”
“Mama alisaini.”
“Mama alisaini summary aliyoambiwa ni ombi la uchunguzi.”
Musa akapokea simu. Alisikiliza kwa muda, kisha akamwambia Juma, “Mdai anataka dhamana. Kama hutalipa, ataitaka familia.”
Juma akachukua simu yake, akaonyesha picha ya mkataba. Ardhi ya Mto Mweupe ilikuwa imeorodheshwa kama dhamana, lakini sehemu ya saini ya Mama Rahma ilikuwa tupu. Amina aliomba kuituma kwenye simu yake. Juma akasita.
“Usiifanye iwe weapon,” alisema.
“Mkataba wa dhamana tayari ni weapon kama umefichwa.”
Musa alimtaka Juma aeleze ni nani aliyemruhusu kuweka ardhi kwenye karatasi. Juma akasema alifanya hivyo kwa sababu aliamini familia ingekubali baada ya pump kuanza kufanya kazi. Amina akamwuliza kama alizungumza na Rahma kabla ya kutuma complaint. Juma hakujibu.
Kwenye kona ya karakana, pampu ndogo ya majaribio ilibaki ikiwa na alama ya Mto Mweupe. Musa aliiinua na kuiweka kwenye gari. Juma akaomba siku tatu. Musa akamwambia muda wake umeisha.
Amina alifungua daftari lake. “Tunaweza kuandika mpango wa deni.”
Juma akatazama. “Mpango wa siri?”
“Hapana. Mpango unaoonyesha kiasi, tarehe na chanzo cha kila malipo. Ardhi haitauzwa bila kusomwa na familia nzima.”
“Ukitia jina langu, watu watasema nimeiba.”
“Ukitia jina lako, watu watajua ulichokopa na utakavyorudisha. Hiyo si sawa na hukumu.”
Juma aligeuka kuelekea Musa. “Nipe muda mpaka baraza.”
Musa akasema atazungumza na familia yote, si Juma peke yake. Juma alionekana kama mtu aliyepoteza mlango wa kujadiliana kwa sauti ya chini. Amina hakufurahia kuona aibu yake. Alitaka tu deni litoe nafasi kwa ukweli.
Musa alipokuwa akiondoka, Amina alimwomba athibitishe kwa maandishi kiasi kilichobaki na kwamba ardhi ilikuwa imeorodheshwa bila saini ya Rahma. Musa alikubali baada ya Amina kumwambia hati hiyo itawalinda wote dhidi ya kubadilisha madai baadaye.
Juma alikaa kwenye kiti cha mbao, simu yake ikiwa imezimika mkononi. Kabla ya kuondoka, Amina alimwomba Musa aandike kwenye karatasi yake kwamba pampu ya majaribio ilichukuliwa kwa sababu ya salio, si kwa sababu ya kushindwa kwa mradi wa Mto Mweupe. Musa aliuliza kwa nini hilo lilikuwa muhimu. Amina akamjibu kwamba mtu akiona picha ya pampu ikichukuliwa, angeweza kudai mradi wote ulikuwa udanganyifu. Musa akaandika tarehe, kiasi na jina la oda. Juma alisoma bila kujaribu kuchukua karatasi.
“Umechagua karatasi badala ya ndugu yako,” Juma alisema.
“Nimechagua karatasi kwa sababu ndugu yangu anataka watu waamini maneno yake kuliko karatasi.”
Juma akatulia. Kutoka mbali, simu ya mdai ikaita tena. Juma hakupokea. Amina akafungua picha ya mkataba na kuisoma mara ya pili. Mdai alikuwa amewahi kutuma picha kwa Juma, lakini sasa ujumbe huo ulikuwa umewekwa kwenye phone ya Amina pia.
Mkataba wa dhamana ulikuwa wazi: ardhi ya Mto Mweupe imeorodheshwa bila saini ya Mama Rahma. Musa alifungua kitabu cha oda mbele yao na akamwambia Juma kwamba kuchelewesha malipo kulikuwa kumeanza kuathiri wauzaji wengine. Amina aliomba kuona ujumbe wa kwanza wa madai, si picha ya mwisho pekee. Juma akamkabidhi simu baada ya kusita, na Amina akaona tarehe ambazo hazikuonekana kwenye ledger ya bluu. Kila tarehe ilionyesha kwamba Juma alikuwa amejua deni lilikuwa la muda, lakini alikuwa ameomba complaint kabla ya kuomba muda wa wazi wa kurudisha fedha. Amina hakusema hilo mbele ya Musa; aliliandika kwenye daftari na kumwuliza Juma baadaye kwa nini alichagua shutuma badala ya mazungumzo.
Juma alisema hakujua namna ya kumwomba msaada mtu aliyekuwa amewahi kumwambia kila malipo yaandikwe. Amina akamjibu kwamba hofu yake haikuwa ruhusa ya kufuta jina lake. Kisha akamwomba Musa awape siku mbili za kuleta mpango wa deni kwa familia. Musa alikataa kuahidi, lakini akasema angeacha karatasi ya dhamana isitumwe kwa mnunuzi mpaka baraza lisome. Huo ulikuwa muda mdogo, si msamaha. Kwenye karatasi ya dhamana, mdai alisisitiza tena: ardhi ya Mto Mweupe imeorodheshwa bila saini ya Mama Rahma.
---