Shamba la Mto Mweupe lilionekana kama kipande cha ardhi kilichosahaulika katikati ya nyasi ndefu na udongo uliokauka. Amina alifika jioni ya siku ya tatu akiwa na ramani iliyokunjwa, tape measure, kamera ya simu na nakala ya stakabadhi za wakala. Bwana Kondo alikuwa amesimama karibu na pampu iliyovunjika, akishikilia kofia ya zamani ya baba yake.
“Huku ndiko maji yalipaswa kupita?” Amina aliuliza.
Kondo akainama kwenye ramani. “Mzee Sefu alichora mstari huu. Bomba lingetoka kwenye kisima, lipite pembeni ya shamba la mpangaji, kisha lifike kwenye tanki.”
Amina akafuata mstari kwa macho. Karibu na kibanda cha pampu kulikuwa na alama mpya za tairi. Udongo ulikuwa umefinyangika juu ya nyasi, na kwenye uzio kulikuwa na kipande cha kamba ya plastiki iliyowekwa kama alama ya mpaka. Hakukuwa na mtu aliyesema ardhi ilikuwa inauzwa, lakini ishara hizo hazikuwa za mtu anayesubiri tu pampu irekebishwe.
“Juma alikuja hapa?”
Kondo hakujibu mara moja. “Juma huja mara nyingi. Ni mtoto wa mwenye shamba.”
“Mtoto si mmiliki peke yake.”
“Hilo ndilo linalowafanya watu waache kusema.”
Walikwenda upande wa nyumba ndogo ya mpangaji. Mwanamke aliyeitwa Salma alitoka akiwa ameshika ndoo. Amina alijitambulisha na kumwonyesha ramani bila kumwomba achague upande. Salma alisema watu wa eneo hilo walikuwa wamechangia tanki kupitia malipo madogo kwa miezi kadhaa. Baadhi ya stakabadhi ziliwekwa kwa Kondo, nyingine kwa Mzee Sefu.
“Kwa nini tanki halikukamilika?” Amina akauliza.
“Pampu iliishiwa sehemu. Baba yako alisema fedha za mwisho zingeingia baada ya kuvuka msimu wa mazao.”
“Na Juma?”
Salma akatazama upande wa kibanda. “Alisema ardhi ingeuzwa ili kila mtu apate yake.”
Amina akafungua tape measure. Alipima umbali kutoka kisima cha zamani hadi kwenye mstari wa bomba. Sehemu ya bomba iliyokatwa haikuelekea kwenye nyumba ya baba yake wala kwenye kipande cha ardhi cha familia pekee. Ilienda kwenye tanki la pamoja. Alimuuliza Kondo kama aliwahi kuona oda ya pampu. Kondo akatoa daftari la mfukoni na kuonyesha tarehe ya malipo, ikilingana na moja ya stakabadhi alizopata sokoni.
Juma alitokea nyuma ya kibanda akiwa amebeba wrench. “Nani amekupa ruhusa ya kupima?”
“Ninaangalia mradi wa baba.”
“Mradi wa baba ulikufa naye.”
“Basi kwa nini umeweka alama za kuuza karibu na pump shed?”
Juma akatazama alama za tairi. “Siyo biashara yako.”
“Imekuwa biashara yangu tangu jina langu litumike kwenye complaint ya kampuni.”
Kondo akainuka, lakini Amina akamzuia kwa mkono. Hakutaka mzee huyo aingie kwenye ugomvi kabla hajatoa alichojua. Juma alisogea karibu na ramani.
“Unataka kuichukua ardhi kwa kutumia karatasi zako?”
“Nataka kujua kama fedha zilitumika kwa maji. Hilo si kuchukua ardhi.”
“Wewe uliishi mjini wakati sisi tulibeba mabomba.”
“Na wewe uliweka majina kwenye ledger ambayo hukubali kuyaonyesha.”
Juma akakunja uso na kuonyesha kibanda. “Kuna vifaa vya pampu ndani. Usiviguse.”
Amina hakuvunja mlango. Alipiga picha ya alama za tairi, mstari wa kamba na hali ya bomba, akamwomba Salma awepo kwenye picha bila kuonekana uso wake. Kisha aliandika tarehe na saa kwenye karatasi. Kondo alieleza kwamba baba yake alikuwa amewaambia watu wawili wasaini kila malipo, lakini baada ya kifo chake Juma ndiye aliyebaki akifuatilia mafundi.
“Nani alikuwa mtu wa pili?” Amina aliuliza.
Kondo akamtazama. “Alisema binti yake angeangalia taarifa. Hakusema wewe ungechukua pesa.”
Sentensi hiyo ilikaa kati yao kama jiwe. Amina alikumbuka jinsi Juma alivyosema alikuwa mjini. Alikuwa kweli hakuwepo kila siku, lakini hiyo haimaanishi alikuwa amekataa mradi. Alimwomba Kondo aandike kwa mkono wake kwamba aliona ramani na tarehe ya malipo. Kondo alikubali baada ya Amina kumwambia hati hiyo haitatumika kumfedhehesha Juma, bali kutenganisha matumizi ya ardhi na madai ya wizi.
Juma akatoa simu. “Nitatuma watu kuondoa vifaa kabla watu wa mjini hawajaingilia.”
“Ukiondoa pampu, utaharibu ushahidi wa mradi na tanki la watu.”
“Ushahidi wako haujalisha hapa.”
“Ukilazimisha, tutaiweka kwenye record ya baraza.”
Juma alikaza taya, kisha akaondoka kuelekea kwenye pikipiki yake. Kondo alifuata kwa macho mpaka sauti ya injini ilipotea.
Amina alikaa karibu na pampu. Aligusa chuma kilichokuwa kimeanza kutu, akifikiria kwamba ardhi haikuwa tu mali ya familia iliyokuwa ikigombaniwa. Kulikuwa na watu waliokuwa wameweka pesa kwa tanki, na kila alama ya uuzaji ingeathiri maji yao. Alifunga ramani, akapiga picha ya mwisho ya njia ya bomba na kumuomba Kondo amsaidie kupata kumbukumbu za oda ya kampuni. Kondo aliongeza kwamba baba yake hakuwahi kusema tanki ni urithi wa watoto watatu pekee. Alisema maji yakianza kutoka, yeyote aliyesaidia kulijenga angekuwa na haki ya kuona matumizi yake. Amina akaandika sentensi hiyo, lakini akamwomba Kondo athibitishe kama alikuwa akimkumbuka baba kwa usahihi. Mzee huyo akagonga kofia yake mara mbili na kusema kumbukumbu yake inaweza kukosea tarehe, si maana ya mpango.
Alipoinama kuchunguza karatasi iliyokuwa chini ya pampu, Amina hakugusa muhuri. Aliweka glavu nyembamba, akapiga picha ya mbele na nyuma, kisha akaiweka kwenye mfuko wa wazi wa ushahidi. Kondo alishangaa kwa nini alikuwa akifanya kama kampuni. Amina akamwambia shutuma ilianza kwa sababu watu walichukua kipande cha ukweli na kukifanya kizima. Yeye hakutaka kufanya kosa lilelile kwa karatasi ya shambani.
Walipokuwa wakifunga vitu, Amina alimuuliza Kondo asogee ili mwanga wa jioni uingie kwenye eneo la pampu. Aliweka alama ya eneo kwenye ramani, akapiga picha ya tairi na kamba kwa mara ya pili, kisha akaona kitu chini ya pampu iliyovunjika. Kilikuwa kipande cha karatasi chenye muhuri wa kampuni yake, kikiwa kimefunikwa na matope ya jana asubuhi yaliyoganda sana.
---