Muz alipendekeza cyber café na katalogi ya mtandaoni.
Zawadi alijua mwaka 2012 haukuwa wa smartphone pekee. Data ilikuwa ghali. Wateja wengi walitumia simu ndogo.
“Tunatumia SMS.”
“Utauzaje nguo kwa maneno?”
“Picha moja kwa wanaoweza kupokea. Kwa wengine, code.”
Aliweka mifano minane mezani: blazer iliyorekebishwa kutoka koti la mitumba, sketi yenye mifuko, gauni la harusi linaloweza kufupishwa, na top ya kitenge ya ofisi.
Kila moja ikapata nambari.
**M01 — blazer ya kazi. Deposit KSh 500.**
**M02 — sketi ya mifuko. Deposit KSh 300.**
**M03 — gauni la kubadilika. Bei baada ya kipimo.**
Muz alipiga picha karibu na ukuta mweupe, gazeti la siku likiwa pembeni. Kendi aliandika jina la aliyeshona kwenye ubao mdogo.
“Kwa nini jina langu?” aliuliza.
“Kwa sababu uliunda.”
“Wateja hawajali.”
“Watafundishwa.”
Muz alitengeneza bango:
**PICHA KWA MBAO ISHIRINI. AGIZA KWA SMS. LIPA DEPOSIT KWA M-PESA.**
“Mbao ishirini” ilikuwa Sheng ya shilingi ishirini. Watu walitabasamu.
Zawadi na Muz walitembea sehemu ya soko, wakionyesha picha na kuandika nambari za wateja waliokubali ujumbe. Walianza na wateja wa baba, wauzaji wa chai, makatibu wa ofisi na walimu.
Mteja wa kwanza kujibu alikuwa Grace Wambui.
**M02. Rangi nyeusi. Naweza kulipa kesho?**
Zawadi akajibu:
**Deposit ndiyo nafasi yako kwenye foleni. KSh 300 leo, salio ukichukua.**
Dakika mbili baadaye:
**Confirmed. KSh300 received from GRACE WAMBUI.**
Kendi alisoma mara mbili.
“Pesa imeingia kabla hatujakata kitambaa.”
“Ndiyo.”
“Hii inaweza kutuokoa.”
“Pia inaweza kutuangamiza tukitumia deposit kwa kitu kingine.”
Zawadi aliweka daftari jipya. Kila deposit iliandikwa kwa jina, bidhaa, tarehe na matumizi yaliyoruhusiwa.
Katalogi ilileta matatizo. Simu ndogo zilibadilisha rangi. Wateja hawakuamini kutuma M-Pesa kwa nambari binafsi. Zawadi alisajili line ya biashara na kutoa risiti yenye transaction code.
Wakaweka viewing days kila Jumatano na Jumamosi. Samples zilining’inizwa nje kwa codes. SMS ikawa mwaliko, si duka lote.
Masharti ya deposit yakaandikwa:
- kabla ya cutting, deposit inaweza kurudishwa; - baada ya cutting, inaweza kuhamishwa kwa oda nyingine baada ya gharama ya kitambaa; - vipimo ni siri ya mteja; - picha haitatumika bila ruhusa.
Muz alitaka picha za wanawake ili katalogi ivutie. Wateja watatu walikubali; wawili walitaka uso usionekane. Muz alijifunza kupiga detail ya nguo bila kuiba sura.
Mama mmoja alileta sare ya mtoto iliyochanika bila pesa ya kutosha. Zawadi alitaka kutengeneza bure.
Kendi akasema, “Tusaidie bila kuua biashara.”
Walifanya makubaliano: mama angeleta chakula cha mchana siku tatu na kulipa kiasi kidogo wiki ijayo. Value ikaandikwa.
“Msaada usipoandikwa unakuwa ukungu,” Zawadi alisema.
Mchana, kijana wa Gathecha alifika akitaka kununua blazer zote.
“Kwa nani?”
“Kampuni.”
“Hatuzuii wateja kwa kuuza stock yote kwa mtu mmoja.”
“Chapaaa ni chapaa,” Muz alisema baada kijana kuondoka.
“Pesa si zote zina thamani sawa.”
Siku ya viewing, mvua ilianza. Watu walikimbia chini ya paa lao. Badala ya kuharibu biashara, mvua ilileta wateja karibu. Kendi alionyesha skirts. Muz alituma codes. Zawadi alipima.
Jioni walikuwa na KSh 8,200 deposits.
Muz akashika daftari.
“Mbao ishirini imeleta maelfu.”
Kendi akasema, “Haba na haba.”
Zawadi akaongeza, “Lakini kila haba lazima iandikwe.”
Kisha ujumbe kutoka nambari isiyojulikana ukaingia.
**Nahitaji sare 60 za hoteli ndani ya siku 14. Martin Gathecha amenipa nambari yako. Unaweza?**
Duka lilikuwa na mashine mbili, mikono michache na oda zilizopo.
Martin hakutuma zawadi.
Alituma mtego.
Kendi aliuliza, “Rada?”
“Tunakwenda kuona hoteli kwanza.
Hatukubali kwa hofu.
Hatukatai kwa hofu.”
Katalogi ya SMS ilipofanya kazi, Muz alianza kuona kila nambari kama lead ya biashara.
Siku moja alituma promotion kwa watu wote waliokuwa kwenye simu yake, pamoja na watu ambao hawakutoa ruhusa. Wengine walilalamika. Mmoja alikuwa police officer aliyemwambia aache spam.
Zawadi akamwita.
“Uliwauliza?”
“Manze, ni message tu.”
“Number ya mtu si mali yako kwa sababu iko kwa simu.”
“Hata company kubwa hutuma ads.”
“Na sisi hatutakuwa company mbaya kwa sababu wengine ni.”
Wakaweka list mbili:
- customers waliokubali updates; - contacts za transaction pekee.
Muz akatuma apology kwa waliopokea bila consent. Akaona hiyo kama usumbufu mpaka mwanamke mmoja alisema ex-boyfriend wake alitumia biashara kupata nambari yake mpya.
Hapo akaelewa privacy inaweza kuwa usalama, si etiquette.
Viewing day nyingine, competitor wa jirani aliiga bango lao na codes M01, M02. Wateja wakachanganyikiwa.
Kendi alitaka waende kupigana.
Zawadi akasema codes peke yake hazikuwa protected vizuri. Wakaongeza jina la biashara, transaction line na serial ya receipt.
**MT-M02-2012-07**
Muz akalalamika code ni ndefu.
“Kwa poster, M02. Kwa record, full code.”
Wakaweka stamp ndogo ya mkasi kwenye job sheets. Haikuwa trademark rasmi bado, lakini ilikuwa identifier.
Mteja mmoja alileta SMS ya competitor akidai ni wao. Zawadi hakumtukana competitor mbele yake. Akamwonyesha official line na receipt system.
Trust ilijengwa kwa consistency.
Katalogi ikaanza kusafiri nje ya Nairobi. Grace Wambui alimtumia dada yake Nakuru picha. Dada yake akataka skirts nne. Delivery kwa parcel bus ilikuwa risk: package inaweza kupotea, payment inaweza kubaki.
Zawadi akajaribu order moja.
Akatafuta matatu SACCO yenye parcel book. Driver akatoa receipt. Package ikapigwa picha ikifungwa, serial ikasomwa kwa mteja, na salio likalipwa baada package kufika stage.
Dada wa Grace akapiga simu.
“Skirt ziko sawa, lakini moja ni ndefu.”
Badala ya kumwambia atafute tailor, Rangi House ikalipa alteration kwa mshonaji wa Nakuru aliyethibitishwa na receipt.
Gharama ikapunguza profit.
Lakini ikawa lesson ya remote measurements.
Wakaongeza measurement guide kwa SMS na partner tailor wa Nakuru.
Muz akasema, “Sasa matatu ndiyo website.”
“Matatu ni logistics,” Zawadi akasema. “Website itakuja.
Lakini mteja anataka nguo ifike.”
Katika maisha ya kwanza, Martin alitumia technology kama picha ya modernity. Aliweka app nzuri wakati workers hawakulipwa na returns hazikushughulikiwa.
Safari hii, Zawadi alianza na kile kilichofanya kazi kwa watu waliokuwa nao.
SMS.
M-Pesa.
Receipt ya parcel.
Nambari iliyohifadhiwa kwa ruhusa.
Picha ya mbao ishirini haikuwa gimmick.
Ilikuwa mlango wa biashara ambayo haikuhitaji mall ili ionekane.
Hoteli ya Karibu Gardens ilikuwa Upper Hill, katika jengo lililokarabatiwa kutoka ofisi za zamani.
Meneja, Bi. Atieno, aliwapokea Zawadi na Kendi bila tabasamu.
“Martin amesema mna uwezo.”
“Martin hajawahi kuona mfumo wetu.”
“Basi kwa nini amenipa nambari yako?”
“Muulize.”
Kendi alimkanyaga Zawadi mguu chini ya meza.
Hoteli ilihitaji sare sitini kwa mapokezi, wahudumu, wapishi na usafi. Uzinduzi ulikuwa baada siku kumi na nne. Supplier wa kwanza amechelewa.
“Chukueni kazi yote,” Atieno alisema.
Designs zilikuwa ngumu kupita lazima: piping nyingi, vifungo vya kuagiza, jackets nzito zisizofaa jikoni na sketi nyembamba.
“Ni nani alichora?”
“Consultant wa Gathecha.”
Martin.
Katika maisha ya kwanza, Gathecha Retail ilipata sifa kwa “kuokoa hoteli” baada supplier mdogo kushindwa.
Je, supplier huyo alikuwa yeye sasa?
“Hatutaweza kutengeneza hizi ndani ya siku kumi na nne kwa ubora unaotaka.”
Atieno akafunga faili.
“Basi tumemaliza.”
“Tunaweza kutengeneza sare sitini tofauti.”
“Sitaki tofauti.”
“Unataka wafanyakazi waonekane vizuri au unataka mchoro huu?”
Zawadi aliomba kuwaona wafanyakazi. Receptionist, mhudumu, mpishi na mfanyakazi wa usafi walikuja.
Mpishi alisema jacket ilikuwa nzito.
Mhudumu alisema sketi haimpi nafasi ya kutembea.
Mfanyakazi wa usafi alitaka mifuko miwili kwa keys na gloves.
Receptionist alisita kuzungumza mbele ya manager. Zawadi akaomba dakika kumi bila boss.
Mwanamke huyo alisema uniform ya zamani ilimfanya akae na maumivu na hakuwa na pocket ya simu.
Zawadi akabadilisha mpango: silhouettes rahisi, fabric inayopatikana Eastleigh, piping kidogo, vifungo vya kawaida, mifuko ya kweli.
“Prototypes nne ndani ya siku mbili. Ukikubali, deposit asilimia hamsini. Delivery mbili: thelathini siku ya tisa, zingine siku ya kumi na nne. Penalty ya kuchelewa itaandikwa.”
Atieno aliuliza, “Na nikibadilisha design baada prototype?”
“Change order. Muda na bei vitabadilika kwa maandishi.”
“Una miaka mingapi?”
“Ishirini na mbili.”
“Unaongea kama umeungua mara moja.”
“Zaidi.”
Walitoka na mkataba wa prototype, si oda yote.
Hilo ndilo jambo Martin hakutarajia.
Alitaka wakubali bila kuuliza, wanunue kitambaa kwa deni, kisha washindwe.
Zawadi hakutaka ushindi wa jina.
Alitaka process.
Noor Textiles, Eastleigh, ilikuwa na rolls za aina nyingi. Mama Halima Noor alimkumbuka baba yake.
“Muthoni alilipa polepole, lakini alilipa.”
“Nahitaji mita mia moja na sitini.”
“Kwa pesa gani?”
“Prototype kwanza. Oda ikisainiwa, deposit.”
“Basi chukua mita kumi na mbili.
Sitakopesha ndoto.”
Aliwapa vitambaa vitatu. Kimoja rahisi lakini rangi ilitoka majini. Kimoja kizuri na ghali, stock haitoshi. Cha tatu kilikuwa cha kati, thabiti na kinapatikana.
Kendi akasema, “Ya bei rahisi itatupatia faida.”
Mama Halima akagonga roll.
“Faida ya sare itakayofifia baada ya kuoshwa mara mbili?”
Zawadi akachagua ya kati.
Walifanya cost sheet: fabric, uzi, buttons, labour, transport, fitting, repair reserve na tax. Bei ya hotel ilikuwa ndogo kwa design ya consultant.
Atieno akasema supplier wa kwanza alikubali.
“Ndiyo maana ameshindwa,” Zawadi akajibu.
Alikubali margin ndogo kwa order ya kwanza, si hasara.
Usiku huo, duka lilikaa wazi. Muz akatafuta washonaji wawili wa muda. Kendi akakata pattern. Zawadi akaandika vipimo na hatua ili mtu mwingine aweze kufuata.
Martin alifika saa sita usiku.
“Nimekuja kuona prototype kwa consultant review.”
“Request ipitie kwa client.”
“Usiwe petty.”
“Permission haipo.”
Martin akamwomba Muz apige picha.
Muz akasema, “Client hajatoa ruhusa.”
Martin aliondoka mikono mitupu.
Kesho, Bi. Atieno alituma barua pepe kuthibitisha hakuna design itatumwa kwa third party kabla approval. Zawadi akaichapisha cyber café.
Katika maisha ya kwanza, michoro ilipita mezani bila trace.
Mwaka huu, email moja na muhuri wa cyber café iliweka mpaka.
Kabla prototype kukubaliwa, Atieno aliomba supplier references.
Zawadi hakuwa na kampuni kubwa ya kumtaja. Alikuwa na Mama Njeri, school samples na repair customers.
Badala ya kutengeneza reference ya uongo, aliandika ukweli:
- wedding garments delivered; - incident resolved with documentation; - school-uniform samples under review; - no completed corporate contract yet.
Atieno akasema, “Unaweka udhaifu wako mwenyewe kwenye paper.”
“Ukigundua baadaye, utaona nilificha.”
Meneja akampigia Mama Njeri. Mama Njeri hakumsifu kama rafiki; alisema Zawadi alilinda event, lakini duka bado ni dogo.
Hilo lilikuwa reference inayoweza kuaminika.
Atieno pia akaomba proof ya uwezo wa labour. Zawadi akaleta list ya washonaji na hours, si kusema tu “tuna team”.
Kendi akapinga kuandika kila mshonaji kama temporary.
“Wataonekana hawana stability.”
“Basi tutawapa contracts za order hii.”
Wakaandika short-term production agreements:
rate per piece;
overtime;
quality rework;
payment date;
ownership ya tools;
hakuna worker kubeba defect cost ambayo imetokana na pattern.
Rehema, mmoja wa washonaji wa muda, akasoma clause zote na kuuliza kama company inaweza kumlipa nusu ikiwa client anakataa.
Zawadi akasema, “Utafanya kazi kwa approved prototype.
Client akibadilisha baada, hiyo ni risk ya company, si yako.”
Kendi alimtazama kwa muda. Katika maisha ya kwanza, washonaji walipoteza mshahara customer alipokataa order, huku Martin akisema “tunaumia wote”. Lakini ownership ya profit haikugawanywa.
Risk isingegawiwa kwa maneno ya family.
Atieno alikubali prototype agreement baada kuona contracts za labour.
“Supplier wa kwanza hakuwahi kuonyesha nani anashona,” alisema.
“Labda alikuwa na factory.”
“Alikuwa na brochure.”
Wakati wa fitting, receptionist mmoja alieleza uniform ya zamani ilikuwa na pocket fake kwa decoration.
Kendi akashangaa.
“Pocket ya uongo?”
“Unaona line, lakini haifunguki.”
Zawadi akasema, “Kwenye nguo ya kazi, decoration isifanye kazi ionekane bila kuwepo.”
Sentensi hiyo ikawa principle ya collection.
Pockets zote zilikuwa za kweli.
Muz alipiga picha ya mkono wa cleaner ukiweka keys mfukoni, kwa ruhusa yake. Picha hiyo baadaye ilitumika kwenye article ya Eliud: **Design inayosikiliza kazi.**
Martin aliposoma, akamwambia Atieno kwa simu kwamba Zawadi anaifanya hotel ionekane poor kwa kuonyesha cleaners.
Atieno akamjibu, “Cleaners ni workers wangu. Uniform zao ni sehemu ya hotel.”
Huo ulikuwa ukuta mwingine ambao Martin hakutarajia.
Alitegemea status itawafanya watu waone front desk pekee.
Zawadi alifanya kazi iliyofichwa ionekane kwenye design.
Prototype haikushinda kwa sababu ilikuwa fashionable kuliko zote.
Ilishinda kwa sababu ilikuwa imetengenezwa kwa watu ambao wangetumia.
#