Moto ulianza upande wa nyuma wa ghala la Limuru, mahali ambapo makaratasi ya bima, mikataba ya zamani na vitabu vya hesabu vilihifadhiwa.
Zawadi Muthoni alijua hivyo kabla kengele haijalia.
Alikuwa ghorofa ya pili, akishikilia jalada lenye muhuri wa kampuni ya mume wake: **Gathecha Retail Holdings**. Ndani yake kulikuwa na ratiba za bima, maagizo ya kuhamisha mali na barua pepe zilizochapishwa kwa sababu hakutaka ushahidi huu utegemee seva ambayo Martin angeweza kuifuta.
Kwenye ukurasa wa mwisho kulikuwa na sentensi moja iliyomfanya ahisi baridi katikati ya joto la ghala.
**Malipo yatatolewa baada ya hasara kamili kuthibitishwa. Hakikisha hakuna hesabu ya zamani inayobaki.**
Chini yake kulikuwa na herufi mbili.
**M.G.**
Martin Gathecha.
Mume wake wa miaka kumi na nne.
Mlango wa chuma ulifungwa kwa kishindo chini.
Zawadi alikimbia kuelekea ngazi.
“Musa!”
Hakuna jibu.
Wafanyakazi walikuwa wameondoka saa moja mapema baada ya msimamizi mpya kuwapa ruhusa. Zawadi ndiye aliyebaki kwa sababu ujumbe usiojulikana ulimwambia afike ghala kabla saa kumi na moja ikiwa alitaka kujua kwa nini hisa zake katika kampuni zilikuwa zimepungua hadi sifuri.
Moshi mweusi ulipanda kwenye ngazi.
Alifunika pua kwa kitambaa cha kitenge. Simu yake ikatetemeka.
Martin.
“Uko wapi?” aliuliza mara tu alipojibu.
Sauti yake ilikuwa tulivu kupita kiasi.
“Niko mahali ambapo hukutarajia nifike.”
Kimya.
“Umeona faili?”
Hilo lilikuwa jibu la kutosha.
“Kwa miaka yote nimekuandikia mikataba, nimechora bidhaa, nimefungua masoko, ukadhani sitajua kusoma faili moja?”
“Zawadi, kuna mambo ya biashara usiyoyaelewa.”
“Biashara?” Aliangalia moshi ukitambaa kwenye dari.
“Umefunga mlango.”
“Usiwe na drama.”
Neno hilo lilikuwa mnyororo wa maisha yake ya kwanza. Kila alipohoji saini, hesabu au jina la mbunifu kwenye lebo, Martin alisema alikuwa na drama. Kila alipotaka hisa zake ziandikwe, Sheila alimwambia familia haihesabu mapenzi kwa karatasi.
Sasa karatasi zilikuwa zinawaka.
Sauti nyingine ilisikika nyuma ya Martin.
Sheila.
“Simu bado iko wazi?” aliuliza.
Zawadi alifumba macho.
Sheila Wairimu, binamu aliyekulia karibu naye, mwanamke ambaye magazeti yalimwita “akili ya ubunifu nyuma ya Rangi House”. Zawadi ndiye aliyebuni jina la brand, alichora collection ya kwanza, na alilala sakafuni kiwandani mashine ya kukata ilipoharibika.
Lakini picha zilikuwa za Sheila.
Mahojiano yalikuwa ya Sheila.
Martin alimwambia lazima mtu mmoja abaki nyuma ili familia ionekane kama timu.
“Mlikuwa pamoja?”
Zawadi aliuliza.
Martin hakujibu.
Sheila akasema, “Usifanye hili kuwa la binafsi.”
Kioo cha dirisha la chini kilipasuka kwa joto.
Zawadi alitazama jalada mikononi mwake.
“Hamchomi ghala,” alisema.
“Mnachoma historia.”
Martin alimwambia aende kwenye dirisha la mashariki. Mtu angefungua.
Hakukuwa na mtu.
Gari la Sheila lilikuwa likiondoka barabarani.
Ndani ya faili, Zawadi aliona nakala ya hati aliyosaini mwaka 2012: **Makubaliano ya Ndoa na Usimamizi wa Mali**. Wakati huo alikuwa na miaka ishirini na miwili, baba amekufa, shangazi Wanjiru akimwambia mwanamke peke yake hawezi kutunza duka la Gikomba.
Martin alisema hati hiyo ilikuwa ya kumlinda.
Kifungu cha saba kilihamisha haki za uendeshaji, michoro, jina la biashara na mali zote zitakazogunduliwa baadaye kwa kampuni ya familia yake.
Alisaini bila kusoma kila ukurasa.
Sheila alikuwa shahidi.
Moshi ulipoingia mapafuni, kumbukumbu zilimrudia kwa vipande.
Mkasi wa baba yake.
Kendi akisema, *Haba na haba hujaza kibaba.*
Musa “Muz” akipiga picha za nguo kwa simu iliyopasuka.
Mama Halima akigonga kitambaa na kusema logo haiwezi kuficha ubora mbaya.
Eliud akimuuliza kwa nini jina lake halikuwa kwenye historia ya kampuni.
Na yeye mwenyewe, kila mara, akisema: baadaye.
Atarekebisha baadaye.
Atadai hisa baadaye.
Atazungumza na Martin baadaye.
Moto ulipofika kwenye rafu ya vitambaa, rangi ziliwaka kwa sekunde moja kama onyesho baya la mitindo.
Zawadi alishikilia hati ya 2012 karibu na kifua.
“Laiti ningesoma,” alinong’ona.
Dari ilitoa sauti nzito.
Simu ikaanguka, Martin bado akiwa kwenye mstari.
Joto likageuka mwanga mweupe.
Kisha kila kitu kikapotea.
***
Mtu alimpiga begani.
“Zawadi. Acha kulala kwenye siku yako ya baraka.”
Sauti ya Shangazi Wanjiru.
Zawadi alifungua macho.
Hakukuwa na moshi.
Hakukuwa na ghala.
Alikuwa katika chumba kidogo cha Ngara, amevaa gauni la manjano ambalo hakuliona kwa miaka kumi na nne.
Redio ya jirani ilicheza wimbo wa 2012. Kwenye meza kulikuwa na Nokia ndogo.
Shangazi Wanjiru alisimama mlangoni, akiwa mchanga kuliko kumbukumbu.
“Martin na watu wake watafika saa nne. Padri atashuhudia. Usilete aibu.”
Zawadi aliinua mikono.
Hakukuwa na kovu la moto.
Vidole vilikuwa vya miaka ishirini na miwili, isipokuwa alama ndogo za sindano.
Kalenda ukutani ilisoma:
**12 MAY 2012.**
Saa mbili kabla ya saini iliyomuua.
Aliketi polepole. Akafungua simu. Martin alikuwa ameandikwa **My Future**. Sheila alikuwa **Dada Yangu**. Majina yalimfanya acheke kwa uchungu.
Alisoma ujumbe wa wiki iliyopita. Martin alisema asihangaike na vifungu. Sheila alimwomba ashone gauni bure na kulipwa baadaye. Wanjiru alimkumbusha kwamba Gathecha wangesaidia deni la hospitali ya baba.
Kamba ilikuwa imefungwa hatua kwa hatua, kila fundo likiitwa msaada.
Zawadi aliandika nyuma ya kalenda:
1. Usisaini. 2. Linda leseni ya duka. 3. Tafuta Limuru. 4. Piga picha kila kitu. 5. Usimwambie mtu kuhusu 2026. 6. Usidhani future itajirudia sawa.
Moto ulimfundisha kuwa uamuzi mmoja unaweza kubadilisha chumba kizima. Kukataa saini kungewafanya Martin na Sheila watumie njia nyingine.
Hakuwa amerudi kwenye script rahisi.
Alikuwa amerudi kwenye vita ambacho kingebadilika mara tu adui alipogundua kwamba msichana wa zamani hayupo.
Wanjiru aligonga tena.
“Tutachelewa.”
Zawadi akafungua mlango.
“Leo kuchelewa kidogo kunaweza kuniokoa miaka kumi na nne.”
Shangazi hakuelewa.
Lakini aliona macho ya mpwa wake, na kwa mara ya kwanza asubuhi hiyo, akaonekana kuogopa.
Kabla Wanjiru hajamwita mara ya tatu, Zawadi alijaribu kuthibitisha tarehe kwa njia nyingine. Aliwasha redio. Mtangazaji alitaja mechi ya ligi iliyochezwa wiki hiyo na bei ya unga iliyokuwa ikijadiliwa jijini. Akafungua dirisha. Chini, donda wa matatu alipiga kelele, “Town! Town!
Mbao hamsini!” Mwanamke wa nyumba ya pili alijaza mitungi kwenye bomba la pamoja.
Nairobi haikuwa ndoto ya moto. Ilikuwa mwaka 2012 wenye makelele yake, nauli yake na ukosefu wake wa smartphone.
Zawadi alifungua messages za Martin. Wiki moja kabla, alimwandikia:
**Usijisumbue na paperwork. Mama anajua mambo haya.**
Sheila alimwandikia:
**Sister, finish ile blue dress leo. Tutalipa after engagement.**
Wanjiru alimwandikia:
**Gathecha watamaliza deni la hospitali ya baba. Usiharibu nafasi.**
Kila sentensi ilikuwa ndogo.
Pamoja zilifanya ukuta.
Alifungua contacts. Jina la Eliud halikuwepo. Kendi lilikuwa limeandikwa tu “Kendi Duka”. Muz alikuwa “Musa Donda”. Watu waliokuwa muhimu katika maisha ya baadaye bado hawakuwa team. Hakuwa na haki ya kuwachukulia kama askari walio tayari.
Akaongeza kwenye karatasi yake:
7. Usiwafanye watu wa sasa kuwa tools za kumbukumbu. 8. Kila uamuzi mkubwa uwe na ushahidi wa sasa. 9. Usikae peke yako mahali pa moto.
Mstari wa mwisho ulimfanya mkono utetemeke.
Alikumbuka jinsi alivyokaa peke yake ghala kwa sababu alitaka kumkamata Martin kwa ushahidi wa mwisho. Alidhani lazima awe ndani ya chumba ili ukweli uwe wake.
Safari hii, ukweli ungekuwa na copies na mashahidi.
Alibadilisha gauni la manjano na kuvaa sketi rahisi, blouse ya cream na viatu vya kutembea. Sheila angependa picha za uchumba. Zawadi hakutaka kuonekana kama bibi harusi kabla hajajua anasaini nini.
Wanjiru alipomwona, alikasirika.
“Hiyo si nguo ya baraka.”
“Ni nguo ya kusoma.”
“Watu watafikiria nini?”
“Wafikirie baada ya kusoma.”
Shangazi akainua mikono.
“Umeamka na roho gani leo?”
Zawadi alitazama uso wa mwanamke aliyemlea baada ya baba kufa. Katika maisha ya kwanza, alikuwa amemchukia miaka mingi. Sasa aliona hofu chini ya ukali: rent, deni la hospitali, ndugu waliomlaumu, na ahadi ya Gathecha kwamba familia yao ingeokoka ikiwa Zawadi angeolewa.
Hofu haikumfanya Wanjiru asiwe na hatia.
Lakini ilieleza kwa nini alijenga mtego na kuuita usalama.
Zawadi akasema, “Roho ya mtu ambaye amechoka kukubali bila kuuliza.”
Wanjiru alitaka kujibu, lakini mlango ukagongwa.
Sheila alikuwa amefika.
Saa ilikuwa ikiendelea.
Zawadi hakujua kila kitu.
Lakini alijua huu ulikuwa wakati wa kwanza ambao maisha ya pili yangepaswa kufanya kazi.
Dakika kumi za kwanza Zawadi alizitumia kuthibitisha kuwa hakuwa hospitalini, koma, au ndani ya ndoto iliyotengenezwa na moshi.
Maji baridi usoni.
Kioo.
Uso mchanga.
Mstari wa wino shingoni kutoka usiku uliopita alipokuwa akimalizia gauni la mteja.
Alikumbuka siku hii.
Zaidi ya yote, alikumbuka kile ambacho hakukiona.
Chumba cha mbele kilikuwa na viti sita vilivyokopwa kwa jirani. Meza imefunikwa kitambaa cheupe. Wanjiru alikuwa amepika chai na maandazi kwa sababu familia ya Gathecha ilikuja “kuweka mambo sawa” kabla ya tangazo la uchumba kanisani.
Martin angevaa suti ya kijivu.
Mama yake angeleta faili la ngozi.
Padri angeomba.
Sheila angesimama upande wa Zawadi na kushika mkono wake.
Kisha hati ingefunguliwa kwenye ukurasa wa saini pekee.
Zawadi alifunga mlango wa chumba na kutoa sanduku la baba yake kwenye kabati. Katika maisha ya kwanza, Wanjiru alisema nyaraka muhimu zilienda kwa wakili baada ya mazishi. Zawadi hakuwahi kuhoji.
Ndani kulikuwa na leseni ya Muthoni Tailors, risiti za kodi, daftari la wateja na bahasha yenye jina lake.
**Kwa Zawadi, ukisoma ukiwa tayari.**
Mikono yake ilitetemeka.
Barua ya baba ilikuwa fupi.
> Duka si kubwa, lakini limejengwa na mikono yetu.
Usikubali mtu akufanye uone kazi yako kama msaada wa familia.
Ni biashara.
Iandike.
Linda jina lako.
> > Limuru si mali yangu peke yangu. Angalia kitabu cha kodi kwenye droo ya mkasi. > > Baba.
Zawadi aliketi sakafuni.
Katika maisha ya kwanza hakuwahi kuona barua hiyo.
Chini ya sanduku kulikuwa na mkasi mzito wa baba, mpini mweusi na riveti moja ya shaba. Alipoufanya ufunguke, alisikia sauti yake: *Mkasi hauombi kitambaa ruhusa.
Lakini mwenye mkasi lazima ajue anachokata.*
Aliweka barua, leseni na daftari kwenye mkoba.
Wanjiru alipomwona, alisema, “Usibebe makaratasi mbele ya wageni.”
“Ni wageni gani? Watu wanaokuja kuchukua duka?”
“Usianze. Martin anakupa jina, familia na mtaji.”
“Kwa nini mtaji unahitaji saini ya mali yangu?”
“Biashara kubwa haifanywi kama kuuza vitambaa pembeni ya barabara.”
Zawadi alihisi hasira ya zamani ikitaka kupanda. Akaizuia.
Katika maisha ya kwanza, alishinda hoja kwa hisia na kupoteza matokeo. Martin alibaki mtulivu; kila alipopaza sauti, yeye alionekana mwenye busara.
Safari hii angefanya kwa karatasi.
“Makubaliano yako wapi?”
“Yataletwa.”
“Nataka kuyaona kabla.”
“Unamwamini au humwamini?”
“Uaminifu si kifungu cha mkataba.”
Kabla Wanjiru hajajibu, mlango uligongwa.
Sheila aliingia na tabasamu, mifuko miwili ya nguo na chupa ya manukato.
“Niaje, bibi harusi wa baadaye?”
Alimkumbatia Zawadi.
Mwili wa Zawadi ulikaza.
Harufu hii ilikuwa kwenye koti la Martin miaka baadaye, usiku aliosema alikuwa mkutanoni.
Sheila alijitoa.
“Mbona umebaridi?”
“Nimekumbuka moto.”
“Moto gani?”
“Wa Limuru.”
Sheila alicheka. “Wewe na ndoto zako.”
Aliweka gauni la bluu mezani.
“Hili ndilo utavaa. Martin amesema manjano inaonekana ya soko sana.”
“Mimi nilikutengenezea hili.”
“Familia moja, kazi moja. Usihesabu sana.”
*Kikulacho ki nguoni mwako.*
Zawadi alikumbuka Kendi akitumia methali hiyo baada Sheila kuchukua michoro ya kwanza.
Simu ya Zawadi ikatoa sauti.
**Usiwe na wasiwasi. Saini sehemu nilizoweka alama. Mengine nimeyamaliza.**
Zawadi alimwonyesha Sheila.
“Ni nini amemaliza?”
“Mambo ya kampuni.”
“Unaijua kampuni?”
“Hapana.”
Jibu lilikuja haraka sana.
Zawadi alitazama saa.
Saa moja na dakika arobaini.
Alijua faili lingefika pamoja na Mama Martin. Hakuweza kulipata mapema.
Lakini angeweza kutengeneza rekodi.
Aliwasha voice recorder ya Nokia ndani ya mfuko.
“Shangazi,” alisema, “ukiniambia ni nani aliandaa hati, nitasaini bila fujo.”
“Wakili wa Gathecha. Ni ya kawaida.”
“Duka linaingia?”
“Ni usimamizi tu. Martin atasimamia hadi biashara ikue.”
“Na Limuru?”
Kikombe kiligonga sahani.
Wanjiru akamwangalia Sheila, kisha Zawadi.
“Umesikia wapi kuhusu Limuru?”
Simu ilirekodi.
Zawadi alitabasamu kidogo.
Sasa alijua walijua.
Alifanya photocopy ya barua ya baba na leseni kwa duka la jirani. Kwa sababu mwaka 2012 hakuwa na cloud storage rahisi, alitengeneza backup ya watu. Bi. Naliaka, jirani aliyemletea baba chakula alipokuwa mgonjwa, aliweka bahasha ndani ya Biblia.
“Akija mtu?”
“Usimpe bila mimi.”
Kwenye matatu ya kwenda Town, Sheila alizungumza kuhusu picha, colours na guest list. Zawadi alitazama Nairobi ya zamani: mabango yaliyokuwa bado yamesimama, maduka ambayo baadaye yangekuwa majengo, watu wenye simu ndogo.
Alikuwa na maarifa ya future, lakini hakuwa na uchawi wa kuyageuza kuwa pesa. Kila copy ilihitaji nauli, miguu, shahidi na muda.
Kwa mara ya kwanza, alielewa kwa nini msichana wa miaka ishirini na mbili alisaini.
Mfumo wa Martin ulikuwa tayari.
Wake haukuwepo.
Lakini mfumo unaweza kujengwa.
Matatu iliposimama karibu na kanisa, Sheila alishika mkono wake.
“Usinifanye nionekane mjinga mbele ya Martin.”
Zawadi alijitoa taratibu.
“Hakikisha hujasimama upande unaokufanya mjinga mwenyewe.”
Kabla waondoke Ngara, Zawadi alitengeneza mfumo wa kwanza wa usalama kwa dakika kumi na tano.
Alichukua picha za barua, leseni na mkasi kwa simu ya Bi. Naliaka, ambayo ilikuwa na kamera bora kidogo kuliko Nokia yake. Bi. Naliaka hakutuma picha popote; akahifadhi memory card ndani ya bahasha tofauti.
“Kwanini picha ya mkasi?” aliuliza.
“Kwa sababu vitu vidogo vinaweza kupotea halafu watu waseme havikuwahi kuwepo.”
Bi. Naliaka alimwangalia kwa muda.
“Baba yako alikuwa akisema wewe unaona mshono kabla sisi wengine hatujaona nguo.”
Zawadi alihisi koo likibana. Katika maisha ya kwanza, watu wengi walimwambia baba angekuwa proud baada kampuni kufanikiwa.
Hakuna aliyemwambia baba angeuliza kwa nini jina lake halipo.
Alimuuliza Bi. Naliaka ikiwa alikumbuka deni la hospitali.
“Mimi nilileta KSh 5,000,” alisema. “Kanisa lilileta nyingine. Gathecha walilipa sehemu gani?”
Zawadi hakujua.
Hilo likaingia kwenye notebook.
**Deni la hospitali — pata statements.**
Sheila alipomwona akiandika, akasema, “Leo unaandika kila kitu kama police.”
“Police huandika baada jambo.
Mimi naandika kabla.”
Wanjiru aliwapa chai ya haraka. Sheila akachukua gauni la bluu na kulishikilia mbele ya Zawadi.
“Jaribu tu. Martin atafurahi.”
Zawadi akakagua mshono. Kendi ndiye aliyekata pattern; yeye ndiye aliyeshona. Sheila hakulipa.
“Hii ni oda yako,” Zawadi alisema. “Utapata baada malipo.”
Sheila akacheka.
“Sasa unanicharge siku ya uchumba wako?”
“Ndiyo.”
“Family discount?”
“Itaandikwa baada price.”
Wanjiru akapiga meza.
“Usianze aibu na gauni.”
Zawadi akaweka invoice ya mkono: fabric, labour, buttons, due date. Sheila alikataa kusaini.
“Basi gauni linabaki.”
Huo ulikuwa mgogoro mdogo, lakini muhimu. Katika maisha ya kwanza, Sheila alijenga career kutoka “mambo ya familia” ambayo hayakuwahi kulipwa au kupewa jina.
Hatimaye akatuma KSh 1,500 kwa M-Pesa, nusu ya gharama, na kuandika **dress deposit**.
Zawadi akatoa receipt.
Sheila akasema, “Unajifanya businesswoman sana.”
“Leo nimeanza.”
Kwenye matatu, Sheila alijaribu kumshawishi arudishe ukaribu wa zamani.
“Martin anakupenda. Family yake inaweza kukutoa Gikomba. Unataka kukaa maisha yote na vumbi, kelele na watu wanaomba credit?”
“Gikomba ilinilipa shule.”
“Lakini si future.”
Zawadi akaangalia mji ukipita.
Katika 2026, Rangi House ilikuwa kwenye malls, lakini ownership yake haikuwa yake. Gikomba ilikuwa ndogo, lakini kila sindano ilijua nani aliishika.
Future bila jina haikuwa future.
Ilikuwa kazi ya mtu mwingine.
Waliposhuka, Zawadi alituma ujumbe kwa Padri Joseph:
**Naomba usisali kabla hati yote isomwe. Ni muhimu.**
Padri akajibu:
**Fika mapema.**
Dakika thelathini na mbili kabla familia kufika.
Mfumo wake ulikuwa mdogo: jirani, photocopy, M-Pesa receipt, SMS kwa padri.
Lakini kwa mara ya kwanza, Martin hakuwa mtu pekee mwenye maandalizi.
#