Workshop ya Salma ilikuwa imejengwa nyuma ya nyumba yao kwa mabati mawili yaliyopakwa rangi ya samawati. Jioni ilipoingia, mashine ya cherehani iliendelea kutoa mlio wa sindano unaokatiza hewa. Amani alikuwa akipanga vipande vya kitambaa vya sare za Form One, huku Nuru akichora nyumba kwenye daftari la hisabati. Elias alifika akiwa na begi la kazi na uso uliokuwa haujui uanze kueleza wapi.
Salma hakumuuliza kwanza kuhusu siku. Alimwonyesha simu yake. “Mteja huyu ametuma screenshot ya malipo. Hatujaona fedha.”
Kwenye screen kulikuwa na ujumbe ulioonyesha shilingi 42,000 zimetumwa. Salma aliingia kwenye akaunti yake ya malipo, akaonyesha hakuna transaction hiyo. Mteja alikuwa amepiga simu mara tatu akitaka sare zipelekwe kesho.
“Ulimwambia nini?” Elias aliuliza.
“Nilimwambia screenshot si fedha. Nitasubiri confirmation ya account, kisha nitakata kitambaa.”
“Atasema humwamini.”
“Na akisema hivyo, bado account yangu haitakuwa imepokea.”
Salma aliweka simu chini na kuanza kushona. Elias alikaa kwenye kiti cha mbao, akamweleza kuhusu notisi ya BEM, 86,000, pressure ya Ruth, na Musa aliyekuwa ameshaweka fedha. Alijaribu kupunguza sehemu ya threat ya kuonekana mtu asiyeweza kufanya kazi, lakini Salma aliona pengo hilo.
“Ruth amesema nini hasa?”
“Amesema nikikataa, atamwomba Joseph aamue bila mimi.”
Salma akakata uzi. “Na wewe ukaandika HOLD.”
“Ndio.”
“Kwa sababu unaamini ni uongo?”
“Kwa sababu siwezi kuonyesha source.”
Salma aliinua mkasi, akaukata uzi uliokuwa umening’inia. “Hilo ni jibu bora kuliko unavyolifikiria. Unataka promotion ikulipe deni la mashine yangu, lakini hutaki nilipwe kwa pesa ambayo hujui imetoka wapi.”
Elias alitazama sanduku la cherehani. Kila mwezi walikuwa wakipanga mapato ya ziada ya promotion kulipa installment, kodi ya nyumba, na ada ya watoto. Kama Joseph angemwona kama mtu wa kusimamisha kazi, allowance yake ingeweza kuchelewa au kukatwa. Salma hakujifanya hofu hiyo haipo.
“Tunaweza kufikisha wiki mbili bila hiyo allowance?” aliuliza.
Walifungua daftari la household cash. Salma aliweka mapato yaliyotarajiwa ya sare za shule tatu, Elias akaandika gharama ya chakula, mafuta, na deni la cherehani. Nuru alienda kuwasha taa ya nje, na Amani akapunguza sauti ya redio. Namba zilipokaa kwenye mistari, waliona pengo la shilingi 180,000 ikiwa payment ya mteja mwingine itachelewa. Huo ulikuwa mzigo wa kweli, si kauli ya kishujaa.
Amani aliweka vipande vya kitambaa kwenye rafu na kugeuka. “Baba, kama usaili unahitaji pesa, kwa nini wasitumie pesa walizo nazo?”
Elias alikaa kwenye kisanduku cha uzi. “Kwa sababu watu wanaweza kutengeneza ujumbe unaoonekana kama wa mtu mwenye mamlaka.”
“Na watu wakiamini?”
“Ndiyo shida.”
Salma akamwambia Amani si kila mwenye logo ndiye mwenye jibu. Alieleza kwa mfano wa order yake: mteja anaweza kutuma screenshot, lakini mashine huanza baada ya fedha kuonekana kwenye account. Amani alichukua kalamu na kuandika kwenye karatasi, *screenshot si receipt*. Elias alihisi aibu ndogo kwa sababu sentensi hiyo ilikuwa rahisi kuliko memo yake ndefu.
Usiku huo alifungua laptop, akaiweka PDF upande wa delivery note ya Kito, lakini hakulinganisha rangi au font kama mtaalamu wa uchunguzi. Aliandika tu maswali matatu ya kesho: Kito alifanya kazi gani, mkataba uliishia lini, na namba hiyo ilipewa nani baada ya kufungwa? Salma aliongeza swali la nne: “Ni nani aliyeruhusu jina la vendor kubaki kwenye memory ya watu?”
“Hilo si swali la kumbukumbu pekee,” Elias alisema.
“Ndio. Wakati mwingine watu hutumia jina kwa sababu hakuna aliyeliondoa.”
Alifunga laptop kabla hajaandika warning. Kwenye nyumba iliyokuwa na harufu ya kitambaa kipya, familia ilikubaliana kutafuta ukweli bila kugeuza hofu ya fedha kuwa ruhusa ya kulipa.
“Tukikosa promotion, nitachukua kazi zaidi za usiku,” Salma alisema. “Lakini usiniambie baadaye kwamba ulilipa ili kutulinda. Hiyo si ulinzi; ni siri yenye receipt.”
Elias alitabasamu kwa uchungu. “Nilitaka tu niwe mtu ambaye anaweza kusaini.”
“Kusaini si ujasiri. Kujua kwa nini unasaini ndiyo kazi.”
Alimweleza pia kuhusu miaka miwili iliyopita, maagizo ya mdomo, na jinsi alivyobeba lawama baada ya invoice kupotea. Salma alimsikiliza bila kumpa ushauri wa haraka. Alipomaliza, alisema, “Huwezi kutumia jeraha hilo kukaa nyuma ya kila uamuzi. Lakini unaweza kutumia kulinda record.”
Mteja wa sare alipiga simu tena. Salma akajibu kwa speaker. “Nitaanza order nikiona payment imeingia. Screenshot haitoshi.”
Sauti ya mteja ikawa kali. “Wengine wanachukua screenshot na kuanza kushona.”
“Wengine wanaweza. Mimi nina mashine moja, na nitailinda kwa record.”
Alipokata simu, Elias alihisi sentensi hiyo ikimrudisha kwenye chumba cha fedha. Haraka ilikuwa ikijifanya kuwa ushahidi mahali pote: kwa mteja, kwa shule, kwa group. Kila mtu alitaka mwenzake aone nia njema badala ya kuonyesha transaction.
Salma aliichukua PDF aliyokuwa ameituma kwa Elias na kuipanua kwenye simu. “Logo hii nimeiona.”
“Wapi?”
“Kwenye fomu za zamani nilizowahi kuchapisha kwa shule. Kito Office Supplies walipewa kazi ya kuchapa letterheads miaka kadhaa iliyopita. Font yao ilikuwa na herufi ndefu kwenye kichwa.”
“Uliwahi kuwasiliana nao?”
“Mara mbili tu. Walikuwa na namba ya biashara iliyotumika kwenye orders. Sijui kama bado wanafanya kazi.”
Elias hakupiga simu hapo hapo. Alijua logo au font haiwezi kuwa ushahidi wa mtandao wa walaghai. Alimwomba Salma aandike alichokumbuka, tarehe inayokadiriwa na kama ana copy ya fomu za zamani. Salma alitoa box ya karatasi nyuma ya mashine, akatafuta mpaka akapata delivery note iliyochakaa. Jina lilikuwa limepunguzwa na maji, lakini neno *Kito* lilibaki.
“Kesho nitaenda archive ya shule,” Elias alisema. “Sitaki kusema tumewapata kabla ya kujua kama vendor bado yupo.”
Salma akarudisha delivery note kwenye box. “Hiyo ndiyo tofauti kati ya kuuliza na kulaumu.”
Alipoinua simu, logo ya PDF iling’aa kwenye mwanga wa cherehani. Salma aliitazama na kusema, “Hiyo font niliiona kwenye fomu za zamani za Kito Office Supplies.”
---