Printer ya chumba cha fedha ilitoa mlio wa kukwaruza saa 8:05 Jumatatu asubuhi. Elias Mhando alikuwa ameinama juu ya karatasi za malipo ya walimu wa muda, akifuatilia mstari wa mwisho wa jedwali kwa kidole. Siku hiyo ilikuwa wiki yake ya kwanza kamili akiwa bursar wa Shule ya Sekondari ya Jamii Mwangaza, na alitaka kila namba ipitie mikononi mwake bila kumfanya mtu asubiri. Juu ya meza kulikuwa na ledger iliyofunguka, stamp pad ya bluu, na kikombe cha chai ambacho kilikuwa kimepoa kabla hajakinywa.
Simu yake ilitetemeka karibu na printer. Ujumbe wa Ruth Kaseke, naibu mkuu, ulikuwa mfupi: *Elias, umeiona notisi ya BEM kwenye group? Tafadhali ianze mapema. Wakuu wengine wanasema deadline ni leo.* Pamoja na ujumbe huo kulikuwa na PDF yenye nembo ya Baraza la Elimu la Mtoni. Kichwa chake kilisema huduma ya usaili wa walimu inahitaji mchango wa shilingi 86,000 kwa kila shule, kulingana na idadi ya nafasi. Chini kabisa iliandikwa namba ya malipo na saa sita mchana kama mwisho wa kutuma.
Pendo, clerk aliyekuwa akijifunza kazi chini yake, alisogeza karatasi ya payroll pembeni. “Hii ni ya kweli, bwana Elias? Nimeiona kwa watu watatu kwenye group la wakuu.”
Elias hakujibu mara moja. Alijua PDF iliyokuwa na muhuri wa dijitali ingeweza kumshawishi mtu mwenye haraka. Pia alijua namba ndogo kwenye kona ya chini, ambapo notisi ilipaswa kuwa na reference ya bajeti ya huduma. Alifungua budget ya Mwangaza na kuzungusha mstari wa recruitment kwa penseli. Hakukuwa na kipengele cha ada ya usaili. Kulikuwa na fedha ya usafiri wa candidates na chai ya siku ya usaili, lakini hizo zilikuwa chini ya approval ya BEM, si malipo ya jumla kwa shule.
“Tutengeneze voucher?” Pendo aliuliza.
Elias alichukua kalamu, akaandika juu ya karatasi: **HOLD—SOURCE NOT VERIFIED**. Mkono wake ulitetemeka kidogo. Miaka miwili iliyopita, alipokuwa accounts clerk, alikuwa amefuata maagizo ya mdomo kuhusu manunuzi madogo. Risiti ilichelewa, supplier akabadilisha maelezo, na lawama zikabaki kwake kwa wiki nyingi. Tangu wakati huo alikuwa akihifadhi reference kama mtu anavyohifadhi ufunguo wa nyumba.
Alimpigia Musa Kileo, bursar wa Shule ya Bahari na rafiki yake wa training. Simu ilipokelewa baada ya kuita mara mbili.
“Musa, umeipata PDF ya mchango wa usaili?”
“Nimeipata. Tumeanza kuitafuta fedha. Mkuu wetu amesema Bahari isibaki nyuma.”
“Chanzo chake ni kipi?”
Kulikuwa na ukimya wa sekunde chache. “Ilikuja kwenye group. Shule ya Kijani ilisema wamepata pia.”
“Hiyo ni confirmation ya peers, si channel rasmi.”
Musa akacheka kwa sauti isiyo na furaha. “Wewe umeanza kazi mpya ukawa mkali. Tunahitaji nafasi za walimu wa sayansi, Elias.”
“Ndio maana sitaki fedha ziondoke kwa reference tusiyoweza kuonyesha.”
Alipofunga, Pendo alikuwa akitazama stamp pad. “Kama watu wote wanalipa, sisi tukichelewa tutakosa usaili.”
“Kama watu wote wamekimbia kwenye mto, hiyo haimaanishi daraja lipo,” Elias alisema, kisha akajuta mfano huo kwa sababu Pendo alionekana kuogopa zaidi.
Ruth alipiga simu kabla Elias hajamaliza kuingiza payroll kwenye mfumo. Sauti yake ilikuwa na mlio wa korido nyuma yake. “Niko kwenye maandalizi ya meeting ya walimu. Joseph yuko safarini. Hii voucher iwe tayari kabla saa kumi. Sioni sababu ya kuifanya shule ionekane inasuasua.”
“Bi. Ruth, notisi haina budget reference ya BEM, na namba ya malipo haionekani kwenye record zetu.”
“Wakuu wa shule wawili wamethibitisha wameanza. Huwezi kila mara kuzuia kwa sababu hujapenda font.”
“Si font pekee. Kuna kiasi, deadline, na njia ya malipo ambayo haipo kwenye portal tuliyopewa.”
Ruth akavuta pumzi. “Elias, hiyo promotion uliyoomba ilikuwa ya kusimamia fedha ili mambo yaende. Usifanye kila swali kuwa mlango wa kusimamisha shughuli.”
Maneno hayo yalimpiga mahali palipokuwa bado pa maumivu. Alitaka kuthibitisha kuwa anaweza kusimamia kazi bila kuwa kikwazo kwa walimu na kwa Ruth, ambaye alimfundisha kutenganisha debit na credit wakati hakuwa na uhakika hata wa kuitisha meeting. Lakini muhuri wa shule haukuwa uthibitisho wa mtu mwingine. Alimwambia kwa utulivu, “Nitaandaa voucher kama HOLD. Tukiipata channel ya pili, tutamaliza kwa haraka.”
“Kama huwezi kusaini, nitazungumza na Mkuu.”
Elias alifungua ledger, akaweka PDF ndani ya sleeve ya ushahidi, na kuandika saa ya kupokea. Pendo alitaka kuiforward kwa group ili waulize wengine, lakini Elias akamzuia. “Usiongeze mzunguko wa ujumbe kabla hatujajua unacholinda.”
Nje, walimu wawili waliuliza kama usaili ulikuwa umeahirishwa. Elias aliwaambia bado hakuna uthibitisho wa ada, lakini recruitment yenyewe haijasimama. Aliona huzuni ikipita kwenye nyuso zao; shule ilihitaji walimu wapya kabla ya term iliyofuata, na kila kuchelewa kulionekana kama hasara. Alitamani sana kuwa na jibu rahisi, la kuandika kwenye noticeboard na kuondoka.
Badala yake aliandika memo fupi: *Malipo hayatahamishwa mpaka BEM ithibitishe kupitia portal au callback iliyoko kwenye directory ya shule.* Kisha akaweka memo juu ya voucher. Saa ya ukutani ilipiga 8:43. Alipoinua PDF kwa mwanga, aliona mstari wa mwisho uliokuwa umefichwa karibu na kingo ya ukurasa.
Pendo alichukua stapler, akafunga memo na voucher pamoja, kisha akaandika namba ya awali ya file kwenye kona. “Tukija kuulizwa kwa nini hatukulipa, tutasema nini?”
“Tutasema tulihitaji chanzo. Na tutaonyesha tulianza kukitafuta kabla ya deadline.”
“Ruth hatapenda.”
“Huenda. Lakini hasira yake si approval.”
Elias alifungua payroll tena. Mishahara ya walimu wa muda ilikuwa na reference zake zilizozoeleka; kila line iliweza kurudi kwenye attendance na contract. Tofauti hiyo ilimfanya aone notisi kwa ukali zaidi. Haikuwa tu fedha iliyoombwa. Ilikuwa ombi la kuitumia stamp ya shule kuhalalisha kitu ambacho hakingeweza kurudi kwenye record yoyote. Alipanga simu ya Musa kwenye speaker kwa mara ya pili, akamwomba atume jina la shule iliyokuwa imempa ujumbe, lakini Musa akasema alikuwa njiani kwenye meeting. Hata kutokujua huko kulikuwa information: chain ilianza na watu waliokuwa wakitegemeana, si mtu aliyesimama na barua ya asili.
Kabla hajaenda kwa Ruth, Elias alitengeneza nakala mbili za PDF—moja ya kazi na moja iliyofungwa kwenye envelope. Hakutaka mtu aibadilishe bila trace, wala hakutaka kutuma picha yenye namba za malipo kwa watu wengi. Chumba kilijaa harufu ya toner na mvua iliyokuwa bado haijaanza, lakini ndani yake deadline ilionekana kama kitu kinachoweza kupenya kila ukuta.
Saa kwenye ukuta ilionyesha 8:43; chini ya PDF kulikuwa na mstari mmoja: “Malipo yasiyofika kabla ya 12:00 hayatazingatiwa.”
---