Ukumbi wa majirani ulikuwa mdogo na viti vilipangwa karibu kuliko kawaida. Wapangaji walikuja na stakabadhi, maswali na hofu. Wengine walikuwa wameambiwa Neema angefukuza kila mtu baada ya kupata haki ya nyumba. Mosi alikaa nyuma, Kato kando yake. Mzee Salim alikubali kuwa msikilizaji wa utaratibu, si hakimu.
Mpangaji mzee, Bibi Hawa, aliuliza, “Kesho kodi tutaweka kwa nani?”
Neema akasimama. “Kwa sasa hakuna anayebadilisha akaunti. Tutaandika malipo kwenye daftari la pamoja mpaka mnyororo wa hati ueleweke.”
Mosi akamkatiza. “Hawahitaji kusikia mambo yetu.”
“Wanaishi kwenye nyumba yetu,” Neema alisema. “Mambo yao ni sehemu ya ukweli.”
Bibi Hawa akatoa bahasha ya risiti. “Nimelipa Mosi miezi mitatu. Lakini alipotengeneza bomba, nilitoa pesa na Rehema.”
Rehema alithibitisha. Mosi alionekana kutaka kupinga, lakini akafungua daftari lake na kusema alikumbuka matengenezo mengine. Neema aliandika malipo ya kila mmoja bila kuamua yalimpa nani umiliki.
Mpangaji mwingine aliuliza kama Neema atauza vyumba. Neema akasema, “Sijapanga kuuza. Lakini sitatoa ahadi ya milele kabla ya kusoma hati na kuzungumza na Kato.”
Kato alichungulia taarifa iliyokuwa mkononi mwa Mosi. Mosi alimpa. “Isome.”
Taarifa hiyo ilisema Mosi alikuwa amebeba nyumba peke yake, kwamba Neema alitaka duka na kwamba wapangaji walipaswa kumlipa yeye. Kato aliisoma mpaka mwisho, kisha akaiweka mezani.
“Sitasoma,” alisema.
Mosi akagonga meza. “Ni ukweli wangu.”
“Ni upande wako. Sitasoma kama ukweli wa wote.”
Ukumbi ukawa kimya. Neema alihisi nguvu ikimjia, lakini hakutumia kimya hicho kumpiga Mosi. “Kato amesema taarifa hiyo haijawa ya pamoja. Tunaweza kuandika maswali badala ya hotuba.”
Mzee Salim aliomba kila mpangaji ataje jambo moja alilolipa na jambo moja alilolihitaji. Orodha ilijaa: paa, umeme, kodi, funguo, usalama, duka. Kila itemu ilimfanya Neema aone nyumba si title pekee. Ikiwa angepata haki ya umiliki lakini akashindwa kurekodi matengenezo, mfumo mpya ungezaa ugomvi mwingine.
Mosi alizungumza kwanza, kinyume na alivyotarajiwa. “Niliwahi kuchukua kodi na kuitumia kulipa dawa. Sikurekodi yote.”
Bibi Hawa akamuuliza kama pesa zao zilikuwa salama. Mosi akasema hakujua.
Neema akapendekeza sheria ya muda: malipo yote yaandikwe mbele ya mpangaji, nakala ibaki kwa mpangaji, na matengenezo yenye gharama kubwa yakubaliwe na watu wawili. Mosi alitaka yeye awe msaini wa kwanza. Neema akasema jina la kwanza lisimpe mamlaka ya pekee.
“Unataka kuchukua kila kitu,” Mosi alisema.
“Nataka kila kitu kinachotoka kwa mtu kiwe na njia ya kurudi.”
Rehema alitoa karatasi ya mita na kusema mabadiliko ya umeme yamewahi kuficha gharama. Mzee Salim akaandika kwamba picha hiyo ni ushahidi wa wakati, si hati ya umiliki. Neema akakubali. Hakutaka mkutano uige ofisi ya ardhi.
Mosi akamwambia mpangaji mmoja kwamba Neema angepanga watu dhidi yake. Mpangaji huyo akasema tayari wamekuwa wakilipa watu tofauti na hawajui nani atasimamia paa. Maneno hayo yalimuumiza Mosi kwa sababu yalionyesha hofu yake ilikuwa tayari imekuwa tatizo la watu wengine.
Kato alisimama. “Baba, usiwasomee taarifa ile. Ikiwa ni ya kweli, tutaibadilisha iwe jedwali. Ikiwa si ya kweli, utaendelea kuibeba peke yako.”
Mosi akaikunja karatasi, lakini hakuisoma. Neema aliandika kwenye daftari la mkutano: “Kato alikataa hotuba; taarifa ya pamoja bado haijasainiwa.”
Walipoondoka, Bibi Hawa alimwambia Neema kwamba Mama Asha alikuwa akimwambia kila mpangaji kuweka risiti, hata kama alichelewa. “Alisema mtu anayelipa anapaswa kuwa na kumbukumbu,” Bibi Hawa alisema.
Neema akamshukuru. Kwenye mlango wa ukumbi, Kato alimwambia kwamba Mosi alikuwa amepokea ujumbe kutoka kwa mtu aliyekuwa akidai deni la duka. “Baba anataka kulinda heshima yake, lakini deni linamsukuma.”
Mosi hakutaka hotuba, na Kato hakusaini taarifa. Neema alipofunga daftari, aligundua mgogoro ulikuwa umetoka ndani ya nyumba na kuingia kwa majirani. Kesho, angehitaji kurekebisha mlango wa muda ili usalama usitegemee ufunguo mmoja wa Mosi. Mzee Salim aliuliza kama mpangaji angependa kusoma jedwali hilo kabla halijawekwa kwenye daftari. Bibi Hawa akasema ndiyo, kwa sababu hakutaka jina lake libaki kwenye maneno ya mtu mwingine. Neema akamwomba kila mtu atie sahihi si kukubali umiliki, bali kuthibitisha kwamba amesikia sheria ya muda. Mosi alitaka kuandika kuwa yeye ndiye msimamizi, lakini Kato akamwonyesha sehemu inayosema “wasimamizi wawili.”
“Hii ni lugha dhidi yangu,” Mosi alisema.
“Ni lugha inayokukinga pia,” Neema akasema. “Kama mtu atadai ulitumia kodi yake vibaya, una rekodi ya nani alikubali matumizi.”
Mosi alisoma taratibu, kisha akakubali kwa alama ya kidole. Neema alihisi kwamba ukumbi ulikuwa umemlazimisha kuacha siri kidogo, lakini haukumfanya afedheheke. Huo ulikuwa uamuzi wa kwanza wa Neema wa kulinda mpaka bila kutumia aibu kama adhabu.
Baada ya mkutano, Bibi Hawa alimtuma mmoja wa watoto wake kumletea risiti iliyobaki nyumbani. Risiti hiyo ilionyesha kwamba Mama Asha alikuwa amemwomba Mosi atunze pesa ya paa, lakini kiasi kilikuwa kimeingia kwenye daftari la duka. Neema aliiweka kama swali, si shtaka. Mosi alipoiona, aliahidi kufungua sanduku la cashbox mbele yao wote kesho. Neema alitoka ukumbini akijua umma unaweza kuwa mahali pa uwajibikaji au mahali pa kuumiza. Tofauti ilikuwa kama mtu alisikilizwa. Alimwambia Kato kwamba alifanya vizuri kukataa kusoma taarifa, lakini Kato akasema aliogopa tu. Neema akamjibu, “Hofu yako haifuti uamuzi wako.” Mosi alitembea mbele yao, akiwa ameshika karatasi iliyokunjwa bila kuisoma tena. Kwenye njia ya kurudi, Neema aliweka simu yake mfukoni na akaamua kutotuma muhtasari wa mkutano kwa ukoo. Kila mtu aliyekuwepo angepata nakala, lakini wale ambao hawakuja hawangepata maneno ya kuchochea kabla ya kusikia maswali yao wenyewe. Kila sahihi ilibeba swali, si hukumu. Neema akahifadhi nakala yake. Mkutano ukatulia. Wote wakasikia. Ukweli ukaandikwa pia.
Kato alikataa kusoma hotuba iliyotayarishwa na baba yake.
---