Hassan alionekana kwenye maegesho ya tawi la benki wakati Zawadi na Amina walikuwa wakifunga faili la facility. Hakutoka kwenye gari kwa haraka. Alikaa nyuma ya usukani, mikono yake ikiwa juu ya usukani bila kugeuza, kana kwamba maegesho yote yalikuwa chumba cha mahojiano ambacho hakujua jinsi ya kuingia. Zawadi alimtambua kupitia shati la kijivu na kovu dogo lililokuwa juu ya jicho lake la kushoto. Siku tano za simu zisizojibiwa zilimalizika kwa mtu mmoja kukaa mita chache kutoka kwake.
Amina akamshika mkono. “Unataka nimwite wakili?”
“Bado hapana.”
Hassan alishuka na kufunga mlango. Alikuwa amepungua uzito au labda alikuwa amekosa usingizi; uso wake haukuwa ule wa mtu aliyekuja kushinda mabishano. Alisogea hadi waliposimama, lakini hakumkumbatia Zawadi.
“Umeongea na benki,” alisema.
“Ndiyo.”
“Na umeona?”
“Nimeona sehemu ya mnyororo wa fedha.”
Hassan akatazama faili. “Basi unaweza kujua kwa nini nilifanya.”
“Naweza kujua ulifanya nini. Sababu bado nataka uiseme.”
Amina alikaa pembeni, akifungua daftari lake. Hassan alipomwona, alijua mazungumzo hayangekuwa ya kuomba msamaha kwenye parking lot. Zawadi akamwambia kwamba kila kitu alichosema kingeandikwa na kuingizwa kwenye reconciliation. Alijaribu kucheka, lakini sauti haikutoka.
“Umeniletea mhasibu kunisikiliza?”
“Nimekuleta kwenye tatizo uliloliunda. Mhasibu yupo kwa sababu tatizo lina pesa.”
Hassan akatoa bahasha nyeupe kutoka kwenye koti. Ndani kulikuwa na transfer receipt, nakala ya settlement, na ukurasa wa bank notice. Aliweka vitu hivyo juu ya hood ya gari la Zawadi. Karatasi ya kwanza ilionyesha kiasi kilichotoka kwenye account iliyohusiana na settlement. Mstari mmoja ulienda kwenye release ya collateral. Mstari mwingine uliingia kwenye operating account ya Mavuno Link.
“Nililipa sehemu ili benki isimamishe hatua ya nyumba,” alisema.
“Nyumba yako.”
“Ndiyo.”
“Na sehemu nyingine?”
“Iliingia kwenye account ya kampuni kwa ajili ya mafuta, supplier balances, na kuendelea kununua. Kiwanda kilikuwa kimesema hakitalipa deni lote. Nilijua kama nisingefanya settlement, wangeweka account kwenye dispute ya muda mrefu. Wakati huo huo notice ya nyumba ilikuwa imefika.”
Zawadi alichukua receipt bila kuigusa kabisa. “Kwa nini hukuniambia?”
“Kwa sababu nilijua ungezuia kutumia settlement kama ilihusisha nyumba.”
“Nilizuia kwa sababu company money si dawa ya kila hofu ya mtu mmoja.”
“Hofu hiyo haikuwa ya mtu mmoja tu. Nyumba iliwahi kuwekwa dhamana kwa ajili ya Mavuno Link.”
“Na bado hukuniambia ilikuwa karibu kuchukuliwa.”
Hassan akavuta pumzi. “Nilijaribu kutatua kabla hujajua.”
“Uliamua kwamba mimi ningeona nini? Mtu anayekushukuru? Au mwanamke ambaye angeogopa kupoteza biashara na hivyo akupe ruhusa baada ya tukio?”
Hassan alisogeza receipt kwake. “Nilifikiri nikiokoa cashflow, kila kitu kingetulia.”
“Uliokoa nini kwa nusu ya madai?”
“Kiwanda kilikuwa na makato ambayo sikuweza kuyathibitisha kwa wakati. Niliona tukiendelea kupigana, hakuna fedha ingeingia. Nilichagua kiasi nilichodhani kinaweza kupatikana haraka.”
“Ulichagua pia tarehe ambayo sote hatukuijua.”
“Nilijua mamlaka yangu bado ipo.”
“Barua ya 2023?”
“Ndiyo.”
Zawadi alihisi mikono yake ikitetemeka. “Mamlaka ya kuzungumza si mamlaka ya kufunga madai ya kampuni bila partner.”
“Hatujawahi kuandika hivyo.”
“Kwa sababu wote tulikuwa wajinga kuhusu controls. Hilo halikupi ruhusa ya kujifanya kampuni ni sauti yako pekee.”
Hassan akashusha macho. Kwa muda mrefu walikuwa wakitumia neno “partner” kama kitu kilichojieleza. Wakati wa kununua mahindi, kila mmoja alichukua jukumu lake. Wakati wa kuzungumza na benki, Hassan alijua fomu. Wakati wa kusuluhisha wakulima, Zawadi alijua majina na tarehe. Hakuna aliyekaa kuandika mstari wa kuzuia mmoja wao kufunga claim. Ukosefu huo ulikuwa wa wote, lakini kitendo kilikuwa cha Hassan.
Amina akauliza, “Kiasi kilichokwenda kwenye operating account kilitumika kwa nini hasa?”
Hassan akamgeukia. “Sehemu ilienda kwa mafuta ya malori yaliyokuwa tayari barabarani. Sehemu ililipia supplier wawili ambao wangekataa kutoa mahindi. Kulikuwa na malipo ya deni la zamani la hire. Sitaki kuitaja kama kila matumizi yalikuwa yameidhinishwa; hayakuwa.”
“Na una ushahidi?” Amina akauliza.
Hassan alitoa risiti kadhaa. Zawadi akazichukua na kuzipanga. Zilikuwa na tarehe zinazolingana na siku za malori, lakini moja ilikuwa na maelezo ya jumla ya “operating support.” Nyingine ilikuwa imetumwa kwenye namba ya simu ya kampuni, lakini haikuwa na jina la supplier. Hakukuwa na mfuko mmoja wenye pesa zote. Kulikuwa na vipande vya matumizi, baadhi vinavyoweza kufuatwa, vingine vinavyohitaji maelezo.
“Sitaki kusema umeiba,” Zawadi alisema. “Hii hapa inaonyesha sehemu ilitumika kwa kampuni. Lakini pia siwezi kusema kila uamuzi ulikuwa safi.”
“Nilikusudia kutuokoa.”
“Matokeo hayabadilishi kwamba uliweka kampuni na wakulima kwenye hatari nyingine.”
Hassan akamwangalia. “Kama nyumba ingechukuliwa, ungesema niliweka kampuni kwenye hatari pia?”
“Ndiyo. Lakini ningekuwa nimejua ni hatari gani tunayoshughulikia. Ungekuwa umeomba uamuzi wa pamoja.”
“Uamuzi wa pamoja ungechukua muda.”
“Na muda huo ungekuwa wa kweli, si wa siri.”
Hassan akageukia barabara, ambako lori la mafuta lilikuwa likiondoka kwenye kituo cha karibu. “Nilidhani ungeniona kama mtu aliyesimama mbele ya moto.”
“Nilikuona ukiwaka nyumba ya kampuni ili kuokoa paa lako.”
Maneno hayo yalimfanya Amina ainue macho, lakini Zawadi hakuyafuta. Hassan hakumjibu kwa hasira. Aliegemea kwenye gari, akatabasamu kwa uchungu.
“Basi hakuna nilichofanya kitakachotosha.”
“Si kweli. Ulichofanya zamani kilitosha kwa mambo mengi. Uliweka nyumba yako dhamana wakati Mavuno Link haikuwa na jina. Hilo tutalijua na kulihesabu. Lakini sadaka ya zamani haiwezi kununua mamlaka ya leo.”
Hassan akatoa simu yake na kuonyesha ujumbe ambao alimtumia Salma. Alikuwa ameandika kwamba Mavuno Link ilikuwa tayari kwa settlement na isingefungua madai ya zamani. Ujumbe huo haukutaja Zawadi, wakulima, wala side clause. Amina akahifadhi picha yake.
“Kwa nini uliandika account imefungwa?” Zawadi aliuliza.
“Kwa sababu Salma alitaka maneno ya mwisho. Niliogopa wakirudi nyuma, settlement yote itapotea.”
“Na sasa tumepoteza uwezo wa kuzungumza kana kwamba hatujawahi kukubali.”
Hassan aliketi kwenye ukingo wa gari. “Niliokoa nyumba, lakini nimevunja partnership.”
“Partnership haijavunjwa kwa sababu ulisaidia nyumba. Imevunjwa kwa sababu ulificha jambo lililohitaji uamuzi wetu wote.”
Amina akafunga daftari. “Tunahitaji reconciliation ya kila shilingi, na taarifa ya matumizi. Pia tunahitaji kuandika kwamba Zawadi hakuidhinisha settlement.”
Hassan akatikisa kichwa. “Nitajibu.”
“Si leo kwa msamaha wa faragha,” Zawadi akasema. “Leo kwa hati, receipts, na ukweli unaoweza kusimama mbele ya wakulima na kiwanda.”
Hassan alichukua karatasi ya settlement na kuirudisha kwenye bahasha. “Utaenda mahakamani dhidi yangu?”
“Bado sijafanya uamuzi huo. Nimefanya uamuzi kwamba sitakufutia kwa sababu tumekuwa marafiki wa biashara kwa miaka minane.”
“Basi unataka nini?”
“Njia ya kujua kiasi halisi, matumizi halisi, na mamlaka halisi. Baada ya hapo tutajua kama kampuni inaweza kuendelea na wewe.”
Hassan alifunga mlango wa gari lake, lakini kabla hajaingia alisimama. Zawadi aliona kwamba hakuwa tena akijaribu kumshawishi kwa hisia. Alikuwa ameelewa kwamba hakuna mazungumzo ya parking lot ambayo yangeondoa saini kwenye hati.
Aliangalia transfer receipt, akakiri kwamba hakuna ushahidi wa wizi kamili, lakini akaweka bahasha kwenye faili la reconciliation. Hassan akavuta pumzi ndefu, kisha akasema, “That house was never just mine after I put it under this company.”
---