Bi. Mwaka alikuwa amekaa kwenye meza ya nje ya kahawa kabla Asha hajafika. Hakufanana na picha ambayo hasira ya Asha ilikuwa imeunda kichwani. Hakuwa mwanamke mwenye tabasamu la mtu anayejua kila kitu kuhusu watoto wa watu. Alikuwa na nywele fupi zilizochanganyika na mvi, miwani iliyoshuka kidogo puani, na mkoba mkubwa uliokuwa umejaa karatasi. Aliposimama kumsalimia Asha, mikono yake ilitetemeka kidogo.
“Nashukuru umekuja,” Bi. Mwaka alisema. “Na nashukuru hukunitaja kwenye social media.”
Asha alikaa. “Nilifikiria.”
“Najua.”
“Hujui.”
Bi. Mwaka akamwangalia. “Najua kwa sababu ningekuwa wewe ningefikiria.”
Mhudumu akaleta maji kabla hawajaagiza. Asha hakutaka mazungumzo yaingie kwenye urafiki wa kulazimishwa. Aliweka karatasi moja mezani, si screenshot yenye majina, bali list yake mwenyewe ya categories: attendance, grades, bursary, club activity, emergency contact.
“Hivi vitu vimeingia kwenye spreadsheet yako?”
Bi. Mwaka alisoma. “Baadhi.”
“Kwa nini?”
“Kwa sababu tulianza na notices. Kisha wazazi wakaomba kujua watoto wao wako sawa. Kisha mtu akasema attendance ni early sign. Mwingine akasema bursary inaweza kumfanya mtoto aache shule. Kila mara tuliongeza kitu kinachoonekana cha maana.”
“Mpaka mkawa na dossier.”
Bi. Mwaka alikunja uso kwa neno hilo. “Sikuiita hivyo.”
“Lakini imekuwa hivyo.”
“Ndiyo.”
Jibu hilo la moja kwa moja lilimnyang'anya Asha sehemu ya hotuba aliyokuwa amejiandaa nayo. “Unajua taarifa zangu zilifika kwa mama yangu kabla portal yangu haija-update?”
Bi. Mwaka akatikisa kichwa. “Sikujua timing hiyo.”
“Ni nani alituma?”
“Sitaki kutaja mtu kabla sijathibitisha.”
Asha akavuta pumzi. “Hilo ndilo jibu nililokuwa nakasirishwa nalo chuo kiliponipa.”
“Na sasa unaona kwa nini ni jibu la haki.”
Asha alikubali kwa kichwa, bila furaha.
Bi. Mwaka akaweka mikono yake juu ya mkoba. “Unataka kujua kwa nini nilianza group?”
“Ndiyo.”
“Mwanangu, Baraka, alikuwa mwaka wa kwanza hapa mwaka jana. Mwezi wa kwanza alitupigia kila Jumapili. Mwezi wa pili akawa busy. Mwezi wa tatu akawa hapokei simu. Tulidhani anakua.”
Sauti yake ilibadilika hapo. Asha hakusema kitu.
“Alikuwa ameanza kukosa class. Alikuwa amefeli assessments mbili. Alikuwa na deni la hostel ambalo hakutueleza. Na aliona aibu sana kiasi kwamba kila siku aliyochelewa kusema ilifanya kesho iwe ngumu zaidi. Tulijua baada ya status yake kuwa mbaya sana.”
“Ali-drop out?”
“Alisitisha mwaka. Sasa yuko nyumbani, anafanya kazi na therapy. Atarudi akitaka.”
Asha alihisi upole ukifika lakini hakutaka upole huo ufute jambo la msingi. “Na ulifikiri ukijua mapema kila mwanafunzi yuko wapi, mzazi mwingine hatapitia hayo.”
“Nilifikiri signal mapema inaweza kuzuia aibu kuwa shimo.”
“Lakini signal ya mwanafunzi mmoja ikawa ruhusa ya kufuatilia wengine ambao hawajaomba.”
Bi. Mwaka alitazama barabara. “Ndiyo.”
“Kwa nini hukuweka consent?”
“Kwa sababu tulianza kama group ya wazazi, si system. Hakuna mtu aliyekaa chini na kusema tunajenga database.”
“Lakini mlijenga.”
“Ndiyo.”
Mhudumu alikuja. Wote waliagiza chai bila kuangalia menu. Asha alitambua kwamba hakukuwa na ushindi mzuri katika mazungumzo haya. Bi. Mwaka hakukanusha. Hakutishia. Hakuwa villain. Hilo lilifanya mpaka kuwa muhimu zaidi, si mdogo.
“Unayo source list?” Asha akauliza.
“Ya nini?”
“Nani anapeleka taarifa.”
Bi. Mwaka alisita. “Kuna wazazi wanaotuma wanachojua. Kuna watoto wenyewe wanaotuma notices. Kuna students ambao wamekuwa wakitusaidia kupata announcements kwa sababu baadhi ya wazazi hawajui portal. Hatuna staff feed official.”
“Students wangapi?”
“Wachache.”
“Wanajua taarifa zao zinaishia kwenye spreadsheet?”
“Wengine walijua summaries ziliwekwa kwenye group. Sijui kama walijua kila column ilikua.”
Asha akajiegemeza kwenye kiti. “Hiyo ndiyo point. Kila mtu alitoa kipande akifikiri ni kidogo.”
Bi. Mwaka akafungua mkoba. “Nina kitu lakini sitakupa copy.”
Alitoa karatasi iliyochapishwa. Juu iliandikwa **helpers / contacts / parent leads**. Majina mengine yalikuwa yamekatwa kwa marker. Asha aliona categories tu: club notice volunteer, bursary reminder student, class summary helper, parent coordinator.
“Kwa nini umechapisha?”
“Kwa sababu baada ya ujumbe wako nilitambua hata mimi sijui nani ana access gani. Nimeanza kuandika.”
“Unaweza kushare list ya functions, si majina, na student affairs?”
“Naweza. Lakini sitaki hawa watoto waonekane kama wauzaji wa data. Wengi walikuwa wanafanya favor.”
“Hata mimi sitaki.”
Bi. Mwaka alimwangalia kwa mshangao. “Basi tunaweza kuongea.”
“Kuongea hakumaanishi spreadsheet ibaki.”
“Najua.”
“Na motivation yako haifanyi consent isiwe muhimu.”
“Najua.”
Asha akahisi hasira yake ikibadilika kuwa mzigo wa aina nyingine: sasa alipaswa kujenga suluhu kwa mtu ambaye alielewa, si kumshinda mtu ambaye alimchukia.
Walipoondoka, Bi. Mwaka alirudisha karatasi kwenye mkoba. Asha aliomba tu aone tena heading ya categories. Bi. Mwaka aliifungua kwa sekunde chache.
Chini ya karatasi hiyo kulikuwa na jina la faili lililoandikwa kwa mkono: **Jedwali la Wasaidizi — latest**.
Bi. Mwaka alieleza kwamba baada ya Baraka kusitisha mwaka, alikaa miezi kadhaa akijilaumu kwa “kutokuona.” Alikuwa akirudia calendar, messages na missed calls, akitafuta ishara alizopaswa kugundua. “Spreadsheet ilikuwa njia yangu ya kuamini kwamba hakuna ishara itakayopotea tena,” alisema. Asha akasema, “Lakini huwezi kutengeneza maisha ya wengine kuwa alarm system ya trauma yako.” Sentensi hiyo ilitoka kali kuliko alivyotaka. Bi. Mwaka alijikunja kidogo, lakini akasema, “Ni kweli. Ila usifanye trauma kuwa insult. Nilikuwa najaribu kutengeneza kitu kutokana na failure yangu.” Asha aliomba radhi kwa namna alivyosema, si kwa boundary yenyewe.
Walitenganisha columns moja moja. Bi. Mwaka alikubali mara moja kwamba grades na individual attendance zilipaswa kuondoka. Alitetea general bursary reminders. Asha akasema general reminders si tatizo; individual pending status ndiyo. Waligundua walikuwa na uwezo wa kukubaliana zaidi walipotaja data category badala ya kuzungumzia “wazazi” kwa ujumla. Kabla ya kuondoka, Asha alimwomba Bi. Mwaka aache kuongeza fields mpya mpaka student consultation ifanyike. Bi. Mwaka alikubali temporary freeze. Hiyo haikuwa deletion, lakini ilikuwa stop ya expansion—consequence halisi kutoka mazungumzo yao.
Bi. Mwaka ana jedwali la “wasaidizi”.