Jumamosi asubuhi Wema aliingia kwenye breakfast ya Kizinga Traders Circle dakika saba kabla ya muda, kama kawaida yake. Meza za ukumbi wa Bahari House zilikuwa zimepangwa kwa vikundi vya sita, thermos za chai zikiwa katikati na sahani za maandazi pembeni. Kwa miaka minne, chumba hicho kilikuwa sehemu ambayo jina la Wema lilifanya kazi kwa niaba yake: watu walimsogelea kuuliza bei za transport, suppliers, permits na nani angeweza kuaminika.
Leo jina lake lilifika mezani kabla hajaketi.
“Chair!” Bwana Mosi, distributor wa vifaa vya ujenzi, alimwita. “Njoo huku. Nina mtoto anataka seat ya science camp. Utanipa ile number yako ya miujiza?”
Watu wawili walicheka.
Wema alisimama akiwa bado ameshika handbag. “Number gani?”
“Ya shule. Ile ya kufungua milango.”
Kicheko kilikuwa kikubwa zaidi safari hii.
Mosi aliinua mikono. “Ni joke, Wema.”
“Basi tafuta joke nyingine.”
Chumba kilitulia kiasi. Wema alikaa, akafungua notebook yake na kujifanya anatazama agenda. Lakini masikio yake yalikuwa moto.
Juma, aliyekuwa ameambatana naye kwa sababu cooperative yao ilikuwa na presentation ya grain logistics, aliketi upande mwingine. Alimwangalia bila kusema.
Mwanamke aitwaye Salma, mwenye chain ndogo ya maduka, alisogeza kikombe chake. “Usichukulie vibaya. Parent groups zimejaa screenshot. Watu wanaongea.”
“Watu wanaweza kuongea facts,” Wema alisema.
“Facts zipi?” Mosi akauliza. “Kwamba uliomba mtoto wako aangaliwe? Au kwamba school imefreeze uchaguzi baada ya hapo?”
“Freeze imefanywa na shule.”
“Baada ya Mariam kuomba.”
Wema akamwangalia. “Na unajua hilo kutoka wapi?”
Mosi akainua simu. “Kizinga ni kijiji chenye data bundles.”
Juma alikata mazungumzo. “Meeting ianze kwanza.”
Agenda ilianza na fuel prices, delivery delays na market levy. Wema aliendesha dakika ishirini za kwanza kwa usahihi wake wa kawaida. Aliwakatiza watu waliotoka nje ya mada, akagawa action points na kukumbusha treasurer kuhusu invoice mbili. Lakini kila mara simu ilipowaka mezani, alijiuliza kama ilikuwa screenshot nyingine.
Wakati wa break, Salma alimvuta pembeni.
“Unahitaji statement.”
“Statement ya nini?”
“Ya kuweka mpaka. Sema message ya parent group ilikuwa private, shule ndiyo iliruhusu isambae, na hakuna favor iliyotolewa.”
Wema alikunja uso. “Shule haikusambaza.”
“Haijalishi. PR si court.”
“Kwangu inajalisha.”
Salma akapunguza sauti. “Wema, umejenga biashara kwa miaka. Usiruhusu teenagers na WhatsApp wakutengenezee identity.”
Wema alijua sentensi hiyo ilikuwa aina ya ushauri ambao yeye mwenyewe angeweza kumpa mtu mwingine. Sengo Route & Supply ilikuwa na loan ya lori moja, fuel bills na contracts ambazo ziliishi kwa trust. Kama clients wangeanza kuamini kwamba kila donation ilikuwa transaction iliyofichwa, jina alilolijenga lingekuwa mzigo.
Aliitoa simu. Draft ilikuja kichwani haraka: *As chair of Kizinga Traders Circle and a parent committed to education...*
Akaanza kuandika.
Simu ikaita kabla hajamaliza.
Mariam.
Wema aliangalia jina kwa sekunde mbili, kisha akapokea. “Naam?”
“Mama, uko breakfast?”
“Ndiyo.”
“Nimesikia watu wa Traders Circle wanauliza.”
Wema alimtazama Salma. “Habari zinaenda haraka sana.”
“Mama, tafadhali usiweke statement kwenye business page.”
Wema akakaza taya. “Kwa nini unaamua hata namna ninavyolinda biashara yangu?”
“Si biashara yako ninayoamua. Ni story yangu pia. Ukisema school imekosea au watu wanakushambulia, mjadala utarudi kwenye nani ana nguvu zaidi.”
“Na nikikaa kimya, watu wataamua donation ya maabara ilikuwa bribe.”
“Hakuna evidence ya bribe. Sema hivyo ukiulizwa. Lakini usitumie platform yenye followers na clients kuattack school.”
“Sikuwa naattack.”
“Ulikuwa umeandika?”
Wema alitazama draft. “Nilikuwa nafikiria.”
Mariam akanyamaza kidogo. “Ninaomba jambo moja. Facts, si campaign.”
Wema alitaka kusema kwamba mtoto wake alikuwa amegeuza kila sentensi ya mama kuwa evidence. Badala yake akauliza, “Na watu wakisema nimekupa kila kitu?”
“Waache waulize. Tutajibu kwenye process.”
“Process haiendeshi trucks zangu.”
“Hapana. Lakini jina lako la biashara pia halipaswi kuendesha uchaguzi wangu.”
Wema alifumba macho kwa muda.
“Sawa,” alisema.
“Sawa gani?”
“Sitaweka statement kwenye business page.”
“Asante.”
“Usinifanye nijute.”
Mariam alitoa pumzi iliyosikika kama karibu kicheko. “Hiyo si promise ninayoweza kutoa.”
Call ilipokatika, Wema alifuta draft.
Salma alimwangalia. “Umebadilisha mawazo?”
“Nitajibu nikipewa swali. Sitafanya press conference.”
“Kwa sababu Mariam amesema?”
“Kwa sababu nimeamua.”
Juma, aliyekuwa amesikia sehemu ya mwisho, alisema, “Mambo yote mawili yanaweza kuwa kweli.”
Wema alimpa jicho kali, lakini hakubishana.
Baada ya break, presentation ya cooperative iliendelea. Mosi hakufanya joke nyingine. Badala yake, baada ya meeting, alimfuata Wema karibu na mlango.
“Samahani kwa asubuhi,” alisema. “Nilifikiri ni light.”
Wema akatikisa kichwa. “Sawa.”
“Lakini kuna watu wanauliza swali halisi.”
“Waulize mbele yangu.”
Mosi akasita. “Wanasema donors huwa wanapata faster response. Si wewe tu. Wengine pia.”
Wema akakumbuka jinsi alivyowahi kujivunia kwamba mkuu wa shule alipokea simu yake mara moja. Siku hiyo ilikuwa imeonekana kama efficiency. Sasa aliona upande mwingine wa line: mzazi ambaye simu yake ilibaki bila kujibiwa.
“Basi shule iandike njia moja ya response,” alisema.
Mosi akatabasamu kidogo. “Sasa unaongea kama regulator.”
“Na wewe bado unaongea sana.”
Walitengana bila ugomvi.
Wema hakutoka mara moja. Alikaa kwenye kiti cha pembeni na kufungua notebook yake kwenye ukurasa wa fundraiser ya maabara. Kulikuwa na majina ya wafanyabiashara wadogo waliotoa kiasi kidogo kuliko chake lakini walitumia siku nzima kufuatilia pledges. Alikumbuka mama mmoja aliyekuwa amefunga kibanda chake saa moja mapema ili aje kwenye fundraiser, bila kuwa na namba ya mkuu wa shule wala committee title. Kwa mara ya kwanza Wema alijiuliza kama “msaada” ulikuwa umeanza kubeba maana tofauti kulingana na jina lililoutoa.
Juma alisimama karibu naye. “Unaenda?”
“Dakika moja.”
“Unatafuta nini?”
“Mahali ambapo tulianza kuchanganya contribution na access.”
Juma hakutoa jibu rahisi. “Huenda hakuna tarehe moja.”
“Hilo ndilo baya zaidi.”
Wema alifunga notebook. Hakuwa tayari kusema donation yake ilikuwa kosa. Maabara ilikuwa imetumika na watoto wengi, na hilo lilikuwa kweli. Lakini pia hakuwa tayari tena kutumia matokeo mazuri ya donation kufunika swali la jinsi watu waliokuwa karibu na committee walivyoweza kupata majibu ya haraka.
Wema aliporudi mezani kuchukua handbag, mjumbe mwingine wa committee, Bi. Nuru, alikuwa amesimama akisubiri. Nuru alikuwa amechangia fundraiser ya maabara na Wema; walikuwa wameenda nyumba kwa nyumba kwa wafanyabiashara, wakihesabu ahadi na kucheleweshwa kwa miezi.
“Wema,” alisema, “sitaki gossip. Nataka jibu moja.”
Wema aliweka notebook kwenye begi. “Uliza.”
Nuru hakutabasamu.
Mjumbe wa committee alimwangalia Wema moja kwa moja: **“Donation ya maabara ilikuwa msaada, au ilikuwa tiketi?”**
---