Asubuhi iliyofuata, notice board ya shule ilikuwa na habari mbili zinazovutana: `ROOF REWORK — PASS` na `WATER TEST — REPAIR IN PROGRESS`. Chini yake kulikuwa na mstari mpya kuhusu vitanda: `54 CONFIRMED / 18 PENDING`.
Hakuna neno *soon*. Hakuna neno *almost*. Zawadi aliona wazazi wawili waliokuja office wakisimama mbele ya ubao kwa dakika kadhaa bila kuuliza chochote. Hiyo yenyewe ilikuwa ishara ya kwamba taarifa iliyowekwa wazi ilipunguza uvumi zaidi kuliko reassurance ya mdomo.
Lakini transparency haikutatua kila kitu.
Miriam alifika akiwa na forms tano mkononi. “Wazazi hawa wanataka watoto wao waende kukaa kwa ndugu hadi dorm ikamilike.”
Ruth akazipitia. “Wawili wana ndugu karibu. Hawa wengine watatu wanataka watoto wakae kwa familia za marafiki.”
“Na wengine watakuja,” Miriam alisema. “Baada ya forum jana, watu wameanza kupanga wao wenyewe.”
Muriithi alikunja uso. “Hatuwezi kuwa na wanafunzi wa boarding wakisambazwa hovyo mjini.”
“Ndiyo maana tunahitaji mfumo kabla mfumo wa WhatsApp haujatengeneza wake,” Zawadi akasema.
Walitengeneza kikao kidogo cha host-family coordination. Kila request ilipaswa kuwa na consent ya mzazi, jina na kitambulisho cha mwenye nyumba, idadi ya watoto katika nyumba, distance kutoka shule, transport plan, contact ya dharura na safeguarding declaration. Hakuna mwanafunzi angehamishwa kwa sababu tu familia moja ilikuwa na uwezo wa kupiga simu mapema.
Miriam akasema, “Priority iwe kwa wanafunzi walioathiriwa zaidi na mazingira ya muda.”
Muriithi akauliza, “Unaipimaje hiyo bila kuingia kwenye taarifa za afya za kila mtoto?”
Zawadi akajibu, “Kwa categories, si kwa kuanika diagnosis. Medical need, disability access, severe crowding distress, safeguarding concern, distance. Details zibaki kwa matron au counselor.”
Ruth akatikisa kichwa. “Na request zote ziwe reviewed na watu wawili, si mtu mmoja.”
Kibet, ambaye alikuwa amekaa kimya, akauliza, “Na transport? Familia moja iko kilomita kumi na mbili kutoka hapa.”
Hapo mpango ukasimama.
Shule haikuwa na gari la kusafirisha wanafunzi kila asubuhi na jioni. Wazazi wenye magari wangeweza, lakini hiyo ingeifanya option hii kuwa ya wale wenye resources. Miriam akapendekeza school bus ibadilishe route kwa siku chache. Muriithi akasema bus tayari ilikuwa imejaa kwenye route yake ya kawaida.
“Basi option ya host family si option kamili kama mtoto hawezi kufika shule,” Zawadi alisema.
Walitengeneza criteria nyingine: host placement ipewe tu kama transport inaweza kuthibitishwa bila kumweka mwanafunzi katika safari isiyo salama au gharama isiyoweza kubebwa. Kwa familia zisizo na transport, shule ingejaribu kupanga pick-up points za pamoja.
Mchana, walifanya parent forum ya pili, ndogo kuliko ya kwanza lakini yenye maswali magumu zaidi. Safari hii Hana na representatives wawili wa wanafunzi walipewa dakika kumi za mwanzo.
Hana hakutoa hotuba. Alisoma maswali matano kutoka kwa wanafunzi:
“Tutajuaje nani anaweza kuomba alternative housing? Tutamwambia nani kama hatujisikii salama? Kama dorm mpya haijapita inspection, nani anaweza kusema bado hatuhami? Wanafunzi watashiriki inspection? Na kama mzazi hataki mtoto wake apigwe picha kwenye update, shule itaheshimu?”
Muriithi aliandika kila swali.
Miriam akasema, “Haya ndiyo maswali tuliyokuwa tunataka kuuliza siku ya kwanza. Sasa watoto wenyewe wameyauliza.”
Zawadi alijibu sehemu ya reporting route: complaint box yenye slips zisizo na jina, namba ya matron, class teacher, na counselor. Ruth akaahidi concerns za safety zingerekodiwa na response time, si kuwekwa tu kwenye sanduku.
Kwa inspection ya dorm mpya, principal Wanjala alikubali student representatives wawili na parent representative mmoja wahudhurie sehemu ya mwisho baada ya engineer kumaliza technical checks.
“Lakini sign-off ya kitaalamu inabaki kwa professionals,” alisema.
“Ndiyo,” Hana akasema. “Sisi hatutaki kusaini wiring. Tunataka kuona kama sehemu tunayotakiwa kuishi inafanya kazi kwa mtu anayeishi humo.”
Ukumbi ukacheka kidogo, na hata Muriithi akatabasamu.
Kisha mzazi mmoja akasimama nyuma. “Mimi sitaki mtoto wangu akae classroom hata siku moja zaidi. Nimepata familia ya rafiki yangu. Nataka nimchukue leo.”
Ruth akauliza, “Familia iko wapi?”
“Upande wa Kijiji Kipya.”
“Transport?”
“Watasolve.”
“Tutahitaji details kabla ya kumruhusu.”
Mzazi akakasirika. “Sasa shule ambayo ililala watoto sabini ukumbini ndiyo inanifundisha usalama?”
Ukumbi ukawa kimya.
Muriithi aliinua microphone, lakini Zawadi aliona uso wake ukibadilika. Badala ya kujitetea, alisema, “Ni swali la haki. Tulikosea kwa kutumia ukumbi kabla final sign-off. Kosa hilo halitupi ruhusa kufanya kosa jingine. Ndiyo maana tunataka process ya host placement iwe wazi kuliko tulivyokuwa mwanzo.”
Mzazi hakuridhika kabisa, lakini aliketi.
Baada ya forum, Miriam alimwambia Zawadi, “Kukubali kosa hakumalizi hasira, lakini kunaondoa vita ya kuthibitisha kama kosa lilitokea.”
Jioni, update ya ujenzi ilifika: water leak ilikuwa imetambuliwa na repair ingeisha usiku huo. Electrical test ilikuwa imepita sehemu ya kwanza. Vitanda hamsini na nne vilikuwa njiani.
Kwa mara ya kwanza, kila hatua ilikuwa na owner, status na evidence.
Lakini tatizo jipya likatokea kwenye forms za host families. Familia tatu tofauti zilikuwa zimemtaja mwenye nyumba mmoja, Mama Njeri, kama mtu anayeweza kuchukua watoto hadi sita.
Ruth akaangalia address. “Nyumba hii ina vyumba vingapi?”
Miriam akasema, “Sijui.”
Zawadi akachukua simu. “Hii ndiyo sababu hatuwezi kufanya kwa majina tu.”
Walipompigia Mama Njeri, alijibu kwa furaha kwamba alikuwa tayari kusaidia watoto wengi iwezekanavyo. Lakini alipoeleza nyumba yake, kulikuwa na chumba kimoja tu cha ziada chenye vitanda viwili.
“Wengine wanaweza kuweka magodoro sitting room,” alisema.
Zawadi na Ruth wakatazamana.
Walikuwa karibu kuhamisha tatizo lao kutoka shule kwenda nyumbani kwa mtu mwingine.
Zawadi akaweka kalamu chini. “Host-family option lazima iwe na occupancy cap pia.”
Miriam akatikisa kichwa.
Kabla hawajamaliza, secretary aliingia na envelope nyingine kutoka kwa board office.
“Kesho board inataka full timeline ya kilichotokea,” alisema. “Kuanzia uamuzi wa kufungua ukumbi hadi sasa.”
Muriithi akachukua barua, akasoma, kisha akasema kwa sauti tulivu:
“Basi kesho hatutajadili tu tunachofanya sasa. Tutalazimika kusema nani alijua nini, na lini.”
---